I SAB/Wa 76/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. Z. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wniosku I. Z. z dnia [...] września 1996 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] i [...], ozn. hip. [...], Nr rej. hip. [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej I. Z. kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] stycznia 2013 r. I. Z., reprezentowana przez adw. M. B., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] września 1996 r. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] i [...], ozn. hip. [...], Nr rej. hip. [...]. Z akt sprawy wynika, że I. Z. i B. R., pismem z [...] września 1996 r. wystąpili o przyznanie, na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania za wyżej wskazaną nieruchomość. Decyzją z [...] października 2004 r., nr [...], po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Prezydent W. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, którą Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawców, decyzją z [...] lutego 2005 r., nr [...] uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Następnie decyzją z [...] października 2007 r. nr [...], Prezydent W. uznał, że przedmiotowa nieruchomość nie spełnia przesłanek zawartych w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz odmówił I. Z. i B. R. przyznania odszkodowania odnośnie [...] części przedmiotowej nieruchomości o pow. [...] m2. Rozstrzygnięcie to również zostało uchylone, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, decyzją Wojewody [...] z [...] kwietnia 2008 r. nr [...]. W związku z niezałatwieniem przez Prezydenta W., w terminie określonym w art. 35 k.p.a., wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...], I. Z., reprezentowana przez adw. M. B., wystąpiła do Wojewody [...] z zażaleniem, które organ wojewódzki postanowieniem z [...] sierpnia 2012 r., nr [...] uznał za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia do dnia [...] listopada 2012 r. Mając na uwadze dalszą bezczynność organu w sprawie wniosku z [...] września 1996 r. I. Z., reprezentowana przez adw. M. B., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyżej wskazaną skargę na bezczynność Prezydenta W. W uzasadnieniu podniesiono, że w sprawie przedmiotowego wniosku Prezydent wydawał decyzje, jednakże były one uchylane z uwagi na naruszenie przez niego prawa. Wobec bezskutecznego upływu wyznaczonego przez Wojewodę [...] terminu załatwienia sprawy (który to termin, w ocenie organu wojewódzkiego, w obliczu zgromadzonego materiału dowodowego, był terminem rozsądnym do załatwienia sprawy), skarga niniejsza jest zasadna. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Odpowiadając na skargę Prezydent W wniósł o jej oddalenie argumentując, że postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość znajduje się na etapie gromadzenia całości dokumentacji niezbędnej do zakończenia postępowania. Ponadto organ zaznaczył, że pismem z [...] lutego 2013 r. pełnomocnik stron został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Poinformowany o wniosku skarżącej dotyczącego trybu rozpoznania skargi, Prezydent nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że realizacja zasady szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku z [...] września 1996 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 k.p.a. wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Sąd rozpoznający sprawę prezentuje pogląd, że organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. W niniejszej sprawie, po wpłynięciu w dniu [...] października 1996 r. wniosku I. Z. i B. R. o odszkodowanie, po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 § 1 k.p.a., załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 k.p.a. W oparciu o powyższe Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Prezydent W. rozpoznając wniosek z [...] września 1996 r., przekroczył terminy zakreślone w wyżej wskazanych przepisach, bowiem jak wynika z akt administracyjnych, od dnia złożenia wniosku do dnia wyrokowania, pomimo wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy, Prezydent nie zakończył postępowania. Poza sporem pozostaje okoliczność, że zainicjowane przez I. Z. i B. R. wnioskiem z [...] września 1996 r. postępowanie w sprawie o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, po uchyleniu przez Wojewodę [...] uprzednio podjętej w tym przedmiocie decyzji Prezydenta W. z [...] października 2007 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (decyzja z [...] kwietnia 2008 r. nr [...]), do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia, nie zostało przed organem pierwszej instancji zakończone. Bezsporne jest również, że decyzja kasacyjna Wojewody została organowi doręczona w dniu [...] kwietnia 2008 r., co wynika z daty prezentaty umieszczonej na odpisie decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2008 r. Uwzgledniając nawet konieczność oczekiwania na uprawomocnienie się tej decyzji (30 dni od jej doręczenia stronom), przyjąć należy, że określony w art. 35 § 3 k.p.a termin do ponowanego rozpoznania sprawy rozpoczłą swój bieg najpóźniej w maju 2008 r., a zatem upłynął najpóźniej w lipcu 2008 r. Zatem, mimo upływu około 5 lat, organ nie wykonał obowiązku niezwłocznego załatwienia sprawy. Sąd dostrzegł, że Prezydent co prawda podejmował czynności zmierzające do zebrania dokumentacji niezbędnej do rozstrzygnięcia sprawy, jednakże analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że poszczególne czynności organu dokonywane były w odstępach kilkumiesięcznych (wystąpienia z [...] i [...] lutego 2009 r., następne [...] kwietnia 2010 r., [...] października 2010 r., [...] grudnia 2010 r., a kolejne dopiero [...] sierpnia 2012 r. i [...] lutego 2013 r.). Takimi działaniami organ naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego, zawarte w art. 12 k.p.a. Ponadto o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia postępowania Prezydent poinformował wnioskodawców dopiero po wniesieniu przez stronę zażalenia z art. 37 k.p.a. (pismem z [...] sierpnia 2012 r.) oraz skargi na bezczynność (pismem z [...] lutego 2013 r.). W tym miejscu zaznaczenia jednak wymaga, że wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy nie może zwalniać organu orzekającego od zarzutu bezczynności trwającej około 5 lat w sytuacji, gdy w tym czasie organ w dalszym ciągu nie wydał decyzji w sprawie, podczas gdy powinien podejmować czynności procesowe i gromadzić materiał dowodowy w sposób skonsolidowany i adekwatny do kolejnych, powstających w jego toku zagadnień procesowych. Zatem zwłoka w wydaniu decyzji została zawiniona wyłącznie przez organ, który nie działał w sprawie szybko i nie dołożył tym samym należytych starań, aby w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i niezwłocznie załatwić sprawę. Mając na uwadze dotychczasowy tok prowadzonego postępowania i czynności podjęte przez organ, termin do załatwienia sprawy – nawet jeśliby przyjąć, iż ma ona skomplikowany charakter – został już znacznie przekroczony. Wskazane wyżej okoliczności uzasadniają uwzględnienie skargi na bezczynność Prezydenta W. Sąd stwierdził, że Prezydent z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku z [...] września 1996 r., czym rażąco naruszył postanowienia przepisu art. 35 § 1 i 3, art.12 § 1 i 2 oraz art. 36 § 1 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że wyznaczony dwumiesięczny termin do wydania decyzji będzie adekwatny do czasu zakreślonego terminami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego, niezbędnego do wszechstronnej i rzetelnej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i załatwienia sprawy. Co do rażącego charakteru bezczynności organu zauważyć wprawdzie należy, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), która to ustawa znowelizowała m.in. art. 149 p.p.s.a., wprowadzając w § 1 obowiązek każdorazowego stwierdzania, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa – przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. stosuje się do działań i zaniechań funkcjonariuszy publicznych, które nastąpiły od dnia wejścia w życie tej ustawy. Ustawa ta weszła w życie w dniu 16 maja 2011 r. Sąd uznał, że bezczynność, której dopuścił się organ jest nadzwyczaj naganna i nosi cechy rażącego naruszenia prawa ze względu na aktywność organu ujawniającą się raz na kilka miesięcy, nie informowanie stron o przewidywanym terminie zakończenia sprawy. Powyższe jest wynikiem wyłącznie i bezpośrednio niedziałania i opieszałości Prezydenta W. Z tych względów, w okresie ocenianym na potrzeby zastosowania art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a., postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ nie podjął konkretnych, realnych czynności skutkujących zakończeniem postępowania w sprawie i zignorował terminy jej załatwienia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.