I SAB/Wa 76/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. B., H. S., M. C. i J. C. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] października 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], ozn. nr hip. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. B., H. S., M. C. i J. C. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. B., H. S., M. C. i J. C. (poprzednio E. M.) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie i przyznanie odszkodowania za nieruchomość, położoną w W. przy ul. [...], dla której prowadzona była dawna księga hipoteczna nr [...]. Skarżące zarzuciły Prezydentowi [...] rażące naruszenie prawa poprzez znaczne przekroczenie terminów rozpoznania sprawy. W skardze wniosły o: 1) zobowiązanie Prezydenta [...] do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie za wyżej wskazaną nieruchomość w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej, polegające na nieuzasadnionym, przedłużającym się pozostawaniu organu w bezczynności i przewlekłym prowadzeniu postępowania administracyjnego; 3) zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z przepisem art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa". W uzasadnieniu skarżące podniosły, że wnioskiem z dnia 30 października 2012 r., na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 2013 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.) – zwanej dalej "ugn", wystąpiły o ustalenie i przyznanie odszkodowania wraz z wnioskiem o ustanowienie kuratora za pozbawienie faktycznej możliwości władania działką objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), położoną w W. przy ul. [...], dla której prowadzona była dawna księga hipoteczna nr [...]. W związku z przedłużającym się milczeniem organu, w dniu [...] grudnia 2014 r. zostało złożone do Wojewody [...] zażalenie na nie załatwienie sprawy w terminie przez Prezydenta [...]. Przy piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r. organ odwoławczy zwrócił się do Prezydenta [...] o nadesłanie akt administracyjnych przedmiotowej sprawy oraz o ustosunkowanie się do złożonego zażalenia na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Następnie przy piśmie z dnia [...] lipca 2015 r. Wojewoda [...] zwrócił się z ponowną prośbą o nadesłanie akt sprawy, informując przy tym, iż nienadesłanie akt przedmiotowej nieruchomości w terminie 7 dni spowoduje rozpatrzenie zażalenia na bezczynność wyłącznie o jego treść. Prezydent [...] do chwili obecnej nie przesłał organowi odwoławczemu akt sprawy wraz ze stanowiskiem, co do zażalenia. W tych okolicznościach Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia, wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia przedmiotowego postanowienia. Pomimo upływu terminu wyznaczonego przez organ wyższego stopnia Prezydent [...] nadal nie podjął rozstrzygnięcia i nie wydał decyzji merytorycznej w sprawie. W tych warunkach skarga niniejsza stała się konieczna i uzasadniona, gdyż tylko rozstrzygnięcie sądu administracyjnego w tej sprawie, warunkuje uzyskanie rozstrzygnięcia w realnym - wyznaczonym przez Sąd - terminie. Od momentu doręczenia podania organowi administracyjnemu zaczął biec termin do załatwienia sprawy, określony w przepisach prawa. Terminem tym jest - stosownie do art. 35 § 3 Kpa - termin jednomiesięczny, a w sprawach szczególnie skomplikowanych termin dwumiesięczny. Skarżące podniosły, że mimo dopełnienia obowiązku sygnalizacji ujętego w przepisach procedury administracyjnej, Prezydent [...] nie wyjaśnił stronom istoty przedłużającego się milczenia, zaś przyczynę tak daleko idącej zwłoki podał w sposób nader ogólnikowy. Przepis art. 56 Kpa nie wskazuje co prawda kryteriów, jakimi powinien kierować się organ administracyjny wyznaczając nowy termin zakończenia prowadzonego postępowania, należy jednak przyjąć, iż termin ten powinien być możliwie najkrótszy i wyznaczony z zachowaniem zasad szybkości i prostoty prowadzenia postępowania administracyjnego ujętych w Kpa, zaś przyczyna jaką podaje organ powinna mieć charakter realny i rzeczywiście stanowić utrudnienie powodujące niemożność dotrzymania terminów wskazanych w Kpa. Wyznaczanie kolejnych terminów z powołaniem się na "obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy" wyraźnie narusza przepis art. 36 w zw. z art. 12 Kpa. Skarżące uważają, że w okolicznościach niniejszej sprawy, mając na uwadze dotychczasowy tok prowadzonego postępowania i czynności podjęte przez organ, termin do jej załatwienia (nawet jeśliby przyjąć, iż sprawa ma szczególnie skomplikowany charakter) został już znacznie przekroczony. Przepis art. 12 Kpa wyraźnie stanowi, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi metodami prowadzącymi do jej załatwienia. W niniejszej sprawie wystąpiło przedłużające się i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, jak również niedotrzymanie terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez organ wyższej instancji, który był dla Prezydenta [...] terminem realnym oraz wiążącym. W sytuacji, gdy organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w prawem przewidzianym terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona występuje bezczynność organu. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że przed Prezydentem [...] prowadzone jest - z wniosku złożonego w dniu [...] października 2012 r. - postępowanie o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy ul. [...]. Po rozpatrzeniu zażalenia na niezałatwienie przez Prezydenta [...] w terminie określonym w art. 35 Kpa, Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. wniesione zażalenie uznał za uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący 3 miesiące od dnia otrzymania postanowienia, tj. do dnia [...] lipca 2016 r. Organ wskazał, że w toku postępowania wykonano czynności mające na celu zebranie pełnego materiału dowodowego oraz ustalenie wszystkich stron postępowania. Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. pełnomocnik stron został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie Prezydent [...] pozostaje w bezczynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 Ppsa. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że maksymalny termin na załatwienie sprawy jaki przewiduje przepis art. 35 § 3 Kpa (termin dwóch miesięcy) został w niniejszej sprawie przekroczony. Poza sporem jest to, że w aktach administracyjnych znajduje się wniosek J. B., H. S., M. C. i J. C. (poprzednio E. M.) o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], złożony na podstawie art. 215 ust. 2 ugn. Jak wynika z akt sprawy do chwili obecnej decyzja w sprawie nie została wydana. Sąd uznał, że istniejąca w sprawie bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Z akt sprawy wynika bowiem, że na obecnym etapie postępowania nie można uwzględnić żądania skargi o wydanie w sprawie odszkodowawczej decyzji merytorycznej (pkt 1 skargi). Po pierwsze – z akt sprawy wynika, że pomimo złożenia wniosku o odszkodowanie skarżący domagają się równolegle zwrotu nieruchomości przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] (pismo z dnia [...] stycznia 2008 r. – data wpływu do organu, pismo z dnia [...] grudnia 2013 r.). Skoro zatem skarżący domagają się przyznania prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, to dopóki sprawa o zwrot nie zostanie załatwiona poprzez wydanie decyzji i decyzja ta nie stanie się ostateczna, dopóty wniosek o odszkodowanie nie może zostać załatwiony merytorycznie. Sprawa o zwrot nieruchomości ma bowiem pierwszeństwo przed sprawą o odszkodowanie. Po drugie – niniejsza sprawa jest skomplikowana pod względem podmiotowym. Nie są znane losy przeddekretowego współwłaściciela przedmiotowego gruntu Z. F. Nie wiadomo, czy osoba ta żyje, a jeżeli nie, to jakie osoby należą do kręgu jej spadkobierców i pod jakimi adresami zamieszkują. Prezydent [...] podjął w tym zakresie ustalenia, ponieważ pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. wystąpił do Urzędu Stanu Cywilnego [...] celem ustalenia stanu cywilnego Z. F. Do czasu ustalenia pełnego kręgu stron postępowania o odszkodowanie nie jest możliwe wydanie w sprawie decyzji kończącej to postępowanie. Sąd zwraca też uwagę, że Prezydent [...] w piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r. skierował do pełnomocnika skarżących informację o stanie sprawy i przyczynach nierozpatrzenia wniosku o odszkodowanie. Jednocześnie organ wyznaczył nowy termin na załatwienie sprawy, wskazując, że decyzja w sprawie zostanie wydana do dnia [...] czerwca 2017 r. Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku odszkodowawczego w terminie 4 miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczenie organowi terminu w powyższym wymiarze jest celowe, z uwagi na stan prowadzonego w sprawie postępowania. Jeżeli bowiem okaże się, że przesłanki z art. 215 ust. 2 ugn będą spełnione (czego na obecnym etapie sprawy nie można ocenić), wówczas konieczne będzie zlecenie biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości, do którego strony mają prawo wnieść zastrzeżenia i uwagi. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 Ppsa orzekł, jak w sentencji. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).