I SAB/Wa 77/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. G. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 2007 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], ozn. hip. "[...]" dz. [...], [...], [...], [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. G. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość przy ul. [...] w W. W skardze zarzuciła Prezydentowi [...] naruszenie art. 12 oraz art. 35 § 1-3 Kpa. Wniosła o: 1. zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania w terminie 14 dni decyzji o przyznaniu odszkodowania za nieruchomość obecnie przy ul. [...] w W., w której skład wchodzą dawne nieruchomości hipoteczne: "[...]",[...] - dz. [...] - akta p.n. [...] ozn. arch. Nr [...] - poz. [...], "[...]", blok [...] - dz. [...] - akta p.n. [...] ozn. arch. Nr [...] -poz. [...], "[...]", blok [...] - dz. [...] - akta p.n. [...] (d. [...]) ozn. arch. Nr [...] - poz. [...], "[...]", blok [...] - dz. [...] - akta p.n. [...] ozn. arch. Nr [...]- poz. [...]; 2. stwierdzenie, że bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie; 4. przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa", na podstawie art. 149 § 2 Ppsa; 5. wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej przewidzianej prawem wysokości; 6. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, że skarżąca złożyła do Prezydenta [...] wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną obecnie przy ul. [...] w W., w której skład wchodzą dawne nieruchomości hipoteczne: "[...]", blok [...] - dz. [...] - akta p.n. [...] ozn. arch. Nr [...] - poz. [...], "[...]", blok [...] - dz. [...] - akta p.n. [...] ozn. arch. Nr [...]- poz. [...], "[...]", blok [...] - dz. [...] - akta p.n. [...] (d. [...]) ozn. arch. Nr [...] - poz. [...], "[...]", blok [...] - dz. [...] - akta p.n. [...] ozn. arch. Nr [...] - poz. [...]. Wobec braku wydania decyzji o przyznaniu odszkodowania, [...] grudnia 2013 r. skarżąca złożyła ponowny wniosek w tym zakresie. Nawet więc gdyby uznać, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte dopiero na skutek wniosku z [...] grudnia 2013 r., brak zakończenia sprawy do dnia składania skargi oznacza, że Prezydent [...] nie rozpatrzył wniosku w przewidzianym w prawie terminie i wobec tego pozostaje w bezczynności. Zgodnie z art. 61 § 3 Kpa datą wszczęcia postepowania administracyjnego na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W niniejszej sprawie nastąpiło to [...] grudnia 2013 r., a więc od tej daty liczyć należy przewidziane prawem terminy na załatwienie niniejszej sprawy. Jak wskazuje art. 12 Kpa organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, a ponadto, załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później, niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później, niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Skarżąca zauważyła, że nawet przy uwzględnieniu, że sprawy o odszkodowanie za nieruchomość pozostają w samej swej istocie sprawami skomplikowanymi i ich zakończenie we wskazanym w art. 12 Kpa terminie często nie jest możliwie, to jednak postępowanie w niniejszej sprawie toczy się już od niemal 3 lat. Nie powinno więc budzić wątpliwości, że brak rozpoznania wniosku skarżącej w tak długim okresie oznacza, że Prezydent [...] pozostaje w bezczynności. Dodatkowo Prezydent [...] nie realizował obowiązku wynikającego z art. 36 Kpa. Brak realizacji przez Prezydenta [...] stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady szybkości postępowania administracyjnego oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów. Wobec powyższych okoliczności, [...] stycznia 2016 r. skarżąca złożyła do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta [...] sprawy w terminie, w trybie art. 37 § 1 Kpa. Dla jej prawidłowego rozpoznania niezmiernie istotny jest jednak fakt, że w wyniku złożonego przez skarżącą zażalenia, Wojewoda [...] wydał postanowienie nr [...] z [...] czerwca 2016 r., w którym uznał to zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosowanego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Mimo takiego rozstrzygnięcia, decyzja w sprawie przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie została jeszcze wydana. O rażącej bezczynności Prezydenta [...] jednoznacznie świadczy fakt, że mimo, iż Wojewoda [...] dwukrotnie zwracał się do tego organu o zajęcie stanowiska wobec zażalenia skarżącej, Prezydent [...] nie tylko nie ustosunkował się w żaden sposób do podniesionych przez skarżącą zarzutów, ale nawet nie przesłał organowi wyższego stopnia akt sprawy. Takie działanie potwierdza, że Prezydent [...] nie podejmuje w niniejszej sprawie żadnych działań, do których jest zobowiązany przepisami prawa i tym samym przepisy te w sposób oczywisty narusza. Skarżąca wskazała, że mimo wydania postanowienia i stwierdzenia przez Wojewodę [...], że Prezydent [...] pozostaje w niniejszej sprawie w bezczynności, organ ten nie podjął w niniejszej sprawie żadnych działań zmierzających do zakończenia sprawy. W dalszym ciągu nie poinformował skarżącej o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu wniosku i nie wyznaczył terminu załatwienia sprawy. Prezydent [...] w żaden sposób nie ustosunkował się do złożonego przez skarżącą [...] września 2016 r. wniosku o udzielenie informacji o stanie sprawy oraz o niezwłoczne wydanie decyzji, który, co istotne, złożony został już po upływie 3-miesięcznego terminu na załatwienie sprawy wyznaczonego przez Wojewodę [...]. Z uwagi na powyższe, fakt, że Prezydent [...] nie zachował wyznaczonego mu przez Wojewodę [...] terminu na wydanie rozstrzygnięcia, a także nie wyznaczył nawet terminu załatwienia sprawy uzasadnia nie tylko skargę na jego bezczynność, ale także wniosek o stwierdzenie, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej przewidzianej prawem wysokości. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że przed Prezydentem [...] prowadzone jest - z wniosku złożonego w dniu [...] września 2007 r. - postępowanie o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" - dz. [...], [...], [...] i [...]. A. G. złożyła zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie. Po rozpatrzeniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. wniesione zażalenie uznał za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący 3 miesiące od dnia otrzymania postanowienia tj. do dnia [...] września 2016 r. Organ podał, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej przez Prezydenta [...]. Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. pełnomocnik stron został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest częściowo uzasadniona. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie Prezydent [...] pozostaje w bezczynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 Ppsa. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że maksymalny termin na załatwienie sprawy jaki przewiduje przepis art. 35 § 3 Kpa (termin dwóch miesięcy) został w niniejszej sprawie wielokrotnie przekroczony. Poza sporem jest to, że w aktach administracyjnych znajduje się pismo A. G. z dnia [...] września 2007 r. w którym skarżąca odwołuje się do ubiegania się jej ojca A. S. o rekompensatę za nieruchomość ozn. rej. hip. nr [...], obejmującą place nr: [...], [...], [...], [...] i powołuje się na swój tytuł spadkobiercy po ojcu. Co prawda w piśmie tym nie zawarto sformułowanego w sposób wyraźny żądania przyznania odszkodowania za przejęcie przez państwa wskazanej wyżej nieruchomości [...], jednakże z akt sprawy wynika, że Prezydent [...] potraktował to podanie jako wniosek o odszkodowanie (pismo organu z dnia [...] października 2008 r.). Zdaniem Sądu, Prezydent [...] prawidłowo zakwalifikował powyższe podanie A. G. jako wniosek o ustalenie odszkodowania w trybie art. 215 ustawy z dnia 17 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) – zwanej dalej "ugn" i prowadził w tym zakresie postępowanie, skoro w piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. A. G. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zawarła wyraźne żądanie przyznania jej odszkodowania za przedmiotową nieruchomość [...]. Jak wynika z akt sprawy do chwili obecnej decyzja w sprawie nie została wydana. Sąd uznał, że istniejąca w sprawie bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa. W niniejszej sprawie wniosek o odszkodowanie zalega w aktach sprawy od ponad 9 lat i 5 miesięcy. Prezydent [...] akta własnościowe spornej nieruchomości otrzymał [...] października 2007 r. Pierwsze czynności w sprawie podjął w 2008 r. zwracając się o akta lokalizacyjne nieruchomości, materiały inwentaryzacyjne zniszczeń Biura Odbudowy [...], materiały o przedwojennym przeznaczeniu planistycznym nieruchomości (pisma z dnia [...] października 2008 r.). Następnie dopiero w 2014 r. organ podjął dalsze czynności postępowania wyjaśniającego występując o mapę z zaznaczonymi granicami dawnej nieruchomości hipotecznej i granicami aktualnych działek ewidencyjnych, informację z ewidencji gruntów, materiały dotyczące sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości (pisma z dnia [...] lutego 2014 r.). W dniu [...] września 2015 r. sporządzona została przez geodetę opinia geodezyjna, dotycząca nieruchomości [...] przy ul. [...] ozn. "[...]" działki nr: [...], [...], [...], [...] stanowiąca rozliczenie dawnej nieruchomości hipotecznej na tle aktualnego stanu ewidencyjnego działek gruntu. Pismami z dnia [...] stycznia 2017 r. Prezydent [...] wystąpił o podanie informacji kiedy został wybudowany budynek przy ul. [...] i daty wejścia inwestora na teren nieruchomości, nadesłanie kopii decyzji lokalizacyjnych z załącznikiem graficznym, dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na gruncie. Organ poinformował też pełnomocnika skarżącej o stanie sprawy, przyczynach niedotrzymania terminu załatwienia sprawy w terminie dodatkowym wyznaczonym przez Wojewodę [...], a także wyznaczył nowy termin na załatwienie sprawy, wskazując, że decyzja w sprawie zostanie wydana do dnia [...] maja 2017 r. O kwalifikowanej bezczynności świadczy szczególnie długi czas trwania niniejszego postępowania odszkodowawczego, w szczególności zupełny brak aktywności organu w latach 2009-2013. N taką ocenę stanu bezczynności organu miał też wpływ zupełny brak realizacji (do [...] stycznia 2017 r.) przez Prezydenta [...] obowiązków z art. 36 Kpa i niedotrzymanie terminu dodatkowego wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...]. Sąd uznał za bezzasadną skargę A. G. w zakresie wniosku o wymierzenie organowi grzywny i żądania przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, o których mowa w przepisie art. 149 § 2 Ppsa. Z akt sprawy wynika, że wniosek o odszkodowanie został złożony w 2007 r., jednakże nie był przygotowany pod względem podmiotowym. Skarżąca nie przedłożyła odpisów lub uwierzytelnionych kopii dokumentów potwierdzających następstwo prawne po J. S. (do akt złożono w 2013 r. jedynie kserokopie postanowień spadkowych). Nie można pominąć i tego, że sprawy dotyczące odszkodowań za nieruchomości [...] są sprawami szczególnie skomplikowanymi. W niniejszej sprawie wystąpiły zaś trudności w ustaleniu przedmiotu postępowania, tj. określeniu pierwotnych granic przedmiotowej nieruchomości na tle aktualnych działek ewidencyjnych (pismo Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] z dnia [...] marca 2014 r.). Trzeba też mieć na uwadze, to że w niniejszej sprawie organ nie był zupełnie bezczynny. Prezydent [...] podejmował czynności procesowe, mające na celu wyjaśnienie sprawy pod względem merytorycznym. Faktem jest, że organ podejmował te czynności w znacznych odstępach czasu, jednakże Sąd nie dopatrzył się działań organu noszących znamiona celowego i uporczywego uchylania się od prowadzenia postępowania wyjaśniającego w kierunku wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Ze stanowiska prezentowanego przez Prezydenta [...] w piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r. wynika, że opieszałość organu jest skutkiem prowadzenia bardzo dużej ilości spraw odszkodowawczych z zakresu tzw. gruntów [...]. O niecelowości nałożenia na organ sankcji finansowych świadczy również to, że jest to pierwszy przypadek bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku A. G., dotyczący przedmiotowej nieruchomości. Wobec tego Sądu uznał, że w niniejszej sprawie wystarczające jest poprzestanie na stwierdzeniu rażącej bezczynności organu. Jednocześnie Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania niniejszego wniosku o odszkodowanie w terminie 4 miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczenie organowi terminu w powyższym wymiarze jest celowe, z uwagi na stan prowadzonego w sprawie postępowania. Jeżeli bowiem konieczne jest zlecenie biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości (czego w obecnym stanie sprawy nie można ocenić), to trzeba także brać pod uwagę przy wyznaczaniu terminu przez Sąd to, że strony mają prawo wnieść zastrzeżenia i uwagi do operatu szacunkowego, do których, jeżeli strony zrealizują swoje prawo, biegły winien się odnieść na piśmie, co przedłuża postępowanie administracyjne. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a Ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) oraz na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 Ppsa (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji. O zwrocie skarżącej kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).