I SAB/Wa 771/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi H. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia 15 stycznia 2010 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], oznaczoną hip. [...] i [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. H. K. pismem z dnia 20 października 2015 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], oznaczoną hip. [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. H. K. złożyła do Prezydenta [...] wniosek z dnia 15 stycznia 2010 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], oznaczoną hip. [...]. H. K. pismem z dnia 14 listopada 2013 r. wniosła do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta [...] w terminie sprawy o ustalenie odszkodowania. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione oraz wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy w ciągu trzech miesięcy od dania otrzymania postanowienia. Prezydent otrzymał postanowienie w dniu 7 kwietnia 2014 r. W skardze na bezczynność Prezydenta skarżąca zarzuciła Prezydentowi [...] niedotrzymanie kolejnych wyznaczonych przez siebie terminów załatwienia sprawy. Ponadto wskazała, że od momentu wydania przez Wojewodę postanowienia z dnia [...] marca 2014 r. Prezydent nie podejmował żadnych czynności w sprawie, ukierunkowanych na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy o odszkodowanie. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji merytorycznej. W celu zakończenia postępowania i wydania decyzji konieczne jest zlecenie wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, który stanowić będzie podstawę do określenia wysokości należnego odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2016 r. poz. 23) – powoływanej dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent nie rozpoznał wniosku z dnia 15 stycznia 2010 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], oznaczoną hip. [...] oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie z dnia 15 stycznia 2010 r. należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem czteromiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o odszkodowanie z dnia 15 stycznia 2010 r. wpłynął do Prezydenta w dniu 18 stycznia 2010 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pierwszą czynnością jaką podjął organ, po otrzymaniu wniosku, było zwrócenie się pismem z dnia 25 marca 2010 r. do Dyrektora Archiwum Państwowego [...] o fragmentu Ogólnego Planu Zabudowania [...] oraz kopii materiałów inwentaryzacyjnych. Jednocześnie organ poinformował pełnomocnika skarżącej o nowym terminie załatwienia sprawy. Następnie pismami z dnia 12 stycznia 2011 r. oraz dnia 29 grudnia 2011 r. Prezydent zwrócił się do Urzędu [...] Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o udzielnie informacji dotyczących przedmiotowej nieruchomości i poinformował pełnomocnika skarżącej o przyczynach niezałatwienia sprawy oraz nowym terminie jej rozpoznania. Pismem z dnia 16 października 2012 r. organ zwrócił się do Urzędu [...] Biura Administracyjno-Gospodarczego o udzielnie informacji czy w Archiwum znajdują się dokumenty dotyczące przedmiotowej nieruchomości. Kolejną czynność w sprawie organ podjął dopiero w dniu 17 lutego 2014 r., a więc po upływie ponad rocznej bezczynności, kiedy zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o przesłanie akt lokalizacyjnych nieruchomości oraz Urzędu [...] Biura Geodezji i Katastru Delegatury [...] o przesłanie informacji z ewidencji gruntów. Jednocześnie poinformował pełnomocnika skarżącej o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. Następnie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. uznał zażalenie na niezałatwienie w sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy, w ciągu trzech miesięcy od dania otrzymania postanowienia. Prezydent otrzymał postanowienie w dniu 7 kwietnia 2014 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że po otrzymaniu ww. postanowienia organ nie podjął jakiegokolwiek działania zmierzającego do merytorycznego zakończenia postępowania. Organ nie zastosował się również do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 k.p.a., bowiem nie poinformował stron o przyczynach zwłoki oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak podejmowana działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy przez tak długi okres czasu pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie przez ponad dwa lata nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku.