I SAB/Wa 777/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. R., M. R., A. R. i M. R. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego 1. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących M. R., M. R., A. R. i M. R. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 23 października 2015 r. M. R., M. R., A. R. i M. R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] kwietnia 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej (ustanowienie użytkowania wieczystego) do gruntu położonego w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Skarżący wskazali, że w dniu [...] października 2014 r. złożyli do organu wniosek o niezwłoczne rozpoznanie wniosku z dnia [...] kwietnia 1948 r., zaś wobec dalszego niezakończenia postępowania - pismem z dnia 23 marca 2015 r. – wnieśli zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta [...]. Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin na załatwienie sprawy, tj. w ciągu trzech miesięcy od dnia otrzymania niniejszego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując że postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpoznania wniosku N. i H. R. i Z. S. z dnia [...] kwietnia 1948 r. do czasu przedłożenia przez strony dokumentów potwierdzających następstwo prawne po dawnych współwłaścicielach i podania aktualnych adresów wszystkich stron postępowania. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 26 stycznia 2015 r., pełnomocnik organu oświadczył, że nie posiada wiedzy o tym czy postanowienie z dnia [...] listopada 2014 r. zostało zaskarżone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a, sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W sprawie niniejszej, w związku z wydaniem przez Prezydenta [...] postanowienia z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie rozpoznania wniosku N. i H. R. i Z. S. z dnia [...] kwietnia 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej (prawa użytkowania wieczystego) - orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Zawieszenie postępowania w sprawie rozpoznania ww. wniosku powoduje bowiem, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2015 r. stanowi bowiem akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego, po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Jak wynika z postanowienia organu o zawieszeniu postępowania, strony zostały pouczone o przysługujących środkach zaskarżenia od tego postanowienia. Inaczej mówiąc, Sąd w ramach oceny skargi na bezczynność organu nie jest uprawniony do kontroli postanowienia organu I instancji o zawieszeniu postępowania. Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ postanowienia po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność (jak w niniejszej sprawie) lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. (aktualnie art. 149 § 1a p.p.s.a.), że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. I tak, o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Taka sytuacja, w ocenie Sądu, miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pomimo ponaglenia Prezydenta [...] przez M. R., M. R., A. R. i M. R. - pismem z dnia 31 października 2014 r. - o niezwłoczne rozpoznanie wniosku z dnia [...] kwietnia 1948 r., organ ten podjął pierwszą czynność dopiero po upływie prawie roku od daty wpłynięcia wniosku (ponaglenia), tj. w dniu 26 października 2015 r. kiedy to wystąpiono do pełnomocnika wnioskodawców o przedłożenie dokumentów potwierdzających następstwo prawne po Z. S., dawnym współwłaścicielu nieruchomości. Taki stan sprawy obrazuje podejście organu do szybkiego zakończenia postępowania. Stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 k.p.a. zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa. Z tych względów Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 wyroku. W punkcie 1 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.