I SAB/Wa 782/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku A. B. z dnia 31 stycznia 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej A. B. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 31 sierpnia 2015 r. A. B. (spadkobierczyni byłego właściciela nieruchomości A. B. ) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z dnia 31 stycznia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. "[...]" – w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], objętej obecnie księgą wieczystą KW nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu 31 stycznia 1949 r. A. B. (obecnie A. B.) złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. "[...]". Prezydent W. nie podejmował skutecznych czynności w celu rozpoznania sprawy, dlatego też spadkobiercy byłego właściciela nieruchomości A. B. w dniu 21 stycznia 2014 r. ponowili wniosek, domagając się ustanowienia na ich rzecz w trybie art. 7 ww. dekretu z dnia 26 października 1945 r. prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], objętą obecnie księgą wieczystą [...]. Rozpoznając powyższą sprawę Urząd Miasta W. pismem z dnia [...] maja 2014 r. zwrócił się do Dyrektora Biura Architektury i Planowania Przestrzennego w W. o udzielenie informacji dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego odnośnie przedmiotowej nieruchomości. Następnie zaś pismem z 12 maja 2014 r. zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru Delegatura w Dzielnicy W. o przesłanie informacji z ewidencji gruntów dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. W związku z milczeniem organu, pełnomocnik spadkobierców w dniu 10 lipca 2014 r. wniósł - na zasadzie art. 37 § 1 kpa - zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na bezczynność Prezydenta W. w sprawie rozpoznania przedmiotowego wniosku. Prezydent W. pismem z dnia [...] marca 2015 r. poinformował pełnomocnika strony, że z uwagi na skomplikowany charakter postępowania oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w terminie określonym przez art. 35 kpa. Jednocześnie - działając na podstawie art. 36 §1 kpa – poinformował, iż decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do 31 lipca 2015 r. Ponadto pismem z tej samej daty Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zostało poinformowane o dotychczasowym przebiegu postępowania. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] uznało wniesione w sprawie zażalenie za nieuzasadnione. Organ stanął na stanowisku, że bezczynność organu – nawet jeżeli istniała – to została zakończona poprzez wyznaczenie terminu zakończenia sprawy. Prezydent W. pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o rozważenie możliwości wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. postanowienia z dnia [...] kwietnia 2015 r.- jako wydanego z naruszeniem przepisów o właściwości. Pismem z dnia 31 sierpnia 2015 r. A. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z dnia [...] stycznia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. "[...]" – w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], objętej obecnie księgą wieczystą KW nr [...]. Wnosiła o zobowiązanie Prezydenta W. do wydania w terminie określonym przez Sąd, nie dłuższym niż 1 miesiąc, decyzji administracyjnej kończącej w I instancji postępowanie w niniejszej sprawie. Do skargi dołączyła odpis zażalenia z dnia 31 sierpnia 2015 r. do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta W. w sprawie rozpoznania przedmiotowego wniosku. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej odrzucenie - z uwagi na wniesienie skargi bez wyczerpania środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. Dodał, że w niniejszej sprawie strona nie złożyła zażalenia do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie tj. do Wojewody [...] - uchybiając tym samym regulacji ustanowionej w art. 37 kpa. Do dnia 26 lutego 2016 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożyli zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Obowiązkiem organu właściwego do załatwienia sprawy jest podjęcie wszelkich niezbędnych czynności w celu wnikliwego i szybkiego rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wyjątkowo, w przypadku, gdy załatwienie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wydanie rozstrzygnięcia powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania co wynika z art. 35 § 1, 2 i 3 kpa. Podkreślenia wymaga, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył jej wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Nadto z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 kpa, jak również mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Odnosząc powyżej wskazane ogólne zasady postępowania administracyjnego do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż oznacza to obowiązek organu administracji publicznej podjęcia właściwych i celowych działań, które umożliwią rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej działkę ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], objętą obecnie księgą wieczystą [...] - w ustawowym terminie. Wniosek ten rozpoznawany jest ponad 65 lat - zaś okoliczności podane przez organ w piśmie z dnia 24 marca 2015 r. (skomplikowany charakter postępowania oraz bardzo duża ilość spraw z zakresu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego) nie stanowią dostatecznego usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy. Z uwagi na powyższe niniejszy skład orzekający podziela w zupełności pogląd, iż przygotowywanie decyzji administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez ponad 65 lat - nie może usprawiedliwiać bezczynności organu w rozumieniu art. 149 p.p.s.a. Wskazać też należy, że zarówno wyrażona w art. 8 kpa zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, jak również zasada szybkości postępowania, wyrażona w art. 12 § 1 kpa, wręcz nakazują organom administracji publicznej przygotowanie całej potrzebnej dokumentacji od chwili wszczęcia sprawy w sposób szybki, efektywny i sprawny. Taka sytuacja w niniejszej sprawie z całą pewnością nie miała miejsca - co uzasadnia stwierdzenie, iż skarga jest zasadna. Tym bardziej, że Prezydent W. nie dotrzymał terminu, który sam sobie wyznaczył w piśmie z dnia 24 marca 2015 r. – informując pełnomocnika skarżących, iż decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do dnia 31 lipca 2015 r. Takie postępowanie jednoznacznie wskazuje, że Prezydent W., naruszając zarówno art. 35 § 1 i 3 kpa jak i art. 12 § 1 kpa, pozostaje w zwłoce. Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy organ dopuścił się bezczynności a także stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd uznał, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa - ponieważ Prezydent W. pierwsze czynności w niniejszej sprawie podjął dopiero w 2013 r. – a więc po upływie ponad 60 lat od złożenia wniosku, nie dochował terminów do załatwienia sprawy określonych w kpa, również nie dochował terminu wyznaczonego sobie w piśmie z dnia 24 marca 2015 r. Nie do zaakceptowania jest w demokratycznym państwie prawa sytuacja, w której postępowanie prowadzone jest przez organ administracji ponad 65 lat i nadal znajduje się na etapie gromadzenia materiału dowodowego. Artykuł 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin dwumiesięczny na rozpoznanie przedmiotowego wniosku będzie adekwatny i realny. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.