I SAB/Wa 784/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w trybie uroszczonym w dniu 9 września 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku M. S. z dnia [...] grudnia 2015 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz M. S. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] stwierdził, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia [...] r. Nr [...] odmawiające przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. jako Kolonia we wsi [...] nr [...], nr hip. [...] w części dotyczącej działek ew. nr [...], nr [...] oraz nr [...] z obrębu [...] stanowiących obecnie własność Skarbu Państwa, zostało wydane z naruszeniem prawa. Organ nie stwierdził jego nieważności z uwagi na fakt, iż od dnia jego doręczenia upłynęło 10 lat. Od powyższej decyzji wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli K. D., K. S., R. K., M. Z., A. P., M. S., Z. L., H. L., P. L., T. L., J. M., M. M. i Z. G. Następnie M. S. pismem z dnia 20 kwietnia 2016 r. - w trybie art. 37§ 1 kpa - złożył do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa polegające na niezałatwieniu sprawy w terminie. Zaś pismem z dnia 16 czerwca 2016 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2015 r. W skardze wniósł o: 1) zobowiązanie Organu do niezwłocznego wydania decyzji w skarżonym zakresie, 2) stwierdzenie, że bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) nałożenie w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. grzywny na Organ w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ewentualnie o przyznanie na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, 4) zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że postępowania dotyczące decyzji wydanych na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) są postępowaniami dotyczącymi decyzji wydanych przed kilkudziesięcioma laty, stan prawny nieruchomości jest złożony, ustalenie stron czasochłonne, a materiał dowodowy niepełny. Wskazał, że normą jest, iż inne postępowania prowadzone w Wydziale Gruntów [...] obejmują kilkaset osób. Sprawy rozpatrywane są według kolejności oraz stanu zgromadzonego w nich materiału dowodowego i bieżących potrzeb dowodowych. Skuteczne doręczenie informacji o prowadzonym postępowaniu wymaga podejmowania przez referentów wielu czynności materialno-technicznych, a to wpływa również na okres podejmowania czynności w innych sprawach, nie wymagąjących gromadzenia obszernego materiału dowodowego. Niemniej duża ilość spraw wymagających zgromadzenia pełnego materiału dowodowego oraz ustalenia stron, w sytuacji, gdy dostępne rejestry są nieaktualne (dane z ewidencji gruntów, ksiąg wieczystych) uniemożliwia, przy ograniczonych zasobach, dochowanie terminów wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego. Również bardzo duża ilość spraw prowadzonych przez każdego z referentów (ponad 100) uniemożliwia wyprowadzenie zaległości i z tego powodu mogą zdarzyć się sprawy, w których czynności były podejmowane z uchybieniem terminów procesowych. Organ wskazał, że również ze względu na zmiany organizacyjne w urzędzie tj. wydzielenie Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa ze struktury organizacyjnej Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju oraz Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji czas procedowania uległ dalszemu przedłużeniu. Podkreślił, iż powołanie nowego organu, przy jednoczesnym zniesieniu poprzedniego, powoduje znaczące trudności organizacyjne i opóźnienia w prowadzeniu spraw, co wynika w szczególności z konieczności wydania aktów prawnych regulujących ustrój i tryb działania nowego organu, a także konieczność wydania nowych upoważnień dla pracowników. Wyjaśnił ponadto, że sprawy rozpoznawane są według kolejności wpływu. Wprawdzie procedura administracyjna nie zawiera przepisów, z których expressis verbis wynikałby obowiązek rozpatrywania spraw zgodnie z kolejnością wpływu, niemniej tę powinność organów można wywieść z ogólnych zasad wyrażonych w kodeksie postępowania administracyjnego tj. art. 6-8. Rozpatrując konkretną indywidualną sprawę organ nie może bowiem stawiać stron jednego postępowania w uprzywilejowanej pozycji względem stron pozostałych prowadzonych przez siebie postępowań. Przy ograniczonych zasobach kadrowych przyspieszenie w sposób radykalny rozpatrzenia jednej ze spraw nieuchronnie prowadzi do opóźnienia pozostałych. W tej sytuacji organ zmuszony jest kierować procesem rozpatrywania spraw w ten sposób, aby strony poszczególnych spraw były traktowane (w miarę możliwości) jednakowo. Tym samym jedyny sprawiedliwy system rozpoznania wniosków opiera się na kolejności wpływu jako na głównym czynniku determinującym kolejność rozstrzygania każdej ze spraw. Organ zauważył ponadto, że rozpatrywanie spraw zgodnie z kolejnością wpływu praktykowane jest w sądach administracyjnych, gdyż wymóg taki stawia przepis §26 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 5 sierpnia 2015 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Z 2015r. poz. 1177). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – powoływana dalej jako "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli jej przedmiotem jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Na tej podstawie możliwe zatem było rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi, uznać należy, że jest ona zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 ww. przepisu sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ppsa., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że zarzut bezczynności Ministra Infrastruktury i Budownictwa przy rozpoznawaniu wniosku M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] jest uzasadniony. Jak wynika z akt sprawy organ do dnia rozpoznawania sprawy przez Sąd, nie wydał rozstrzygnięcia uchybiając tym samym wskazanym wyżej przepisom kodeksu postępowania administracyjnego określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych. Organ naruszył przy tym wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Stosownie do art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, stwierdzając jednocześnie, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W sprawie niniejszej Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Przy tej ocenie Sąd wziął pod uwagę datę z jakiej pochodzi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz przedstawione przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczności mające wpływ na niedotrzymanie przez niego terminów załatwienia sprawy. Oceniając w ten sposób zaistniałą w sprawie bezczynność organu, Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenia organowi grzywny ani przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej - uznając skargę w tej części za niezasadną. Biorąc natomiast pod uwagę, że sprawa niniejsza znajduje się na etapie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Sąd uznał, iż termin dwumiesięczny na rozpoznanie tego wniosku jest adekwatny i wystarczający. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i §1a, art. 151 i art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.