I SAB/Wa 79/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Iwona Kosińska sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. W., Z. T., B. A. i K. A. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] – w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz E. W., Z. T., B. A. i K. A. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. W., Z. T., B. A. i K. A., reprezentowani przez adwokata M. L., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. Wskazanym uprzednio wnioskiem z [...] grudnia 2015 r. (data prezentaty organu) ww. osoby wniosły o ustalenie odszkodowania za wymienioną uprzednio nieruchomość. Następnie skarżący wystąpili pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Z uwagi na uprzednie wypożyczenie akt sprawy przez Prezydenta W. innemu organowi, zostały one zwrócone w dniu [...] marca 2017 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do trzech miesięcy od dnia otrzymania postanowienia, które wraz z aktami sprawy doręczył Prezydentowi w dniu [...] maja 2017 r. Następną czynność organ podjął w dniu [...] lutego 2018 r., kiedy to wystąpił do pełnomocnika wnioskodawców o przedłożenie dokumentów wskazujących następstwo prawne po dawnych właścicielach nieruchomości. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania skarżący wnieśli o wyznaczenie Prezydentowi W. niezwłocznego terminu załatwienia sprawy z wniosku o odszkodowanie oraz stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Prezydent zwrócił uwagę na fakt wezwania pełnomocnika skarżących do wykazania następstwa prawnego po pierwotnych właścicielach nieruchomości, pod rygorem zawieszenia postępowania. Ponadto wskazał, że kierowana jest do niego bardzo duża ilość korespondencji w sprawach odszkodowawczych. Jednocześnie waga i stopień skomplikowania takich spraw nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów, przewidzianych na ich rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.). sąd uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa., sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm. - dalej zwanej "kpa.") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Art. 37 § 1 pkt 2 kpa, w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 czerwca 2017 r., "przewlekłość" definiuje jako stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z kolei jak wskazuje się w doktrynie przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i – mimo ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Zauważyć przy tym należy, iż przewlekłość postępowania występuje w przypadku podejmowania przez organ czynności niezmierzających bezpośrednio do załatwienia sprawy (organ powinien wykonywać czynności celowe, a nie jakiekolwiek), albo co prawda organ podejmuje czynności w sprawie, ale czyni to w znacznych odstępach czasu, a także w przypadku przedłużania przez organ zakończenia postępowania i nieustannego wyznaczania nowych terminów zakończenia sprawy bez podania rzeczywistych i uzasadnionych przyczyn takiego działania - co prowadzi do znacznego przesunięcia w czasie załatwienia sprawy decyzją administracyjną. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania ma bowiem na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że niniejsza skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania o ustalenie odszkodowania przez Prezydenta W., zasługuje na uwzględnienie - co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że ww. organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku, [...] grudnia 2015 r., pomimo upływu blisko 2,5 roku. Stanowi to o zasadności niniejszej skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, wyznaczony dla załatwienia termin jest wystarczający i dający realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego sprawy oraz wydania merytorycznego orzeczenia. Nie zmienia tej konstatacji fakt, że organ wezwał stronę do wykazania następstwa prawnego pod rygorem zawieszenia postępowania, gdyż jak wynika z akt sprawy nie zostało podjęte stosowne postanowienie w tym przedmiocie, a wezwanie do strony wystosowano po ponad dwóch latach od wpływu wniosku. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy od dnia otrzymania wniosku Prezydent nie wydał rozstrzygnięcia, lecz nie podejmował czynności w sprawie, gdyż wypożyczył akta dotyczące nieruchomości. Po czym wezwał stronę do wykazania następstwa prawnego po dawnych właścicielach nieruchomości dopiero w 2018 r. i było to jego jedyne działanie nakierowane na załatwienie sprawy. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza - w ocenie Sądu - nie tylko konieczność zastosowania przez organ administracji publicznej właściwych przepisów prawa materialnego, ale również konieczność przestrzegania norm prawa procesowego, w tym przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, a w szczególności stopień naruszenia prawa, powstały w związku z blisko 2,5 rocznym prowadzeniem postępowania o ustalenie odszkodowania - Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania, którego dopuścił się organ, miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 1a zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).