I SAB/Wa 795/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. B. i T. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. "[...]" dz. nr [...] w części dotyczącej gruntu o nr ew. [...] i [...] z obrębu [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. B. i T. B. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] sierpnia 2015 r. J. B. i T. B., reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] marca 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. "W. B." dz. Nr [...] w części dotyczącej gruntu o nr ew. [...]i [...]z obrębu [...]. Powołana skarga na bezczynność została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym; Wnioskiem z dnia [...] marca 2013 r. J.B. i T. B. wystąpili do Prezydenta [...] o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. "W. B." dz. Nr [...] w części dotyczącej gruntu o nr ew. [...]i [...] z obrębu [...] na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. Prezydent [...] zwrócił się do Zarządu Dróg Miejskich w W. o udzielenie informacji dotyczących realizacji A.W. w podanym obrębie. Pismami z tej samej daty organ wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa o nadesłanie dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na gruncie oraz do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o nadesłanie informacji z ewidencji gruntów i mapy dla ww. nieruchomości. Pismem z dnia [...] października 2014 r. strony postępowania nadesłały wykaz działek w granicach dawnej nieruchomości oraz szkic dawnej nieruchomości "Willa Boninów". Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. skarżący wystąpili do Wojewody M. z zażaleniem na niezałatwienie sprawy przez Prezydenta [...] w terminie. Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], Wojewoda M. uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący trzy miesiące od daty doręczenia ww. postanowienia. Pismem z [...] czerwca 2015 r. skarżący wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z [...] sierpnia 2015 r. J.B. i T. B., reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie opisaną wyżej skargę na bezczynność. W skardze zarzucili organowi naruszenie art. 35 i 36 kpa podnosząc zaistnienie w sprawie nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu oraz niewypełnianie obowiązku informacyjnego określonego w art. 36 § 1 kpa. Wobec powyższego, wnieśli o wyznaczenie terminu załatwienia sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż w toku przedmiotowego postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ dodał, iż w przedmiotowej sprawie konieczne jest również wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości objętej wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a., uwzględnienie skargi na bezczynność polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu albo dokonania czynności w określonym terminie oraz zobowiązaniu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "Kpa") wynika dla organu administracji publicznej obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 Kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem, celem tej skargi jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga J.B. i T. B. na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o ustalenie odszkodowania zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do rozpoznania tego wniosku w zakreślonym w wyroku terminie. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że Prezydent [...] w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu [...] kwietnia 2013 r. Zatem, od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy określony w art. 35 § 3 k.p.a. Tymczasem pomimo upływu prawie trzech lat od złożenia przez skarżących opisanego wniosku Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Z tego względu, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z [...] marca 2013 r. o przyznanie odszkodowania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, w ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dwumiesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia w sprawie. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, taka sytuacja zaszła w przedmiotowej sprawie. Postępowanie w sprawie rozpoznania ww. wniosku trwa już prawie trzy lata. Z opisanych wyżej okoliczności stanu faktycznego sprawy wynika, że organ nie działał w tej sprawie systematycznie. Jak wynika z akt sprawy, pierwszą czynność organ podjął dopiero po upływie roku czasu od daty wpływu wniosku. Zauważyć również należy, że czynności dokonanych w sprawie na przestrzeni prawie trzech lat Prezydent [...] niewątpliwie mógł dokonać w czasie znacznie krótszym. Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów. Ponadto, brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. Zaś, w niniejszej sprawie, organ nie uczynił zadość obowiązkom wynikającym z art. 36 Kpa, nie informował stron o terminie załatwienia sprawy, a także o przyczynach jej niezałatwienia z jednoczesnym wyznaczeniem nowego terminu jej załatwienia. Niewłaściwe podejście Prezydenta [...] do prowadzenia przedmiotowego postępowania obrazuje również brak ustosunkowania się przez organ do zażalenia na bezczynność i nieprzesłanie akt Wojewodzie Mazowieckiemu celem rozpoznania tego zażalenia. W świetle powołanych wyżej okoliczności, w ocenie Sądu, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, i art. 35 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w pkt 1-2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy.