I SAB/Wa 8/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska asesor WSA Marek Maliński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi W. S. i H. Z. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania oddala skargę. Pismem z 11 grudnia 2023 r. W. S. oraz H. Z, (dalej: "skarżący"), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy (dalej: "Prezydent", "organ") w przedmiocie podjęcia postępowania o przyznanie i wypłatę na rzecz skarżących odszkodowania za nieruchomość warszawską położoną przy ul. [...], pochodzącą z księgi hipotecznej [...], zawieszonego postanowieniem z 1 lutego 2023 r. nr 58/SD/2023, mimo ustania przesłanki zawieszenia. Skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania, w terminie 7 dni, od daty zwrotu przez sąd do organu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem uwzględniającym skargę na bezczynność – postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania. Ponadto wnieśli o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek E. O. w dniu 29 lipca 1965 r. Następnie, pismem z 23 grudnia 1991 r. P. K. wniósł o: 1) zwrot nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn hip. Nr [...]; 2) przyznanie nieruchomości zamiennej; 3) przyznanie odszkodowania. Pismem złożonym w dniu 17 kwietnia 2018 r. P. K. zmienił swój wniosek z 23 grudnia 1991 r. poprzez cofniecie żądania w zakresie pkt 1 i pkt 2 z jednoczesnym poparciem żądania w zakresie pkt 3. Organ, w dniu 9 marca 2020 r., skierował do stron postępowania pismo z informacją o wycofaniu wniosku przez P. K. W. S., H.Z. oraz K. O. pismem z 12 marca 2020 r. oświadczyli, że nie kwestionują cofnięcia przez P. K. wniosku z 23 grudnia 1991 r. w zakresie żądań określonych w pkt 1 i 2. Pismem z 9 czerwca 2020 r. P. K., M. T., I. R., K. K., M. T., G. T., K. K., W. K., K. K., M. K., A. B., M. K. i B. M. oświadczyli, że nie kwestionują cofnięcia przez P. K. wniosku z 23 grudnia 1991 r. w zakresie żądań określonych w pkt 1 i 2. Dalej skarżący podnieśli, że postanowieniem z 1 lutego 2023 r., nr 58/SD/2023, Prezydent zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] oznaczonej hip. nr [...] do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku P. K. z 23 grudnia 1991 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z 1 marca 2023 r., nr 111/SD/2023 organ umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem P. K. z 23 grudnia 1991 r. o zwrot nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. hip. nr [...] opisanej w księdze hipotecznej pod nazwą "Nieruchomość warszawska Nr [...]" stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] oraz część działek ewidencyjnych nr: [...], nr [...] oraz nr [...] wszystkiego z obrębu [...] Skarżący, w dniu 2 marca 2023 r., wnieśli do Wojewody Mazowieckiego zażalenie na ww. postanowienie Prezydenta nr 58/SD/2023. W dniu 6 kwietnia 2023 r. skarżący wnieśli o podjęcie zawieszonego postępowania, albowiem w ich ocenie ustała przyczyna zawieszenia. Pismem z 24 listopada 2023 r. skarżący wnieśli ponaglenie w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie. Wskazali, że w niniejszym postępowaniu bezczynność organu jest oczywista bowiem od momentu złożenia wniosku o wszczęcie postępowania do chwili obecnej upłynął ustawowy termin na wydanie rozstrzygnięcia. W ich ocenie organ z jednej strony pozostaje bezczynny, ignorując obowiązek ustawowy wynikający z art. 97 § 2 k.p.a., tj. podjęcia postępowania z urzędu, gdy ustąpi przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania - co w niniejszej sprawi nastąpiło z chwilą uprawomocnienia się decyzji organu z 1 marca 2023 r. nr 111/SD/2023 o umorzeniu postępowania - a z drugiej strony, organ pozostaje bezczynny pozostawiając bez rozpatrzenia wniosek o podjęcia przedmiotowego postępowania z 6 kwietnia 2023 r., tj. przez okres 8 miesięcy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W pierwszej kolejności podniósł, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych postępowanie o ustalenie odszkodowania za grunt nieruchomości warszawskich objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. może być prowadzone dopiero po merytorycznym zakończeniu wszelkich postępowań ,,zwrotowych" prowadzonych, w trybie art. 7 ww. dekretu oraz art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.). W ocenie Prezydenta taka sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie. W tym miejscu organ zaznaczył, że wniosek o zwrot nieruchomości warszawskie położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...] powinien być rozpatrzony w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ wyjaśnił, że jak wynika z mapy sytuacyjnej rozliczenia dawnej nieruchomości warszawskiej hip. nr [...] w działkach ewidencyjnych sporządzonej przez uprawnionego geodetę w dniu 20 listopada 2018 r. oraz mapy z projektem podziału nieruchomości KW [...] sporządzonej przez uprawnionego geodetę w dniu 1 października 2019 r., przedmiotowa nieruchomość warszawska stanowi obecnie działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 36 m2 z obrębu [...] oraz część działek ewidencyjnych: nr [...]o powierzchni 14 m2, nr [...] o powierzchni 59 m2 z obrębu [...] nr [...] o powierzchni 770 m2 z obrębu [...], nr [...] o powierzchni 10 m2 z obrębu [...], nr [...] o powierzchni 17 m2 z obrębu [...] i [...] o powierzchni 42 m2z obrębu [...]. Działki ewidencyjne nr: [...], wszystkie z obrębu [...], jak wynika z wpisów w dziale II prowadzonej dla nich księgi wieczystej, stanowią własność m. st. Warszawy w użytkowaniu wieczystym osoby prawnej. Działka ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] stanowi własność m. st. Warszawy, natomiast działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], jak wynika z wpisów w dziale II prowadzonej dla niej księgi wieczystej, stanowi własność m. st. Warszawy i osób trzecich - właścicieli wyodrębnionych lokali. Organ stwierdził, że stronami postępowania w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego są nie tylko następcy prawni dawnego właściciela nieruchomości ale również osoby legitymujące się tytułem prawnorzeczowym (każda z ww. osób wyłącznie w zakresie tytułu prawnorzeczowego przysługującego jej do obecnej nieruchomości). Pismem z 14 grudnia 2022 r. organ zawiadomił strony postępowania o zebraniu materiału dowodowego, niezbędnego do rozstrzygnięcia postępowania procedowanego z wniosku o zwrot dawnej nieruchomości warszawskiej przy ul. [...], ozn. hip nr [...]. W dniu 4 stycznia 2023 r. syn jednego z współwłaścicieli wyodrębnionych lokali przekazał informację o śmierci J.B.. Na podstawie bazy PESEL organ ustalił, że dnia 3 listopada 2020 r. zmarł J.B. ujawniony jako współwłaściciel nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] oraz współwłaściciel lokalu wyodrębnionego w budynku o adresie ul. [...] posadowionym na działce ew. nr [...] z obrębu [...]. Prezydent wskazał także, że w systemie Rejestry Notarialne udostępnionym przez Krajową Radę Notarialną pod adresem https://rejestry-notarialne.pl/ nie figuruje informacja, aby po ww. osobie został zarejestrowany notarialny akt poświadczenia dziedziczenia lub sądowe stwierdzenie nabycia spadku. Biorąc powyższe pod uwagę, Prezydent postanowieniem z 1 lutego 2023 r., nr 59/SD/2023 zawiesił z urzędu postępowanie wszczęte wnioskiem P.K. z 23 grudnia 1991 r. w zakresie żądania o zwrot nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. hip. nr [...] i przyznanie nieruchomości zamiennej co do części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] do czasu ustalenia następstwa prawnego po J.B. Ostateczną decyzją z 1 marca 2023 r., nr 111/SD/2023 organ orzekł o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem P. K. z dnia 23 grudnia 1991 r. o zwrot dawnej nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...]w części stanowiącej aktualnie dz. ew. nr [...] oraz część dz. ew. nr: [...], wszystkie z obrębu [...]. Pismem z 2 marca 2023 r. (data prezentaty – 7 marca 2023 r.) skarżący złożyli zażalenie na postanowienie organu nr 59/SD/2023 z 1 lutego 2023 r. Wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2023 r. (wpływ do organu e dniu 7 kwietnia 2023 r.) skarżący wystąpili o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie, przy ul. [...] ozn. hip. nr [...]. Postanowieniem z 19 kwietnia 2023 r,. nr KOC/1378/Go/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło postanowienie organu nr 59/SD/2023 z 1 lutego 2023r. (zawieszające postępowanie zwrotowe) i przekazało sprawę do dalszego prowadzenia organowi I instancji. SKO wskazało m.in., że brak jest dowodów na to aby Prezydent podejmował próby ustalenia osób z najbliższej rodziny zmarłego celem ustalenia następstwa prawnego. Z uwagi na konieczność ustalenia pełnego kręgu stron, pismem z 13 listopada 2023 r., Prezydent wezwał strony postępowania do przedłożenia dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po zmarłym J.B. w terminie 7 dni od dnia otrzymania przedmiotowego pisma. Jak wskazał organ, w zakreślonym terminie strony nie przesłały dokumentów oraz informacji, o które zostały wezwane. Wobec tego Prezydent stwierdził, że biorąc pod uwagę, iż przyczyna zawieszenia postępowania w sprawie o odszkodowanie za ww. nieruchomość nie ustała, po rozpatrzeniu wniosku skarżących z 6 kwietnia 2023 r. o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za dawną nieruchomość warszawską, położoną przy ul. [...] ozn. hip. [...], postanowieniem z 1 grudnia 2023 r. nr 643/SD/2023 organ odmówił podjęcia zawieszonego postępowania. W uzasadnieniu Prezydent wyjaśnił, że postępowanie o zwrot dawnej nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] w zakresie żądania co do części działki nr [...]z obrębu [...] nie zostało zakończone. Postanowieniem z 4 grudnia 2023 r., nr 784/2023 Wojewoda Mazowiecki uchylił postanowienie organu nr 58/SD/2023 z 1 lutego 2023 r. dotyczące zawieszenia postępowania w części stanowiącej działki ewidencyjne nr: [...]., [...]., [...]., [...]. i [...]., wszystkie z obrębu [...], zaś w pozostałym zakresie utrzymał w mocy przedmiotowe postanowienie. Wojewoda wyjaśnił, że postępowanie odszkodowawcze w stosunku do działki nr [...] z obrębu [...] będzie mogło być prowadzone dopiero po wydaniu decyzji kończącej postępowanie zwrotowe w odniesieniu do tej części nieruchomości. Wobec tego w tym zakresie Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania odszkodowawczego. Natomiast - wobec wydania decyzji przez Prezydenta z 1 marca 2023 r., nr 111/SD/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku z 23 grudnia 1991 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości w części dot. działki ewidencyjnej nr [...] oraz części działek ewidencyjnych nr: [...], nr [...] oraz nr [...] wszystkie z obrębu [...], Wojewoda uchylił postanowienie w powyższym zakresie. Zawiadomieniem z 8 stycznia 2024 r. organ poinformował strony, że został zebrany materiał dowodowy, niezbędny do rozstrzygnięcia postępowania procedowanego z wniosku o ustalenie odszkodowania za dawną nieruchomość warszawską, położoną przy ul. [...], ozn. hip. [...], w części obecnie stanowiącej działki ewidencyjne nr: [...]., wszystkie z obrębu [...]. Postanowieniem z 10 stycznia 2024 r., nr 28/SD/2024 organ zawiesił z urzędu postępowanie wszczęte wnioskiem P. K. z 23 grudnia 1991 r. w zakresie żądania o zwrot nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. hip. nr [...] i przyznanie nieruchomości zamiennej co do części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] do czasu ustalenia następstwa prawnego po J.B. Powyższe okoliczności, zdaniem organu, stanowią podstawę do oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotem skargi skarżących jest żądanie podjęcia postępowania o przyznanie i wypłatę na rzecz skarżących odszkodowania za nieruchomość warszawską położoną przy ul. [...], pochodzącą z księgi hipotecznej nr [...], zawieszonego postanowieniem Prezydenta z 1 lutego 2023 r. nr 58/SD/2023, albowiem jak twierdzą skarżący ustała przesłanka zawieszenia postępowania. W tym miejscy Sąd wyjaśnia, że bezczynność organu ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, innego aktu, czy podjęciem wymaganej czynności z zakresu administracji publicznej. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny, czy czynność nie zostały podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem praw (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, zdaniem Sądu, nie wystąpiły przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta m. st. Warszawy z wniosku skarżących o podjęcie postępowania o odszkodowanie za wyżej opisaną nieruchomość warszawską, zawieszonego postanowieniem z 1 lutego 2023 r., nr 58/SD/2023 Z materiału dokumentacyjnego wynika, że skarżący wnieśli o podjęcie zawieszonego postępowania w dniu 6 kwietnia 2023 r., albowiem w ich ocenie ustała przyczyna zawieszenia. Następnie, pismem z 24 listopada 2023 r., wnieśli ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, wskazując na bezczynność Prezydenta w realizacji wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania. W tym miejscu należy podkreślić, że postanowieniem z 1 grudnia 2023 r., nr 643/SD/2023 Prezydent odmówił podjęcia zawieszonego postępowania. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postępowanie o zwrot dawnej nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] w zakresie żądania co do części działki nr [...] z obrębu [...] nie zostało zakończone. Jak wynika z akt na postanowienie to skarżący nie wnieśli zażalenia, natomiast - pismem z 11 grudnia 2023 r. - skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w powyższym przedmiocie. Postanowieniem z 20 grudnia 2023 r., nr 855/2023 Wojewoda Mazowiecki uznał ponaglenie skarżących za nieuzasadnione. Powyższe oznacza, że w dacie wnoszenia skargi przez skarżących (11 grudnia 2023 r.) Prezydent nie pozostawał w bezczynności z wniosku z 6 kwietnia 2023 r. albowiem ww. postanowieniem z 1 grudnia 2023 r., nr 643/SD/2023 rozpoznał wniosek skarżących, odmawiając podjęcia zawieszonego postępowania. W ocenie Sądu, tak ukształtowany stan faktyczny i prawny czyni skargę niezasadną. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.