I SAB/Wa 807/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi T. O., A. J., J. O. i P. O. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania wniosku T. O., A. J., J. O. i P. O. z dnia [...] czerwca 2015 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r., w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz T.O., A.J., J. O. i P. O. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] listopada 2015 r. T. O., J. O., A. J. i P. O. (dalej: skarżący) wnieśli skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2015 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...]. Powołana skarga na bezczynność została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi: 1) odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] 1949 r. (nr [...]) w pkt 1, w części orzekającej o przejściu na rzecz Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z 06.09.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13) gruntów o pow. [...] ha, położonych na terenie miasta T., stanowiących byłą własność J. K. O.; 2) stwierdził wydanie orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...]1949 r. (nr [...]) w pkt [...] z naruszeniem prawa, ze względu na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych, w odniesieniu do działek obecnie oznaczonych jako: "[...] Nr [...]" obręb [...] nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], "[...]Nr [...]" obręb [...] nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...], [...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...],[...], [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...],[...], [...],[...], [...],[...], [...],[...], [...],[...], [...],[...], [...],[...], [...],[...],[...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], "Hip. [...]" obręb [...] nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],..],[...],[...], [...],[...], [...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...],[...],[...],[...], [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...],[...],[...],[...], [...],[...], "Hip. [...]" obręb [...] nr: [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...],[...], [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...],[...],[...],[...],[...], [...],[...], [...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...]; 3) stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] 1949 r. (nr [...]) w pkt [...] w pozostałym zakresie - działek obecnie oznaczonych jako: "[...] Nr [...] " obręb [...] nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...], "Hip. [...]" obręb [...] nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...], "Hip. [...]" obręb [...] nr: [...],[...],[...],[...],[...], park i pałac przy ul. [...] obręb [...] nr: [...],[...] - części działek które wchodziły w skład nieruchomości ziemskiej należącej do J. K. O. obecnie oznaczonych jako: "[...] Nr [...]" obręb nr [...] nr: [...],[...],[...],[...], "Hip. [...]" obręb [...] nr: [...],[...],[...]. Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. skarżący wnieśli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie opisaną na wstępie skargę na bezczynność. W skardze skarżący zarzucili organowi rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy i wnieśli o: (i) zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do merytorycznego zakończenia sprawy, w terminie 21 dni od chwili uprawomocnienia się wyroku; (ii) zasądzenie od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż wpływające do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnioski są rozpatrywane według kolejności wpływu i reguła ta jest ściśle przestrzegana. Organ podniósł, że jednym z zarzutów Najwyższej Izby Kontroli w stosunku do organu zawartych w "Informacji o wynikach kontroli wykonywania zadań przez Ministra Skarbu Państwa i inne organy administracji rządowej w zakresie reprywatyzacji" sformułowanym w grudniu 2007 r., znak: [...], nr ewid. [...], było nierozpatrywanie spraw rewindykacyjnych (czyli takich jak przedmiotowa sprawa) według kolejności ich wpływu. Wskazał, iż zdaniem Najwyższej Izby Kontroli powyższe świadczyło o "nierównym traktowaniu wnioskodawców" i "korupcjogennej dowolności postępowania administracji". W ocenie organu, na zasadność rozpatrywania spraw według kolejności ich wpływu wskazuje również protokół kontroli Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] 2009 r., nr [...], przeprowadzonej w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Organ podniósł ponadto, iż rozpatrywanie spraw według kolejności ich wpływu prowadzi do znacznego spadku liczby spraw oczekujących na rozpoznanie w ramach Wydziału Rewindykacji, co w sposób oczywisty ma wpływ na skrócenie czasu ich rozpatrzenia. Tym samym, w ocenie organu, obiektywnie uzasadnione przedłużenie terminu rozpoznania przedmiotowego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - czyni zarzuty skarżących niezasadnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "P.p.s.a.", sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a., uwzględnienie skargi na bezczynność polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu albo dokonania czynności w określonym terminie oraz zobowiązaniu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "Kpa"), wynika dla organu administracji publicznej obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 Kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy zatem do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem tej skargi jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga T. O., J. O., A.J. i P. O. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2015 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do rozpoznania tego wniosku w zakreślonym w wyroku terminie. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu [...] czerwca 2015 r. Zatem, od tej daty rozpoczął bieg miesięczny termin do jego rozpatrzenia określony w art. 35 § 3 Kpa. Tymczasem pomimo upływu ponad dziesięciu miesięcy od wpływu tego wniosku, organ nie zakończył postępowania odwoławczego i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Z tego względu, Sąd zobowiązał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] czerwca 2015 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin miesięczny dla załatwienia odwołania jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość zakończenia przez organ postępowania odwoławczego w sprawie. Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym miejscu wskazać należy, że art. 149 § 1a P.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało takiego charakteru. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka, w ocenie Sądu, zaistniała w przedmiotowej sprawie. Zauważyć trzeba, iż zgodnie z art. 35 § 3 kpa, załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W niniejszej sprawie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu [...] czerwca 2015 r. Zdaniem Sądu, organ miał aż nadto wystarczająco czasu do zakończenia postępowania odwoławczego. Tymczasem organ nie tylko nie rozpoznał przedmiotowego wniosku w przepisanej prawem formie, ale również nie podjął w tym okresie żadnej czynności zmierzającej do merytorycznego zakończenia postępowania. W ocenie Sądu, rozpoznawanie sprawy w postępowaniu odwoławczym przez ponad dziesięć miesięcy oznacza znaczne przekroczenie terminu zakreślonego przez ustawodawcę w art. 35 § 3 in fine Kpa. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w pkt 1-2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania zawartych w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.).