I SAB/Wa 81/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2014 r. sprawy ze skargi A. V. na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Rozwoju do rozpoznania wniosku A. V., M. V. i J. V. z dnia [...] czerwca 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącego A. V. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 17 stycznia 2014 r. (data prezentaty) A. V., J. V. i M. V. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie rozpoznania ich wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1965 r., nr [...], orzekającej o wywłaszczeniu części nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] oznaczonej katastralnie jako parcele nr [...] z całej nieruchomości o pow. ok. [...] ha stanowiącej własność B. V., R. V. i M. V. sprostowanej postanowieniem z dnia [...] lutego 2013r., nr [...]. Wnioskiem z dnia 17 czerwca 2013 r. (data prezentaty) A. V., J. V. i M. V. wystąpili o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1965 r. Pismem z dnia 25 czerwca 2013r. Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wystąpiło do Archiwum Państwowego w G. o nadesłanie archiwalnych akt wywłaszczeniowych związanych z przedmiotowym wywłaszczeniem. Następnie zawiadomieniem z dnia 16 lipca 2013 r. poinformowało strony o wszczętym postępowaniu - jednocześnie wskazując, iż z uwagi na konieczność zebrania pełnego materiału dowodowego przewidywany termin rozstrzygnięcia sprawy nastąpi do dnia 30 listopada 2013 r. Pismem z dnia 30 sierpnia 2013 r. Archiwum Państwowe w G. nadesłało akta archiwalne sprawy. Zaś pismem z dnia 21 listopada 2013r. (data prezentaty) skarżący wezwali Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do niezwłocznego wydania rozstrzygnięcia. W dniu 25 listopada 2013r. organ nadzorczy - dołączając kopie map archiwalnych - wystąpił do Wydziału Geodezji Urzędu Miasta G. z prośbą o nadesłanie informacji o aktualnym stanie prawnym wywłaszczonej nieruchomości. Jednocześnie pismem z tej samej daty poinformował strony o niemożliwości zakończenia sprawy w terminie wskazanym w zawiadomieniu z dnia 16 lipca 2013r. i wskazał nowy termin do dnia 15 marca 2014 r. Pismem z dnia 17 stycznia 2014 r. (data prezentaty) A. V., J. V. i M. V. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie rozpoznania ich wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1965 r., nr [...]. W skardze tej wnieśli o zobowiązanie Ministra Infrastruktury i Rozwoju do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu organowi akt sprawy, ewentualnie o umorzenie postępowania sądowo-administracyjnego w przypadku wydania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju decyzji administracyjnej przed przekazaniem skargi. W uzasadnieniu strona skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania podnosząc, że oceniając dotychczasowy sposób rozstrzygania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej należy stwierdzić, iż wyłącznie wydanie sądowego zobowiązania do wydania rozstrzygnięcia może nakłonić organ administracji publicznej do wydania merytorycznego orzeczenia. Dotychczasowy sposób rozpatrywania wniosku wskazuje na rażące naruszenie określonej w kpa zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej. Poza tym przewlekłe gromadzenie materiału dowodowego uniemożliwia wydanie przez organ nadzorczy decyzji merytorycznie rozstrzygającej ich wniosek. Dodatkowo należy wskazać, iż tryb rozpatrywania wniosku rażąco uchybia naczelnej zasadzie kpa szybkości postępowania. Tymczasem zgodnie z art. 35 kpa organy zobowiązane są do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, a w przypadku spraw szczególnie skomplikowanych rozpatrzenie wniosku może zostać wydłużone maksymalnie do dwóch miesięcy - art. 35 § 3 kpa. W powyższej sprawie organ nadzorczy w sposób nieuzasadniony dwukrotnie przedłużał termin do wydania rozstrzygnięcia na okres przekraczający 2 miesiące. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż prowadząc postępowanie wyjaśniające organ nadzorczy podejmował wszelkie czynności bez zbędnej zwłoki. Do chwili obecnej nie zebrał całego materiału dowodowego i aktualnie oczekuje na odpowiedź z Wydziału Geodezji Urzędu Miasta w G. w celu ustalenia wszystkich stron postępowania i zapewnienia im czynnego udziału w sprawie. W celu szybszego ustalenia, jakim obecnie działkom odpowiada wywłaszczona nieruchomość, wysłał kopie map archiwalnych uzyskanych z archiwum. Ponadto wyznaczył termin do wydania rozstrzygnięcia do dnia 15 marca 2014 r. Do dnia 22 października 2014 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja o zakończeniu postępowania administracyjnego objętego niniejszą skargą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju, wezwali organ do usunięcia naruszania prawa, w trybie art. 37 § 1 kpa. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej ma zatem miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i – mimo ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Zauważyć przy tym należy, iż przewlekłość postępowania występuje w przypadku podejmowania przez organ czynności nie zmierzających bezpośrednio do załatwienia sprawy (organ powinien wykonywać czynności celowe, a nie jakiekolwiek), albo co prawda organ podejmuje czynności w sprawie, ale czyni to w znacznych odstępach czasu, a także w przypadku przedłużania przez organ zakończenia postępowania i nieustannego wyznaczania nowych terminów zakończenia sprawy bez podania rzeczywistych i uzasadnionych przyczyn takiego działania - co prowadzi do znacznego przesunięcia w czasie załatwienia sprawy decyzją administracyjną. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania ma bowiem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd - badając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ – bierze pod uwagę stan prawny i akta sprawy istniejące w dniu wyrokowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że Minister Infrastruktury i Rozwoju (poprzednio Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej) uchybił powołanym na wstępie przepisom, bowiem - jak wynika z akt administracyjnych - wniosek A. V., J. V. i M. V. o stwierdzenie nieważności decyzji został do niego złożony w dniu 17 czerwca 2013 r. (data prezentaty) i do dnia wydania rozstrzygnięcia przez Sąd nie został rozpoznany. Należy podnieść, że organ co prawda informował stronę o przewidywanych terminach zakończenia postępowania, ale nie wydał żadnego orzeczenia. W tym stanie rzeczy zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przy rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1965 r. uznać należy za uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił bowiem wskazanym wyżej przepisom procesowym, określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Ponadto zauważyć należy, iż złożona do Sądu skarga na organ przewlekle prowadzący postępowanie służyć ma doprowadzeniu do wydania rozstrzygnięcia przez ten organ. Celem jej jest bowiem zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. W ocenie Sądu wskazane wyżej okoliczności uzasadniają uwzględnienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju, gdyż w rozpoznawanej sprawie organ ten nie rozpatrzył dotychczas wniosku skarżących, który wpłynął w dniu 17 czerwca 2013 r. (data prezentaty) - czym naruszył przepis art. 35 § 1 i 3 kpa oraz korespondujący z nim art.12 § 1 i 2 kpa i art. 36 § 1 kpa. Sąd uznał jednocześnie, że prowadzenie niniejszego postępowania w sposób przewlekły - mimo, iż wniosek wszczynający postępowanie wpłynął do organu ponad rok temu - nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa, bowiem organ administracji podjął jednak pewne - rozciągnięte w czasie - czynności w sprawie, ponadto informował strony o kolejnych datach zakończenia postępowania oraz o przyczynach nie załatwienia sprawy w terminie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.