I SAB/Wa 82/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2015 r. sprawy ze skargi I. S., L. S., K. F. i W. S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku I. S., L. S., K. F. i W. S. z dnia [...] r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. Nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. solidarnie na rzecz I. S., L. S., K. F. i W. S. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego. I. S., L. S., K. F. i W. S., reprezentowani przez adw. R. P., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżących z dnia [...] r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. Nr [...]. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, I. S., L. S., K. F. i W. S., reprezentowani przez adw. R. P., pismem z dnia [...] r. złożyli do Urzędu W. wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. Nr [...], która na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. (Dz. U. Nr 50, poz. 279) przeszła na własność Gminy W., a następnie na własność Skarbu Państwa. Jednocześnie, pismem z tej samej daty, skarżący wystąpili do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] r., nr [...], którą odmówiono – na podstawie art. 53, art. 55 i art. 58 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości – ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] o pow. [...] m². Zawiadomieniem z dnia [...] r. Wojewoda [...], na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał przedmioty wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] r., zgodnie z właściwością, Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju. Pismem z dnia [...] r. I. S., L. S., K. F. i W. S., reprezentowani przez adw. R. P., wnieśli do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie wniosku z dnia [...] r. o ustalenie odszkodowania za grunt [...]. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Prezydent W. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpoznania wniosku I. S., L. S., K. F. i W. S. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...] w W. do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] r., utrzymanej w mocy decyzją Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] r., nr [...]. W wyniku złożonego zażalenia, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] r., nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W międzyczasie, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] uznał zażalenie skarżących na bezczynność Prezydenta W. za nieuzasadnione. Pismem z dnia [...] r. I. S., L. S., K. F. i W. S. wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta W. postępowania w sprawie ich wniosku z dnia [...] r. o odszkodowanie za nieruchomość przy ul. [...]. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] uznał ww. zażalenie za nieuzasadnione. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] r. Z uwagi na brak rozstrzygnięcia w sprawie o ustalenie odszkodowania, wszczętej wnioskiem z dnia [...] r., I. S., L. S., K. F. i W. S., reprezentowani przez adw. R. P., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w tym przedmiocie. Skarżący wskazali, że do dnia wniesienia skargi, mimo upływu ustawowych terminów rozpatrzenia sprawy, nie została wydana decyzja kończąca postępowanie. Z uwagi na powyższe skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta W. do wydania decyzji administracyjnej, zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz każdego ze skarżących oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawny. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ zaznaczył, że pełnomocnik stron pismem z dnia [...] r. został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Dodał, że pismem z dnia [...] r. organ ponownie wystąpił do Ministra Infrastruktury i Rozwoju o przesłanie akt własnościowych nieruchomości przy ul. [...] w W. W zakresie wniosku skarżących dotyczącego trybu rozpoznania skargi Prezydent W. zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, albowiem wniosek z dnia [...] r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] nie został rozpoznany. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. W sprawie tej nie ma wątpliwości, że terminy określone w art. 35 § 3 k.p.a. upłynęły, zaś postępowanie z wniosku z dnia [...] r. o odszkodowanie za nieruchomość [...], nie zostało przez organ zakończone w wymaganej przez przepisy prawa formie do dnia orzekania przez Sąd w sprawie ze skargi na bezczynność organu. Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku I. S., L. S., K. F. i W. S. o odszkodowanie w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Wyjaśnić należy, że Prezydent W. po wpłynięciu wniosku o odszkodowanie, pomimo niewydania decyzji kończącej postępowanie, sukcesywnie podejmował czynności w sprawie zmierzające do skompletowania dokumentacji i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Nie oznacza to jednak, że okoliczności podane w odpowiedzi na skargę stanowią usprawiedliwienie dla występującego stanu bezczynności. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że brak akt sprawy, przesłanych innemu organowi albo sądowi, nie jest przyczyną niezależną od organu (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1999r., sygn. akt III SAB 83/98, Lex Omega nr 41155). Brak akt sprawy i skompletowania całości materiału dowodowego spowodowane nieporozumieniami organów pozostających w strukturze działania administracji publicznej, czy też raczej niedociągnięciami organizacyjnymi - nie może uzasadniać postawienia tezy, iż jest to okoliczność usprawiedliwiająca zwłokę właściwego organu w załatwieniu sprawy w terminie (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2002 r., sygn. akt IV SAB 216/01, dostępny na ww. stronie CBOSA i powołane w tym wyroku dalsze orzecznictwo). Rzeczą organu jest takie zorganizowanie pracy, by być w posiadaniu albo samych akt albo ich kopii, w razie zaistnienia konieczności ich przekazania innemu organowi. Sporządzenie odpisów dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych i ich uwierzytelnienie umożliwiłoby procedowanie w sprawie w terminach określonych w art. 35 § 3 k.p.a. Brak akt administracyjnych w związku z ich przekazaniem innym organom administracji nie jest okolicznością tego rodzaju, o której mowa w art. 35 § 5 k.p.a. Określone bowiem w art. 35 § 5 k.p.a okoliczności zwalniające organ z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter proceduralny, a nie faktyczny i muszą być niezależne od organu. Brak akt administracyjnych nie jest zaś taką okolicznością. W niniejszej sprawie, z dołączonych do skargi akt administracyjnych wynika, że jakkolwiek Prezydent W. nie posiadał całości dokumentacji niezbędnej dla zakończenia postępowania, to nie oczekiwał biernie na przesłanie akt sprawy. Wręcz przeciwnie, starał się o ich zwrot bądź wypożyczenie, celem rozpoznania wniosku skarżących o ustalenie odszkodowania (vide: pismo z dnia [...] r., z dnia [...] r.). Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że pomimo stwierdzonego przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w przepisach k.p.a., bezczynność organu w rozpoznaniu sprawy objętej wnioskiem z dnia [...] r., mimo że naganna, to nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów prawa można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również nieuzasadnione rodzajem sprawy długotrwałe prowadzenie postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu. Tymczasem w przedmiotowej sprawie Sąd uwzględnił zarówno czas, jaki upłynął od daty wpływu wniosku skarżących o odszkodowanie, jak i czynności podejmowane przez organ w sprawie, a także istotną okoliczność prowadzenia równocześnie innych postępowań zainicjowanych pismami skarżących, które wymogły na Prezydencie W. przekazanie oryginalnych akt administracyjnych Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju (co nastąpiło pismem z dnia [...] r., w związku z toczącym się postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej tej samej nieruchomości) oraz zastępczych akt administracyjnych Wojewodzie [...], w związku z wniesionymi przez skarżących zażaleniami na bezczynność Prezydenta W., następnie na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania oraz zażaleniem na postanowienie z dnia [...] r. zawieszające postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania. W takiej sytuacji, Sąd nie mógł nie wziąć pod uwagę, że taka aktywność skarżących nie pozostawała bez wpływu na problemy ze skompletowaniem akt administracyjnych sprawy, które napotkał w niniejszej sprawie Prezydent W.. Z tych powodów Sąd uznał, że zaistniała bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych orzeczono jak w pkt 3 wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 202 § 2 P.p.s.a.