I SAB/Wa 82/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), asesor WSA Anna Fyda-Kawula, sędzia WSA Przemysław Żmich, , po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I.O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] grudnia 2013 r., uzupełnionego wnioskiem z [...] lutego 2014 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości [...] oznaczonej jako "[...]" jako działki o numerach: [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących I. O., J. O., Z. Z., A.Z. i J. Z. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. (Skarżący), reprezentowani przez adwokata R. P., pismem z 29 grudnia 2021 r. (data wpływu do Sądu 7 lutego 2022 r.) złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy (Prezydent) w przedmiocie rozpoznania wniosku z 2 grudnia 2013 r., uzupełnionego wnioskiem z 4 lutego 2014 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości [...] oznaczonej jako "[...]" jako działki o numerach: [...], [...], [...], [...], [...] i [...], wnosząc o wyznaczenie Prezydentowi najkrótszego terminu do załatwienia przedmiotowej sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych prawem. W uzasadnieniu wskazali, że zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a., organ administracji powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zgodnie natomiast z art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. organy administracji obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym załatwienie sprawy powinno nastąpić najpóźniej w ciągu miesiąca, a w sprawie szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Wskazali, że 20 grudnia 2021 r. skierowali do Wojewody Mazowieckiego (Wojewoda) ponaglenie w związku z bezczynnością Prezydenta związaną z nierozpatrzeniem sprawy w terminie wymaganym przez przepisy K.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że skarga jest bezzasadna. Zaznaczył, że zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." skarga na bezczynność organu przysługuje dopiero po wyczerpaniu przez stronę środków zaskarżenia. W jego ocenie, na gruncie niniejszej sprawy Skarżący nie wyczerpali wszystkich środków zaskarżenia. Skarżący złożyli owszem 20 grudnia 2021 r. ponaglenie ale do dnia złożenia niniejszej skargi nie zostało ono rozpatrzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć wymaga, że wbrew twierdzeniom organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę - Skarżący wyczerpali tryb określony w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020, poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.". Skarżący bowiem 20 grudnia 2021 r. wnieśli za pośrednictwem Prezydenta ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, a następnie w dniu 29 grudnia 2021 r., wnieśli przedmiotową skargę. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że warunkiem formalnym wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jest uprzednie złożenie ponaglenia przewidzianego w art. 37 § 1 K.p.a. Z przepisów nie wynika jaki czas powinien dzielić obie te czynności. Zgodnie z treścią art. 53 § 2 b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłość można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Przy czym skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy ponaglenie na podstawie art. 37 K.p.a. zostanie rozpatrzone przez właściwy organ. Brak jest też podstaw do uznania, że dla skuteczności złożenia skargi potrzebny jest upływ terminu konieczny na zajęcie stanowiska lub podjęcie rozstrzygnięcia przez organ. Stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z §1a powołanego przepisu, Sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że Prezydent w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku z 2 grudnia 2013 r., uzupełnionego wnioskiem z 4 lutego 2014 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości [...] oznaczonej jako "[...]" jako działki o numerach: [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Zatem od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 K.p.a. Tymczasem pomimo upływu ponad ośmiu lat od złożenia opisanego wniosku, uzupełnionego wnioskiem z 4 lutego 2014 r. Prezydent nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości, w terminie dwóch miesięcy, od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Ponadto, zdaniem Sądu, przebieg prowadzonego postępowania przez organ daje podstawy do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Rozpoznając sprawę Sąd wziął pod uwagę datę wpływu wniosku do organu. Powyższa okoliczność prowadzi do wniosku, że od ponad ośmiu lat organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres skutecznych działań zmierzających do załatwienia sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 K.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a w związku z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. orzekł jak pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. i 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżących solidarnie kwotę 100 złotych tytułem uiszczonego wpisu i 480 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.