I SAB/Wa 83/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Monika Sawa asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. H. na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. stwierdza, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Ministra Finansów z [...] lipca 2020 r., nr [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz J. H. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. H. wniosła skargę na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Ministra Finansów z [...] lipca 2020 r., nr [...] . Decyzją tą organ umorzył postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek Skarbu Państwa - Ministra Sprawiedliwości w sprawie zastosowania ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12 poz. 65) w stosunku do nieruchomości położonej w [...] przy Al. [...] , hip. nr [...] , dla której prowadzona jest księga wieczysta kw [...], w zakresie udziałów we własności nieruchomości należących uprzednio do J. K. oraz C. K.. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie dwóch miesięcy od otrzymania akt sprawy oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wskazała, że 11 sierpnia 2020 r. wpłynął do Ministra Finansów wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy od decyzji z [...] lipca 2020 r. Skarżąca zaznaczyła, że Minister nie załatwił sprawy i nie poinformował o przyczynach przekroczenia ustawowych terminów, zgodnie z art. 35 i 36 kpa. Z tego względu pismem z 30 listopada 2020 r. złożyła ponaglenie na niezałatwienie sprawy przez organ w terminie. Pismem z 9 grudnia 2020 r. organ poinformował o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do 31 stycznia 2021 r. oraz podał, jako usprawiedliwienie zwłoki przyczyny organizacyjne. Skarżąca podkreśliła, że pomimo upływu terminu wskazanego przez organ do dnia wniesienia skargi decyzja nie została wydana. Zdaniem skarżącej nie zachodzą żadne przeszkody formalne ani materialnoprawne do rozstrzygnięcia sprawy, a całość dokumentacji powinna być zgromadzona lub jest w dyspozycji Ministra. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że 9 kwietnia 2021 r. wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję z [...] lipca 2020 r. Organ wyjaśnił, że każde postępowanie prowadzone obecnie na podstawie ustawy z 1968 r. jest postępowaniem czasochłonnym, o skomplikowanym charakterze. Powyższe wynika przede wszystkim ze złożonego stanu prawnego i dowodowego, m. in. z uwagi na znaczny upływ czasu od wydarzeń, do których postępowanie się odnosi, zmian ustrojowych w Polsce (w szczególności w zakresie stosunków własnościowych), wielokrotnych podziałów oraz łączenia nieruchomości, zmian sposobu oznaczania nieruchomości, zmian numeracji i nazw ulic, które to okoliczności zaszły od czasów podpisania układów indeminizacyjnych oraz uchwalenia ustawy z 1968 r. Minister wyjaśnił, że postępowanie w sprawie przedmiotowej nieruchomości jest jednym z kilkuset prowadzonych przez organ i dotyczy kwestii bardzo ważnej społecznie, w skomplikowanym stanie prawnym i dowodowym, z uwagi na upływ czasu od wydarzeń, do których się odnosi. Zaznaczył, że zarówno w tej sprawie jak i podobnych kierowane są w bardzo dużej liczbie zapytania przez organy ścigania oraz inne podmioty, co wymusza skierowanie pozostających w dyspozycji sił i środków również na wykonywanie czynności związanych z załatwieniem tych spraw. Organ podniósł, że strony postępowania były informowane o stanie sprawy, a zawiadomienia na podstawie art. 36 § 1 kpa wyjaśniały przyczynę przedłużenia zakończenia postępowania. Minister wskazał, że wobec wydania [...] kwietnia 2021 r. decyzji kończącej postępowanie w sprawie, a wcześniej podejmowania niezbędnych czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy, jak również informowania strony o przyczynach przedłużenia terminu zakończenia postępowania nie można uznać, iż wystąpiła bezczynność organu, czy też, że postępowanie było prowadzone przewlekle. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ppsa sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Skarga jest zasadna w zakresie, w jakim zarzuca organowi bezczynnosć w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 149 § 1 ppsa sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa (bezczynność) stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - do organu prowadzącego postępowanie. Wniesiona skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna, gdyż skarżąca dopełniła wymogu formalnego wyczerpania środków zaskarżenia przed jej złożeniem, składając 30 listopada 2020 r. ponaglenie. Wskazać należy, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 kpa). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Zgodnie z art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym (z wniosku o ponowne rozpatrzenie prawy) - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). Przy czym do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 kpa). Zgodnie z art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanej w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa (por. np. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. W niniejszej sprawie wniosek Skarbu Państwa o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Ministra Finansów z [...] lipca 2020 r. wpłynął do organu 11 sierpnia 2020 r. Zatem miesięczny termin do rozpoznania wniosku upływał 11 września 2020 r. Organ w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, powinien zgodnie z art. 36 § 1 kpa powiadomić stronę o nowym terminie jej załatwienia, z podaniem przyczyn zwłoki oraz z pouczeniem o prawie wniesienia ponaglenia. Z akt sprawy wynika, że dopiero po złożeniu przez skarżącą ponaglenia z 30 listopada 2020 r., organ pismem z 9 grudnia 2020 r. wskazał termin rozpatrzenia wniosku do 31 stycznia 2021 r., podając przyczyny zwłoki oraz udzielił odpowiedzi na ponaglenie. Następnie po wniesieniu pismem z 12 marca 2021 r. skargi na bezczynność organ pismem z tej samej daty zawiadomił o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy do 9 kwietnia 2021 r. Minister wydał decyzję [...] kwietnia 2021 r. Organ przez prawie 8 miesięcy pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zważyć należy, że wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce nie zwalania Sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania, czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a ppsa). Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i z tego względu w powyższej części postępowanie sądowe podlegać musi umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa (pkt 2 sentencji wyroku). Stwierdzając w niniejszej sprawie bezczynność Sąd uznał (z przyczyn wyżej omówionych), że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Od dnia wpłynięcia wniosku (11 sierpnia 2020 r.) do dnia wydania decyzji upłynęło 8 miesięcy. Niewątpliwie zatem znacznie przekroczony został termin przewidziany dla rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazany w art. 35 § 3 in fine kpa. Skomplikowany charakter sprawy oraz złożony stan prawny nie są okolicznościami uzasadniającymi tak długie prowadzenie postępowania. Wskazać należy, że sprawa była rozpoznawana przez ten sam organ, a z akt administracyjnych nie wynika, aby organ pozyskał nowe dowody konieczne do jej rozpoznania. Natomiast ponowna analiza zebranych dowodów przeprowadzona przez tak długi czas nie znajduje żadnego uzasadnienia. Dlatego Sąd, z mocy art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W pkt 2 sentencji orzeczono na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa. Na koszty te składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w kwocie 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł.