I SAB/Wa 83/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Z. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia postanawia: odrzucić skargę. A. Z. (dalej jako "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] (dalej jako "Prezes Sądu Rejonowego") w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z 3 września 2025 r. o wydanie, w trybie art. 217 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", zaświadczenia o wpływie pisma procesowego z 11 maja 2023 r. (dotyczącego wydania dziecka) na prawomocność i wykonalność postanowienia Sądu z 12 maja 2023 r. sygn. akt III Nsm 1122/20. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że instytucja zaświadczenia służy wyłącznie potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego, które wynikają z prowadzonej przez organ ewidencji rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Zaświadczenie ma charakter czynności materialno-technicznej i nie może być wykorzystywane do dokonywania ocen prawnych, interpretacji skutków orzeczeń sądowych, czy rozstrzygania kwestii spornych. Prezes Sądu Rejonowego, działając jako organ administracji sądowej, nie jest uprawniony do certyfikowania w trybie administracyjnym skutków materialnoprawnych lub procesowych czynności podejmowanych przez sąd w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Kwestia tego, czy dane pismo wpłynęło do akt sprawy i jaki miało wpływ na bieg terminu do zaskarżenia lub wykonalność postanowienia, należy do sfery orzeczniczej (judykacyjnej). Rozstrzyganie o takich skutkach jest domeną niezawisłego sądu rozpoznającego daną sprawę, a nie prezesa sądu działającego w trybie administracyjnym. Skarżący w istocie próbuje obejść przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, usiłując uzyskać w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego dokument, który miałby wiązać sąd w ocenie prawomocności orzeczenia. Takie żądanie jest prawnie niedopuszczalne. Odnosząc się do zarzutu bezczynności, Prezes Sądu Rejonowego wskazał, że nie pozostawał w zwłoce, bowiem pismem z 5 listopada 2025 r. wyjaśnił skarżącemu, dlaczego żądanie wydania zaświadczenia o wskazanej treści nie może zostać uwzględnione. Zgodnie zaś z orzecznictwem sądów administracyjnych, udzielenie odpowiedzi informującej o braku podstaw do wydania zaświadczenia o żądanej treści wyłącza stan bezczynności organu. Organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie wydania zaświadczenia w sytuacji, gdy żądanie dotyczy materii, która w ogóle nie może być przedmiotem zaświadczenia (np. oceny prawnej). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2, § 2a i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; a także w sprawach, w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Z wyliczenia spraw podlegających właściwości sądów administracyjnych wynika, że sądy te nie są właściwe w sprawach skarg na bezczynność sądów powszechnych w zakresie postępowań sądowych, jakie prowadzą. Właściwością sądów administracyjnych objęte są bowiem wyłącznie indywidualne sprawy z zakresu administracji publicznej. W doktrynie oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za sprawę z zakresu administracji publicznej należy rozumieć wszystkie akty, czynności, działania i sprawy, które nie mają charakteru cywilnoprawnego, załatwiane przez organ administracji publicznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 333/10, LEX nr 604361). Zwrócić również należy uwagę, że zgodnie z art. 217 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Tylko zatem wydawanie zaświadczeń przez organ administracji publicznej jest uregulowane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do słowniczka zamieszczonego w art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a., organami administracji publicznej są ministrowie, centralne organy administracji rządowej, wojewodowie, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 (tj. inne organy państwowe oraz inne podmioty, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych). Istotą zaświadczenia jest z kolei urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego przez organ administracji publicznej (art. 217 § 2 K.p.a.). Z powiązania tej regulacji z kodeksową definicją organu administracji publicznej (art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a.) wynika, że do wydawania zaświadczeń upoważnione są przede wszystkim organy administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym. Zaświadczenia wydają również inne organy państwowe (nienależące do struktury ustrojowej administracji publicznej) lub inne podmioty, ale pod warunkiem, że są do tego powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień. Przepisy działu VII K.p.a. nie będą miały zastosowania do organów państwowych, którym taka kompetencja nie została wyraźnie powierzona. Prezes Sądu Rejonowego nie jest organem administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym, należy bowiem do organów władzy sądowniczej. Z racji tego jednak, że pełni pewne funkcje administracyjne, w przypadkach wskazanych w obowiązujących przepisach może działać w formach przewidzianych dla "ustrojowych" organów administracyjnych i wówczas będzie takim organem w znaczeniu funkcjonalnym, z racji wykonywanych przez siebie funkcji. Sąd zwraca jednak uwagę, że zgodnie z art. 5 § 2 K.p.a. Prezes Sądu Rejonowego mógłby być uznany za organ administracji publicznej, gdyż jest innym, niż organ administracji publicznej organem państwowym, ale tylko wtedy, gdyby był powołany do załatwienia spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2015 r. sygn. akt I OSK 1945/15, LEX nr 1794779). Skarżący domagał się natomiast wydania zaświadczenia dotyczącego wpływu jego pisma procesowego z 11 maja 2023 r. (dotyczącego wydania dziecka) na prawomocność i wykonalność postanowienia Sądu z 12 maja 2023 r. sygn. akt III Nsm 1122/20. Skarżący żądał zatem dokonania oceny prawnej i interpretacji skutków wydanego orzeczenia sądowego. Tymczasem, jak słusznie zauważono w odpowiedzi na skargę, Prezes Sądu Rejonowego, działając jako organ administracji sądowej, nie jest uprawniony do dokonywania w trybie administracyjnym oceny skutków czynności podejmowanych przez sąd w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości (tj. w sferze jurysdykcyjnej). Inaczej mówiąc, zaświadczenie, którego domagał się skarżący nie jest zaświadczeniem, określonym w art. 217 K.p.a., w związku z czym nie można uznać, by Prezes Sądu Rejonowego wykonywał w tej sprawie obowiązki z zakresu administracji publicznej. Prezes Sądu Rejonowego mógłby być uznany za organ kompetentny do wydawania zaświadczeń tylko przy założeniu, że powierzono mu takie kompetencje, a materia sprawy podlega przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. W badanej sprawie taka sytuacja nie miała jednak miejsca, a Prezes Sądu Rejonowego prawidłowo w formie pisma z 5 listopada 2025 r. poinformował skarżącego, że przepisy nie przewidują wydawania zaświadczeń na okoliczność zakończonego prawomocnie postępowania. Reasumując, niniejsza sprawa nie dotyczy organu administracji publicznej, jak też nie mieści się we wskazanym powyżej katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Zatem wniesiona skarga, jako niepodlegająca jurysdykcji sądów administracyjnych, nie może być przedmiotem oceny przez sąd administracyjny i podlega odrzuceniu. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.