I SAB/Wa 84/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. O. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [....] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...][...], oznaczoną nr hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego B. O. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. B. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...][...], oznaczoną nr. hip [...], zarzucając organowi naruszenie art. 35 w zw. z art. 37 § 2 kpa poprzez niezakończenie postępowania w terminie prawem przewidzianym. W skardze wniesiono o zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania w określonym przez Sąd terminie decyzji odszkodowawczej na przedmiotową nieruchomość, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2015 r. wystąpił do Prezydenta [...] o przyznanie odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. W wyniku wniesionego zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2017 r., nr [...], uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy trzymiesięczny termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Do dnia sporządzenia skargi Prezydent nie wydał w sprawie decyzji merytorycznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość leży na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu grunty nieruchomości warszawskich – w tym grunty przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130) – na własność Skarbu Państwa. Wskazał, że kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem reguluje obecnie 2 art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2018 r., poz. 121 ze zm.), dalej jako: ugn, zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ przyznał, że prowadzone jest – z wniosku spadkobiercy dawnego właściciela - postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za grunt ww. nieruchomości zgodnie z art. 215 ust. 2 ugn. Organ wskazał, że w związku z trudnościami w ustaleniu dokładnej daty pozbawienia właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania omawianą działką pismami z dnia [...] lutego 2018 r. wystąpiono o przesłanie niezbędnych dokumentów do Archiwum [...] [...], Biura [...] Urzędu Wydziału [...] oraz użytkowania wieczystego gruntu przedmiotowej nieruchomości hipotecznej. Organ dodał, że pełnomocnik strony otrzymał do wiadomości wszelką korespondencję w sprawie, a więc został poinformowany o jej aktualnym stanie sprawy. Organ podał również, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do Biura [...][...] korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu [...]. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. W opinii organu, o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, że wniosek skarżących jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Uprzednie złożenie przez skarżącego zażalenia do Wojewody [...] wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Jak wynika z akt sprawy wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie został dotychczas rozpoznany. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, iż organ dopuścił się bezczynności. Okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania kodeksowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarga na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania zasługuje na uwzględnienie, co skutkowało zobowiązaniem Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Termin ten, w ocenie Sądu, jest wystarczający i daje organowi realną możliwość załatwienia sprawy. Jednocześnie, Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Dokonując takiej oceny Sąd miał na względzie to, że postępowanie dotyczy wniosku z dnia [...] sierpnia 2015 r., a więc prowadzone jest już ponad [...] lata, jak również sposób prowadzenia postępowania przez organ. Z analizy akt sprawy wynika, że organ w 2015 r. podjął jedną czynność zwracając się pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. do Urzędu [...] Delegatury [...][...] dla Dzielnicy [...] o przesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości (odpowiedź wpłynęła do organu [...] września 2015 r). W następnym roku 2016 organ wykonał dwie czynności, tj. pismem z dnia [...] marca 2016 r. zwrócił się do Biura [...]i [...] o przesłanie informacji z rejestru gruntów oraz odbitki z mapy sytuacyjnej z naniesionymi granicami działek oraz granicami hipotetycznymi nieruchomości (odpowiedź wpłynęła do organu [...] kwietnia 2016 r.) oraz pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. wystąpił do Archiwum [...] [...] o przesłanie fragmentu Ogólnego Planu Zabudowania [...] zatwierdzonego przez Ministerstwo [...][...] dnia [...] sierpnia 1931 r. sygn. [...] wraz z odpowiednim opisem tego terenu (organ otrzymał odpowiedź [...] sierpnia 2016 r.). Z kolei w 2017 r. dokonał jednej czynności organ - pismem z lutego 2017 r. (brak daty dziennej) zwrócił się do Urzędu [...] Wydziału [...]i[...] dla Dzielnicy [...] o przesłanie stosownych informacji dotyczących przedmiotowej nieruchomości i ewentualnie o przesłanie kserokopii dokumentów potwierdzających te informacje. W powyższego wynika, że czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego organ podejmował średnio raz na rok. Czynności z [...] lutego 2018 r. wskazane przez organ w odpowiedzi na skargę zostały podjęte już po wpłynięciu do organu rozpoznawanej skargi. W ocenie Sądu, taki sposób działania organu rażąco narusza zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), jak i przepisy procedury administracyjnej określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 kpa). Sąd wziął również pod uwagę, że organ od daty złożenia wniosku jedynie raz (pismem z dnia [...] lutego 2017 r.) wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 kpa, informując stronę o stanie sprawy, przyczynach nierozpoznania sprawy w terminie i przewidywanym terminie jej załatwienia. Organ nie dotrzymał też wyznaczonego przez siebie pismem z dnia [...] lutego 2017 r., jak i Wojewodę [...] dodatkowego terminu zakończenia postępowania. Zdaniem Sądu, zachowanie organu w sprawie rażąco narusza zawarte w art. 7 i art. 8 kpa zasady zobowiązujące organ administracji do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) (100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.