I SAB/Wa 841/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi A.B. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] sierpnia 1964 r., nr [...]- w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącej A. B. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. B. pismem z dnia [...] listopada 2015 r. wniosła skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] Wydział Gospodarki Terenami z dnia [...] sierpnia 1964 r. znak : [...] o odszkodowaniu, na mocy której ustanowiono na rzecz P. K. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w G. o powierzchni [...]m ² hip. "[...]" oznaczonej na planie pomiarowo- geodezyjnym sporządzonym przez [...] Przedsiębiorstwo Geodezyjne, zatwierdzonym przez Prezydium Rady Narodowej w [...] – Wydział Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji nr ew. [...] z dnia [...] lutego 1964 r. jako gospodarstwo nr [...], przy czym prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości zostało ustanowione jako odszkodowanie za grunt rolny położony w W. Skarżąca wniosła o wyznaczenie organowi terminu, w którym zobowiązany będzie załatwić ww. sprawę, tj. podjąć wszelkie działania niezbędne do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i rozstrzygnięcie to wydać. Skarżąca wniosła także o stwierdzenie, że bezczynność organu w sprawie niniejszej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi wskazała, że w styczniu 2014 r. złożyła w Samorządowym Kolegium Odwoławczym wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, który Kolegium przekazało do rozpatrzenia Wojewodzie [...]. Natomiast Wojewoda [...] uznał swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju, co miało miejsce w dniu [...] września 2014 r. (data stempla wpływu do organu). Skarżąca zaznaczyła, że Minister Infrastruktury i Rozwoju nie podjął żadnych działań w celu wyjaśnienia sprawy. Nie wyznaczył też terminu, w którym postępowanie zostanie zakończone, ani nie poinformował stron o przyczynach zaistniałej zwłoki. Tym samym, w ocenie skarżącej, organ ewidentnie naruszył art. 35 i 36 kodeksu postępowania administracyjnego pozostając w całkowitej bezczynności, zaś bezczynność ta ma charakter rażący (upłynęło już bowiem 14 miesięcy od daty przekazania sprawy do Ministra Infrastruktury i Rozwoju). Pismem z dnia [...] października 2015 r. skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie. Organ zwrócił uwagę, że postępowania prowadzone na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości są postępowaniami dotyczącymi decyzji wydanych sprzed kilkudziesięciu lat, stan prawny nieruchomości jest złożony, ustalenia stron czasochłonne, a materiał dowodowy niepełny. Normą jest również, że inne postępowania prowadzone w Wydziale [...] obejmują kilkaset osób. Sprawy rozpatrywane są według kolejności oraz stanu zgromadzonego w nich materiału dowodowego i bieżących potrzeb. Organ wskazał, że duża ilość spraw wymaga gromadzenia obszernego materiału dowodowego oraz ustalenia stron, w sytuacji gdy dostępne rejestry są nieaktualne(dane z ewidencji gruntów, ksiąg wieczystych) co uniemożliwia, przy ograniczonych zasobach, dochowanie terminów wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego. Wyjaśnił, że do dnia przekazania skargi nie dysponował aktami własnościowymi nieruchomości, o które wystąpił do Urzędu [...] w dniu [...].10.2014 r. oraz ponownie pismem z dnia [...].06.2015 r. Zaznaczył, że akta własnościowe nieruchomości stanowią podstawę materiału dowodowego, bez którego organ nadzoru nie jest w stanie wydać w sprawie żadnego merytorycznego rozstrzygnięcia. Dodał, że o fakcie poszukiwania akt własnościowych pełnomocnik skarżącej został poinformowany. Dodatkowo organ wskazał na zmiany organizacyjne i wygaśnięcie pełnomocnictw, które wpłynęły także na niemożność reakcji na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Minister Infrastruktury i Budownictwa pozostaje w bezczynności. Po pierwsze organ od dnia [...] września 2014 r., tj. od daty wpływu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] Wydział Gospodarki Terenami z dnia [...] sierpnia 1964 r. do dnia wyrokowania nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Po drugie z akt sprawy nie wynika, aby od dnia [...] września 2014 r., organ podjął skuteczne działania zmierzające do merytorycznego zakończenia postępowania. Jedyną bowiem czynnością w sprawie było wystąpienie z [...] października 2014 r. do Urzędu [...] Biura Gospodarki Nieruchomościami przy [...] oraz do Delegatury w Dzielnicy [...] i w Dzielnicy [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości oraz akt postępowania w sprawie przyznania odszkodowania. Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz z dnia [...] grudnia 2015 r. organ ponowił wniosek do Urzędu [...] Biuro Gospodarki Nieruchomościami przy [...] o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Przy czym z akt administracyjnych sprawy wynika, że Urząd [...] Biuro Gospodarki Nieruchomościami Delegatura w Dzielnicy [...] poinformował organ pismem z dnia [...] października 2014 r., że przedmiotowe akta zostały przekazane przy piśmie z dnia [...] czerwca 2000 r. do Starostwa Powiatu [...] i do dnia dzisiejszego nie zostały zwrócone do Delegatury. Ponadto, pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. Urząd Miasta [...] Biuro Gospodarki Nieruchomościami Delegatura w Dzielnicy [...] poinformował, że nie jest w posiadaniu akt przedmiotowej nieruchomości i posiada wyłącznie oryginał powyższej decyzji oraz karty ewidencyjnej nieruchomości niezabudowanej. Pismem z dnia 5 czerwca 2015 r. organ ponownie wystąpił do Urzędu [...] Biuro Gospodarki Nieruchomościami przy [...] o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Stwierdzić zatem należy, że poza wezwaniem i ponowieniem wezwania do nadesłania akt własnościowych przedmiotowej sprawy organ nie podjął żadnych innych działań zmierzających do zebrania całości dokumentacji, czy wydania merytorycznej decyzji w sprawie. Dopiero na skutek wezwania przez skarżącą do usunięcia naruszenia prawa organ ponownie zwrócił się o pilne nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Takie działania organu uznać należy za mało skuteczne skoro od ponad półtora roku od daty przekazania sprawy organowi przez Wojewodę [...] do dnia orzekania przez Sąd organ nie był w stanie zgromadzić niezbędnych akt i dokumentacji do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Ponadto, organ nie zastosował się również do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 K.p.a., bowiem do dnia wniesienia skargi nie poinformował stron o przyczynach zwłoki oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że od ponad półtora roku organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres czasu skutecznych działań zmierzających do załatwienia sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie przez ponad półtora roku nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał, jest termin trzech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 240 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.