I SAB/Wa 85/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) asesor WSA Dorota Kozub - Marciniak asesor WSA Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej E. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 18 stycznia 1955 r. nr ST/TN-15S/40/54 o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], nr hip. [...]. W skardze zarzuciła organowi naruszenie przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy (art. 35 § 3, art. 36 § 1 i art. 12 § 1 kpa). Wniosła o: 1) zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie do wydania aktu (decyzji) w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 18 stycznia 1955 r. nr ST/TN-15S/40/54 w terminie 2 miesięcy od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności; 2) stwierdzenie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie dopuściło się bezczynności oraz, że bezczynność ww. organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, że 7 września 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 18 stycznia 1955 r. nr ST/TN-15S/40/54. Pismem z 17 września 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zawiadomiło strony o wszczęciu postepowania administracyjnego prowadzonego na podstawie ww. wniosku. Pismem z 2 listopada 2020 r. Prokuratura Regionalna w Warszawie przesłała do akt sprawy odpis nieprawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z 3 stycznia 2020 r. sygn. akt I Ns 131/19 w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie prowadzonej przed ww. Sądem pod sygn. akt I Ns 1634/13 oraz uchylenia postanowienia z 3 marca 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po W. K. Pismem z 31 maja 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wystąpiło do Prokuratury Regionalnej w Warszawie z prośbą o wyjaśnienie, czy postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy - Śródmieścia w Warszawie z 3 stycznia 2020 r. sygn. akt I Ns 131/19 jest prawomocne. 3 września 2021 r. skarżąca złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie ponaglenie w trybie art. 37 § 1 pkt 1 i § 3 pkt 2 kpa. W związku z ponagleniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie pismem z 7 października 2021 r. poinformowało skarżącą, że z uwagi na konieczność ustalenia, czy zostało prawomocnie zakończone postępowanie sądowe ze skargi Prokuratury Regionalnej w Warszawie o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z 3 marca 2014 r. w sprawie o sygn. akt I Ns 1634/13, nie jest możliwe zachowanie terminów określonych w art. 35 kpa. Poinformowano jednocześnie, że wniosek skarżącej zostanie rozpoznany nie później niż w terminie 1 miesiąca od daty otrzymania niezbędnych informacji bądź dokumentów. Skarżąca uważa, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie zależy od postępowania przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie toczącego się pod sygn. akt I Ns 131/19 w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie prowadzonej przed ww. Sądem pod sygn. akt I Ns 1634/13, albowiem aktem notarialnym z [...] listopada 1951 r. Rep. A nr [...] nieruchomość warszawska przy ul. [...], nr hip. [...] wraz z prawami wynikającymi z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279) została sprzedana W K (poprzednikowi prawnemu skarżącej), a sprzedający działali na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Grodzkiego w Warszawie z 8 stycznia 1949 r. sygn. akt I Sp. 1075/49 w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po W. K. Należy zatem uznać, że nieuzasadniona bezczynność organu, stanowi rażące naruszenie art. 35 § 3 oraz art. 12 § 1 kpa. Niezależnie od powyższego, jeżeli nawet uznać, że istnieje konieczność ustalenia, czy postępowanie przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie o sygn. akt I Ns 131/19 w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie prowadzonej przed ww. Sądem pod sygn. akt I Ns 1634/13 zostało prawomocnie zakończone, to doszło do bezczynności organu w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 kpa. Po pierwsze Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie nie uznało, aby rozstrzygnięcie w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie o sygn. akt I Ns 131/19 stanowiło zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, skoro nie zawieszono postępowania administracyjnego. W związku z powyższym nie nastąpiło wstrzymanie terminów przewidzianych w kodeksie, a art. 103 kpa nie znajduje zastosowania. Tym samym niniejsza sprawa powinna być załatwiona w terminie 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (przyjmując nawet, że sprawa jest szczególnie skomplikowana, choć rażące naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy jest oczywiste, co wynika również z wcześniejszej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie). Skarżąca podkreśliła, że sprawa nie została załatwiona pomimo upływu 16 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W związku z powyższym doszło do rażącego naruszenia art. 35 § 3 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, pomimo niedotrzymania 2-miesięcznego terminu załatwienia sprawy określonego w art. 35 § 3 kpa, nie zawiadamiało skarżącej o przyczynach zwłoki i nie wskazywało nowego terminu załatwienia sprawy. Dopiero w piśmie z 7 października 2021 r. Kolegium poinformowało skarżącą, że istnieje konieczność ustalenia, czy zostało prawomocnie zakończone postępowanie sądowe ze skargi Prokuratury Regionalnej w Warszawie o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z 3 marca 2014 r. w sprawie o sygn. akt I Ns 1634/13 i tym samym nie jest możliwe zachowanie terminów określonych w art. 35 kpa. Poinformowano jednocześnie, że wniosek skarżącej zostanie rozpoznany nie później niż w terminie 1 miesiąca od daty otrzymania niezbędnych informacji bądź dokumentów. Nie zmienia to faktu, że we wcześniejszym okresie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zawiadamiało skarżącej o przyczynach zwłoki i nie wskazywało nowego terminu załatwienia sprawy, a w konsekwencji doszło do rażącego naruszenia art. 36 § 1 kpa. Nie sposób nie wskazać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wystąpiło do Prokuratury Regionalnej w Warszawie o udzielenie stosownych informacji dotyczących postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie o sygn. akt I Ns 131/19 (pismo z 31 maja 2021 r.), po ponad 6 miesiącach od wpłynięcia pisma Prokuratury Regionalnej w Warszawie (pismo z 2 listopada 2020 r.). Tak więc, nawet przyjmując, że ww. informacje są konieczne do rozstrzygnięcia sprawy, nastąpiło rażące naruszenie art. 12 kpa (zasada szybkości postępowania). Inną kwestią jest, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogło i powinno wystąpić o stosowną informację bezpośrednio do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie, a nie do prokuratora biorącego udział w sprawie na mocy art. 183 § 1 kpa. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie nie tylko nie załatwiło sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 kpa, ale także nie uczyniło zadość obowiązkom z art. 36 kpa. W przedmiotowej sprawie doszło więc do rażącego naruszenia przepisów kpa dotyczących terminów załatwiania spraw oraz obowiązków informacyjnych względem stron postępowania. Zaniechania organu (brak wydania decyzji w terminie, brak zawiadomienia w trybie art. 36 kpa) wskazują na rażące naruszenie także przepisów ogólnych, a to art. 12 § 1 kpa. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o umorzenie postępowania zawisłego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Podało, że decyzją z 26 stycznia 2022 r. nr KOC/4547/Go/20 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, działając na podstawie art. 158 § 1 kpa w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491), stwierdziło, że postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie rozpoznało więc wniosek E. K. poprzez wydanie stosownego rozstrzygnięcia, tym samym organ nadzoru nie pozostaje już w bezczynności. W piśmie z 25 kwietnia 2022 r. E. K. podtrzymała skargę i zmodyfikowała wnioski skargi wnosząc o: 1) o stwierdzenie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie dopuściło się bezczynności oraz, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazała, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 października 2019 r. sygn. akt II OPS 5/19 wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie została złożona 14 stycznia 2022 r., a więc przed zakończeniem przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji ostatecznej. Skarżąca podtrzymała również dotychczasową argumentację odnośnie rażącego naruszenia art. 35 § 3 kpa, art. 36 § 1 kpa oraz art. 12 § 1 kpa wskazując, że niniejsza sprawa powinna być załatwiona w terminie 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, tj. do 17 listopada 2020 r. (przyjmując nawet, że sprawa była szczególnie skomplikowana). Skarżąca zauważyła, że w odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie podniosło, że decyzją z 26 stycznia 2022 r. nr KOC/4547/Go/20 stwierdziło, że postępowanie nieważnościowe uległo umorzeniu z mocy prawa i że rozpoznało w ten sposób wniosek E. K. i tym samym organ nadzoru nie pozostaje już w bezczynności. Zdaniem skarżącej powyższe stwierdzenie stanowi przyznanie, że na wcześniejszym etapie sprawy - przed wydaniem ww. decyzji - organ był bezczynny. Wskazana wyżej decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 16 marca 2022 r. nr KOC/1211/Go/22 (zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie). Wydanie ww. decyzji nie zmienia faktu, że organ dopuścił się bezczynności nie załatwiając sprawy w terminie wskazanym w art. 35 § 3 kpa oraz - wbrew twierdzeniom organu - nie może uzasadniać umorzenia postępowania, w szczególności nie stanowi przeszkody podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Oceniając stan bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, licząc od daty otrzymania (9 września 2020 r.) przez organ wniosku E. K. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z 18 stycznia 1955 r. nr ST/TN-15S/40/54, do daty wydania decyzji kończącej nieważnościowe postępowanie pierwszoinstancyjne (26 stycznia 2022 r.) Sąd uznał, że bezczynność organu nadzoru miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu przekroczenie przez SKO w Warszawie maksymalnego terminu 2 miesięcy na załatwienie sprawy miało charakter rażąco nadmierny, skoro organ rozpatrywał wniosek z 7 września 2020 r. sprawy ponad 16 miesięcy. Sąd zauważa, że organ nadzoru już 17 września 2020 r. sporządził zawiadomienie informujące strony, że na skutek wniosku E. K. jest prowadzone przedmiotowe postępowanie nieważnościowe oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i obowiązku informowania organu o zmianie adresu. Jednak następną czynność procesową podjął dopiero 31 maja 2021 r. występując do Prokuratora del. do Prokuratury Regionalnej w Warszawie (który zgłosił udział w postępowaniu nadzorczym 6 listopada 2020 r.) o wyjaśnienie, czy prawomocne jest postanowienie Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie z 3 stycznia 2020 r. sygn. akt I Ns 131/19 (którego nieprawomocny odpis organ otrzymał już 6 listopada 2020 r.). Po otrzymaniu od E. K. ponaglenia (7 września 2021 r.) SKO w Warszawie 7 października 2021 r. wystąpiło do pełnomocnika wnioskodawczyni z informacją o stanie sprawy i poinformowało o niemożliwości zachowania terminów określonych w art. 35 kpa oraz o niezwłocznym rozpoznaniu sprawy nie później, niż w terminie 1 miesiąca od daty otrzymania niezbędnych informacji bądź dokumentów. Decyzją z 26 stycznia 2022 r. SKO w Warszawie wydało decyzję pierwszoinstancyjną załatwiającą wniosek z 7 września 2020 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego z 1955 r. Trafnie wskazała skarżąca, że organ nadzoru, posiadając już 6 listopada 2021 r. nieprawomocny odpis postanowienia z 3 stycznia 2020 r. sygn. akt I Ns 131/19, mógł wystąpić bezpośrednio do Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie o przesłanie prawomocnego odpisu tegoż postanowienia. Przy ocenie charakteru istniejącej w sprawie bezczynności Sąd wziął także pod uwagę także to, że w sprawie o stwierdzenie nieważności organ nadzoru nie był zobowiązany do prowadzenia w pełnym zakresie postępowania wyjaśniającego (dowodowego) celem ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy, co świadczy o tym, że decyzje w tego typu sprawach winien wydać znacznie szybciej, niż w postępowaniu zwyczajnym. Sąd nie miał podstaw do orzeczenia o zobowiązaniu SKO w Warszawie do rozpatrzenia wniosku E. K. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z 18 stycznia 1955 r. nr ST/TN-15S/40/54. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ nadzoru, po wniesieniu skargi na bezczynność (14 stycznia 2022 r.), decyzją z 26 stycznia 2022 r. nr KOC/4547/Go/20 rozpoznał powyższy wniosek. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją SKO w Warszawie z 16 marca 2022 r. nr KOC/1211/Go/22, co wynika z pisma skarżącej z 25 kwietnia 2022 r. Wobec powyższego wydanie decyzji załatwiającej wniosek nieważnościowy, przed wyrokowaniem przez Sąd, eliminowało skargę na bezczynność w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu bowiem przeniosło ciężar sporu między stronami na kwestię zasadności decyzji organu nadzoru z 26 stycznia 2022 r., co wykracza poza przedmiot sprawy zainicjowanej skargą na bezczynność organu. Skoro zatem organ nadzoru wydał decyzję z 26 stycznia 2022 r., to usunął tym samym stan bezczynności, a zatem Sąd był zobligowany postępowanie sądowoadministracyjne umorzyć w tym zakresie. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a (pkt 1 wyroku), art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 (pkt 2 wyroku) w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 3 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).