I SAB/Wa 879/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Małgorzata Boniecka – Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P.S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wygaszenie decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. P.S. pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wygaszenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...]. W piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W niniejszej sprawie P.S. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wygaszenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...]. Decyzją tą organ po rozpatrzeniu odwołania P.S. od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. w sprawie odmowy wygaszenia swojej decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] dotyczącej odmowy przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup żywności i opłatę najmu pokoju, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazać należy, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu zainicjowanych przez P.S. Skarżący wnosi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie bardzo dużo spraw, co jest Sądowi znane z urzędu. Tylko w okresie od [...] sierpnia 2014 r. do [...] stycznia 2017 r. zainicjował 3.080 postępowań sądowych. W ponad 90% przypadków skargi nie zostały przez Sąd uwzględnione z uwagi na ich bezzasadność. Jak poinformowało Kolegium, skarżący od każdej otrzymanej decyzji pozytywnej bądź odmownej złożył odwołanie, a następnie od każdego z otrzymanych rozstrzygnięć składał wnioski o : - sprostowanie oczywistej omyłki – opuszczenie litery w imieniu członka składu orzekającego, - uzupełnienie pouczenia poprzez podanie policyjnego adresu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, - sprostowanie oczywistej omyłki poprzez sprostowanie nieprawidłowego zapisu imienia członka składu orzekającego – w sytuacji, gdy wśród członków składu nie było osoby o takim imieniu, - sprostowanie omyłki polegającej na opuszczeniu znaku "/" w treści decyzji, - stwierdzenie nieważności kolejnych decyzji Kolegium oraz organu I instancji, w tym decyzji, które już nie istniały w obrocie prawnym, - "wygaśnięcie" wszystkich decyzji – organu I i II instancji - wydanych w sprawach z wniosku P.S., - wznowienie postępowania w stosunku do decyzji pierwszej i drugiej instancji. Organ zaznaczył, że od każdego rozstrzygnięcia P.S. składał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przy czym wnioski takie składał także od tych postanowień, od których wniosek taki nie przysługiwał, domagał się przesłania mu informacji, ile jego spraw znajduje się w Kolegium i jakie są to sprawy. Składał wnioski o wyłączenie wszystkich członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] etatowych i pozaetatowych. Domagał się także wszczęcia postępowań nadzwyczajnych (art. 145, 156, 162 k.p.a.) w stosunku do orzeczeń formalnych (sprostowań, uzupełnień w trybie art. 111 k.p.a., postanowień o odmowie wyłączenia członka kolegium od orzekania). Składał też wnioski o udzielenie informacji publicznej, w tym w sprawach, które nie są informacją publiczną. Stwierdzić należy, że skarżący nie przyjmuje do wiadomości ocen jego żądań wyrażonych przez sądy administracyjne we wcześniejszych orzeczeniach. W wielu sprawach skarżący wnioskuje o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Ma do tego oczywiście formalne uprawnienie, jednakże Sąd doszedł do przekonania, że takie działanie skarżącego stanowi nadużycie prawa procesowego, jakim jest prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu i nie powinno korzystać z ochrony prawnej. W doktrynie przyjmuje się, że nadużycie praw procesowych należy uznać za samoistną instytucję prawa procesowego (zob. A. Redelbach, S. Wronkowska, Z. Ziembiński, Zarys teorii państwa i prawa, Warszawa 1992, s. 153). Nadużycie prawa to korzystanie z tego prawa i używanie instrumentów służących jego realizacji nie w celu zrealizowania wartości, którym to prawo ma służyć, chociaż z powoływaniem się na nie (tak W. Jakimowicz, Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej, w: Antywartości w prawie administracyjnym, maszynopis powielony, Kraków 2015, pkt V). Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to winno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, "Prokuratura i Prawo", 2007, nr 11, s. 49 i nast.; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, "Przegląd Sądowy" 2005, nr 5, s. 81 i nast.; M.G. Plebanek, Nadużycie praw procesowych w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2012, s. 50 i nast.; P. Przybysz, Nadużycie prawa w prawie administracyjnym, w: Nadużycie prawa, pod red. H. Izdebskiego, A. Stępkowskiego, Warszawa 2003, s. 189; por. wyrok NSA z 21 stycznia 2011 r. sygn. akt II FSK 1338/10). Tak samo oceniane jest działanie podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych w celu innym, niż ochrona swych praw (H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, pod red. J. Górala, R. Hausera, J. Trzcińskiego, Warszawa 2005, s. 136). Stanowisko takie znajduje aprobatę nie tylko w doktrynie oraz orzecznictwie sądów polskich, ale także akceptowane jest przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, który wielokrotnie zwracał uwagę, że określone działania strony w procesie można uznać za nadużycie prawa do sądu. Za dopuszczalną uznano m.in. odmowę przyznania pomocy prawnej z uwagi na nadużycie prawa do sądu (por. Europejska Konwencja Praw Człowieka i jej system kontrolny – perspektywa systemowa i orzecznicza, red. M. Balcerzak, T. Jasudowicz, J. Kapelańska-Pręgowska, Toruń 2011). W tym kontekście należy wskazać, że o ile sąd zobligowany jest wszcząć postępowanie w efekcie skutecznego wniesienia każdej skargi, czy wniosku, to już przyznanie uprawnienia procesowego, które wiąże się z przejęciem przez Skarb Państwa kosztów udziału strony w postępowaniu, musi być racjonalnie uzasadnione. Sąd, jako gospodarz postępowania, będący jednocześnie dysponentem środków publicznych, które są w tym zakresie ograniczone, nie może akceptować sytuacji, w której koszty wszczętych przez skarżącego, licznych postępowań sądowych, zostałyby sfinansowane przez Skarb Państwa. Działania procesowe skarżącego stanowią przykład nadużycia prawa do sądu i jako takie nie zasługują na ochronę, dlatego skutkować powinny odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podsumowują uznać należy, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie wobec oczywistej bezzasadności skargi, a także wobec nadużycia prawa do sądu we wnioskowanym zakresie. Dlatego, na podstawie art. 247 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.