I SAB/Wa 9/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2016 r. sprawy ze skargi T. L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1) zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2001 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta [...] z dnia [...] marca 1950 r. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz T. L. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. L. pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku E. K. i I. S. z dnia [...] lutego 2001 r. (data wpływu do organu) o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta [...] z dnia [...] marca 1950 r. nr [...], odmawiającego przyznania dotychczasowej właścicielce prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Na mocy umowy sprzedaży (akt notarialny Repertorium A nr [...]) T. L. wstąpił w prawa E. K. i I. S. w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości warszawskiej. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Minister nie wykonuje żądnych czynności w sprawie i nie reaguje na wezwania. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że w związku z trudnościami w ustaleniu stron postępowania, konkretnie współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, niemożliwe było rozpatrzenie niniejszej sprawy w terminie określonym w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r. poz. 267) – powołana dalej jako: "k.p.a.". Ponadto zaznaczył, że postępowania dotyczące decyzji wydanych na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) oraz ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r., nr 17, poz. 70 ze zm.) są postępowaniami, dotyczącymi decyzji wydanych sprzed kilkudziesięciu laty, stan prawny nieruchomości jest złożony, ustalenia stron czasochłonne, a materiał dowodowy niepełny. Poza tym organ podkreślił, że skuteczne doręczenie informacji o prowadzonym postępowaniu wymaga podejmowania przez referentów wielu czynności materialno-technicznych, a to wpływa również na okres podejmowania czynności w innych sprawach, nie wymagających gromadzenia obszernego materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przewlekłość organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy przewlekłość ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga T. L. zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta [...] z dnia [...] marca 1950 r. nr [...] wpłynął do organu w dniu [...] lutego 2001 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tej daty rozpoczął bieg termin na załatwienie sprawy. Pomimo jego upływu Minister nie zakończył postępowania w sprawie. Również na dzień orzekania przez Sąd brak było decyzji merytorycznej. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ dopuścił się przewlekłości co skutkowało zobowiązaniem go przez Sąd do rozpoznania ww. wniosku. Przy czym, w ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dwumiesięczny dla załatwienia przedmiotowego wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia w sprawie. Analizując akta sprawy Sąd miał na uwadze, że Minister w toku niniejszej sprawy, na przełomie lat 2004-2016, zwracał się w różnym czasie wieloma pismami o nadesłanie stosownych dokumentów i informacji do: Urzędu [...], Gminy [...] w W., Żydowskiego Instytutu Historycznego w W., Ambasady Rzeczpospolitej Polskiej w Izraelu, Urzędu Miasta K., Urzędu Stanu Cywilnego w L., Urzędu Stanu Cywilnego w B., Centrum Personalizacji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, G. pełnomocnika wnioskodawczyń, Konsulatu Generalnego Ambasady RP w Izrael, R. I., Sądu Rejonowego [...], Sądu Rejonowego [...], Sądu Rejonowego [...], Konsulatu Honorowego RP w Jerozolimie, M. D., B. P., Instytutu Pamięci Narodowej, Uniwersytetu Warszawskiego oraz do pełnomocnika skarżącego. Mimo tak wielu działań, do dnia wyrokowania organ nie wydał orzeczenia kończącego sprawę. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). W ocenie Sądu przewlekłe prowadzenie postępowania w badanej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie przepisu art. 35 k.p.a. należy uznać jego oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, nadto długotrwałość postępowania wadliwie prowadzonego. Instytucja przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ wprowadzona została nowelą, obowiązującą od 11 kwietnia 2011 r. i przy ocenie przewlekłości należy uwzględnić okres czasu po tej dacie. Jednocześnie nie można pominąć faktu, że wniosek w przedmiotowej sprawie, który wszczął to postępowanie został złożony [...] lutego 2001 r., a więc ponad 15 lat temu i mimo tak znacznego upływu czasu w sprawie nie zapadło rozstrzygnięcie kończące to postępowanie. Sąd miał na uwadze to, że organ podejmował czynności w celu ustalenia stron postępowania, a z uwagi na znaczny upływ czasu jest to skomplikowane. Jednakże należy mieć na uwadze, że czynności te były podejmowane w dużych odstępach czasowych i nie było to uzasadnione ich charakterem. Widoczny jest także brak koncentracji tych działań. W konsekwencji, mimo tak znacznego upływu czasu od wszczęcia postępowania nie zostało ono zakończone. Znaczne i nieuzasadnione przekroczenie terminów procesowych, wynikających z przepisów k.p.a. (art. 12 i art. 35 § 2 i § 3) uzasadniało przyjęcie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażący. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i § 1a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 niniejszej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.). .