I SAB/Wa 9/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Monika Sawa (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. H. i B. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących I. H. i B. S. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. H. i B. S. (dalej jako "skarżące") pismem z [...] grudnia 2019 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] marca 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazały, że mimo upływu 70 lat od złożenia wniosku i braku przeszkód prawnych do jego rozpoznania, organ do dnia dzisiejszego sprawy nie zakończył. Z uwagi na powyższe skarżące wniosły ponaglenie, które uznane zostało postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2019 r. za nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze skarżące wniosły o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca; stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] września 2019 r. uznało, że Prezydent nie dopuścił się bezczynności w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256), powoływanej dalej jako "K.p.a." organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent dopuścił się bezczynności, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku byłych właścicieli z [...] marca 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin trzech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem Prezydent po otrzymaniu wniosku z [...] marca 1948 r. przez okres 58 lat nie podejmował żadnych czynności. Do gromadzenia materiału dowodowego nie zmobilizowały organu również składane przez strony postępowania zapytania dotyczące aktualnego stanu sprawy (por. pismo M. W. z [...] marca 1994 r., pismo I. H. z [...] sierpnia 1995 r., czy pismo B. S. z [...] lipca 2001 r.). Pierwsze czynności w sprawie podjęto bowiem dopiero w dniu [...] października 2006 r., kiedy to wystąpiono do Konsulatu Generalnego RP w [...] o pomoc w ustaleniu następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości. Mimo uzyskania w dniu [...] grudnia 2006 r. odpowiedzi na powyższe zapytanie, wezwanie o nadesłanie dokumentów potwierdzających następstwo prawne po byłych właścicielach skierowano do ich spadkobierców dopiero [...] września 2009 r. Wezwanie to ponowiono następnie w dniu [...] marca 2015 r. Kolejne czynności w sprawie podjęto w dniu [...] lutego 2017 r., kiedy to wezwano pełnomocnika skarżących do wskazania aktualnego adresu jednej ze stron postępowania (odpowiedź wpłynęła w dniu [...] marca 2017 r.). Po upływie kolejnego roku, pismem z [...] czerwca 2018 r. wystąpiono do pełnomocnika skarżących o złożenie w oryginale nadesłanych uprzednio dokumentów (dokumenty te nadesłano w dniu [...] lipca 2018 r.), natomiast pismem z [...] czerwca 2018 r. wystąpiono do Biura [...] Urzędu [...] o nadesłanie dokumentów dotyczących posadowienia na przedmiotowym gruncie budynku (odpowiedź wpłynęła w dniu [...] lipca 2018 r.). Z akt sprawy nie wynika, aby organ, poza ww. nielicznymi czynnościami, podejmował jakiekolwiek dodatkowe działania zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji w sprawie. W ocenie Sądu z powyższego wynika, że postępowanie niniejsze prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 35 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia. Organ nie tylko nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, ale również nie zastosował się do obowiązku wynikającego z art. 36 K.p.a., bowiem przez okres ponad 70 lat od otrzymania wniosku, jedynie raz poinformował strony o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy (por. pismo z [...] sierpnia 2019 r.). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie [...] zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.