I SAB/Wa 9/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. S. i M. R. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] grudnia 1991 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej położonej przy ulicy [...], hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących K. S. i M. R. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 13 stycznia 2021 r. K. S. i M. R. wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z [...] grudnia 1991 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej położonej przy ulicy [...], hip. [...]. Skarżący zarzucili organowi rażące przekroczenie terminów zakreślonych przepisami k.p.a. do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem R. R. z [...] grudnia 1991 r. i wnieśli o zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania, w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem, decyzji administracyjnej kończącej w pierwszej instancji przedmiotowe postępowanie, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że w toczącym się postępowaniu dekretowym orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1964 r. odmówiono J. i M. W. ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...] Nr [...] Nr hip. "[...] rej. hip. [...]". Wnioskiem z [...] grudnia 1991 r. R. R. zwrócił się o przyznanie użytkowania wieczystego za opłatą symboliczną dwóch nieruchomości, w tym nieruchomości przy ul. [...] nr hip. [...]. Prezydent podniósł, że analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje na rozbieżność w sprecyzowaniu oznaczenia hipotecznego działki, której sprawa dotyczy, o czym organ poinformował strony postępowania w piśmie z 20 sierpnia 2020 r. Wskazał, że w chwili obecnej materiał dowodowy nie pozwala na określenie, którą działkę Kolonii [...] nabyli J. A. i M. małż. W., a zatem nie jest określony przedmiot postępowania. Celem ustalenia tego przedmiotu organ zlecił geodecie uprawnionemu wykonanie opinii geodezyjnej oraz przeprowadzenie badań hipotecznych pod kątem ustalenia numeru działki hipotecznej będącej własnością J. A. i M. W. Do chwili sporządzenia odpowiedzi na skargę przedmiotowa opinia geodezyjna nie wpłynęła do organu. W ocenie organu, powyższy dokument geodezyjny będzie miał zaś kluczowe znaczenie dla sprawy, gdyż wskaże czy orzeczeniem [...] z [...] lutego 1964 r. skutecznie rozpoznano wniosek dekretowy, co bezpośrednio wpływa również na sposób rozpoznania wniosku z [...] grudnia 1991 r. Organ podniósł, że podejmował działania zmierzające do jak najszybszego załatwienia sprawy. Pismem z 20 sierpnia 2020 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] - [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o odpis wykazu hipotecznego obejmującego działy I - IV księgi wieczystej nieruchomości położonej w [...] w rejonie ul. [...], ozn. hip. "Kolonia [...] rejestru hipotecznego [...]". Zwłoka w załatwieniu przedmiotowej sprawy nie powstała zatem z winy organu, który podjął kroki mające na celu jej jak najszybsze zakończenie. Zaistniała nieścisłość wymagająca wyjaśnienia, co ze swojej istoty miało wpływ na czas trwania postępowania. Organ wskazał również, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych dekretem z 26 października 1945 r. należą do spraw skomplikowanych ze względu na historyczny charakter i konieczność poszukiwania dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego w określonym terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz.2325, dalej: "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, powinien ocenić czy załatwiając sprawę organ administracji podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia. Wynika to z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem pozostaje bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku z [...] grudnia 1991 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...], hip. [...] oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku należało uznać za zasadny, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając wskazany termin Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał. Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek R. R. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] wpłynął do organu w dniu [...] grudnia 1991 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z akt administracyjnych wynika, że pierwszą czynność w sprawie zainicjowanej wnioskiem z [...] grudnia 1991 r. organ podjął dopiero 25 października 2004 r. występując do stron postępowania o przedłożenie postępowania spadkowego po M. K., współwłaścicielce przedmiotowej nieruchomości. Kolejną czynność w sprawie organ podjął po upływie półtora roku. Było nią wystąpienie pismem z 13 marca 2006 r. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta [...] o przesłanie akt dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Następne czynności organ podjął dopiero po wpływie zażalenia skarżących z 5 sierpnia 2020 r. na niezałatwienie sprawy w terminie. Pismami z 20 sierpnia 2020 r. Prezydent zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] - [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o odpis wykazu hipotecznego obejmującego działy I - IV księgi wieczystej nieruchomości położonej w Warszawie w rejonie ul. [...], ozn. hip. [...] rejestru hipotecznego [...]" oraz do Urzędu Stanu Cywilnego o wydanie odpisów zupełnych aktów zgonu M. i J. małżonków W. Ponadto, pismem z tej samej daty organ poinformował strony o rozbieżności w sprecyzowaniu oznaczenia hipotecznego nieruchomości której sprawa dotyczy oraz wskazał przewidywany termin załatwienia sprawy do 30 listopada 2020 r. Powyższe nie pozwala przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie zainicjowanej wnioskiem złożonym [...] grudnia 1991 r., a więc trzydzieści lat temu, wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Pozostaje to w oczywistej sprzeczności z wyrażoną w przepisach k.p.a. zasadą szybkości postępowania. W dalszej kolejności prowadzić musi to nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym do rażącego naruszenia norm zawartych w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Przyczyn braku podejmowania przez tak znaczny okres czasu realnych działań zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy nie może przy tym usprawiedliwiać podniesiona w odpowiedzi na skargę zaistniała w sprawie nieścisłość dotycząca przedmiotu postępowania czy też stopień skomplikowania spraw dotyczących nieruchomości objętych dekretem z 26 października 1945 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (punkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.