I SAB/Wa 90/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi L.K. na bezczynność Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w przedmiocie rozpoznania odwołania od uchwały postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. L.K. wystąpił w piśmie z 3 kwietnia 2009 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w postępowaniu dotyczącym skargi na postanowienie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, który dołączono do skargi, wnioskodawca wskazał, że otrzymuje obecnie minimalne wynagrodzenie. Ze złożonego oświadczenia wynika, że wnioskodawca wspólnie z żoną jest właścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2, otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł netto. Zarządzeniem z 8 maja 2009 r. wezwano wnioskodawcę w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) do nadesłania: zaświadczenia od pracodawcy o uzyskiwanym wynagrodzeniu netto za ostatnie trzy miesiące, odpisów zeznań podatkowych za rok 2008 r. (wnioskodawcy i jego małżonki), wykazu i wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę rachunków, a także dokumentów lub oświadczeń wskazujących wielkość ponoszonych wydatków. Ponadto wezwano skarżącego do wyjaśnienia czy małżonka wnioskodawcy uzyskuje jakikolwiek dochód, a jeżeli tak - przedłożenia dokumentów potwierdzających ten dochód. Odpowiadając na doręczone zarządzenie w piśmie z 20 maja 2009 r. wnioskodawca oświadczył między innymi, że pracuje w L., ale mieszka w W.. Jest obywatelem australijskim oraz stałym rezydentem Cypru, a dopiero od ubiegłego roku przebywa w Polsce i nie składał jeszcze zeznań podatkowych. Do pisma wnioskodawca dołączył rachunki za energię elektryczną, gaz i usługi telekomunikacyjne i pismo dotyczące opłat za mieszkanie. Postanowieniem z 28 maja 2009 r. Referendarz Sądowy nie uwzględnił w całości wniosku skarżącego. Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone sprzeciwem przez wnioskodawcę. W piśmie z 11 czerwca 2009 r. wnioskodawca stwierdził między innymi, że adwersarzem wnioskodawcy jest organ administracji państwowej i bez przyznania prawa pomocy nie będzie mieć szansy należytego przedstawienia sprawy. Wnioskodawca podniósł, że nie ma obowiązku przedstawiać Sądowi wszystkich szczegółów dotyczących sytuacji materialnej oraz wnosić opłat sądowych w sytuacji, gdy zaskarża decyzję organów państwa. Nie ma zaufanie do urzędników sądowych i nie chce, aby znali numer jego konta bankowego. Ponadto w sądach administracyjnych nie powinno się podbierać opłat od obywateli pokrzywdzonych przez administrację państwową, gdyż w ten sposób ogranicza się ich prawa obywatelskie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek podlega oddaleniu. Na wstępie należy wyjaśnić, że wniesienie sprzeciwu od postanowienia z 28 maja 2008 r., spowodowało utratę mocy tego orzeczenia i konieczność rozpoznania wniosku przez sąd, o czym stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Ustosunkowując się do złożonego wniosku i jego uzasadnienia, Sąd wskazuje, że z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że osoba fizyczna może uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W każdym wypadku poniesienie kosztów postępowania ma nie powodować uszczerbku utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny. Powyższe oznacza, że to na stronie występującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że poniesienie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny (por. przykładowo postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 kwietnia 2008 r., II OZ 322/08; niepubl.). Spełnienie tego obowiązku może nie nastąpić, w szczególności po wezwaniu dokonanym w trybie art. 255 p.p.s.a, w wypadku podania jedynie niektórych danych dotyczących stanu majątkowego wnioskodawcy i jego rodziny oraz odmowy przedstawienia dokumentów potwierdzających informacje zawarte w złożonym oświadczeniu. Oczywiście strona wezwana do uzupełnienia wniosku w sposób określony w doręczonym zarządzeniu nie ma bezwzględnego obowiązku podania wszystkich wymienionych w tym zarządzeniu danych lub przedstawienia każdego z żądanych dokumentów, ale uchybienie w jakimkolwiek zakresie wskazanym w zarządzeniu wymaganiom może prowadzić do oddalenia wniosku. Obowiązujące przepisy nie przewidują innych przesłanek uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w szczególności w jakikolwiek sposób nie odwołują się do pozycji pozostałych stron postępowania prowadzonego z udziałem wnioskodawcy. Strona postępowania sądowego jest zobowiązana do poniesienia kosztów sądowych i ewentualnie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu zawodowego pełnomocnika. Konieczność uiszczenia kosztów sądowych wynika z obowiązujących przepisów. Sąd administracyjny, podejmując czynności w sprawie i stwierdzając potrzebę uiszczenia przez stronę wymaganych prawem kosztów sądowych, jest zobligowany do wydania zarządzenia w celu uiszczenia tych kosztów. Uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy może nastąpić tylko w wypadku wykazania przez stronę spełnienia podstaw wymienionych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Odstąpienie przez sąd od podjęcia czynności w celu uiszczenia kosztów sądowych lub uwzględnienie wniosku przy braku ku temu ustawowych przesłanek, byłoby naruszeniem nie tylko powołanych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale przede wszystkim art. 7 i 178 ust. 1 Konstytucji. Wymienione przepisy Konstytucji nakazują organom władzy publicznej działanie na podstawie w granicach prawa oraz podporządkowują sędziów obowiązującym ustawom. Odnosząc poczynione uwagi do niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że wnioskodawca nie wykazał, aby nie mógł uiścić pełnych lub jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Stanowisko to wynika to także z odmowy przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów, które były istotne dla dokładanej oceny rzeczywistego stanu majątkowego, dochodów i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Inne okoliczności wskazywane przez wnioskodawcę: rodzaj organu, brak zaufania do pracowników sądów, niezasadność uiszczania opłat w wypadku zaskarżenia decyzji administracyjnej - nie mogły mieć wpływu na sposób rozpoznania wniosku. Okoliczności te nie zostały bowiem uwzględnione w przepisach stanowiących podstawę rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. a contrario, orzekł jak w sentencji.