I SAB/Wa 92/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) sędzia WSA Agnieszka Miernik Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M.O. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 9 kwietnia 2014 r. w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] oznaczonej jako [...] hip. [...] d.[...]cz.- w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych. Wnioskiem z dnia 9 kwietnia 2014 r. M. O., J. G. i H. M. reprezentowani przez M. O. wystąpili do Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy [...] ozn. jako "[...]" pochodzącej z [...]. W dniu 27 czerwca 2014 r. M. O., J. G. i H. M. wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Pismem z dnia 29 lipca 2014 r. wniosek przekazany został zgodnie z właściwością do Działu Nieruchomości Dekretowych Skarbu Państwa w W. W dniu 6 sierpnia 2014 r. organ poinformował pełnomocnika wnioskodawców, że z uwagi na złożony charakter postępowania oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku odszkodowawczego. Do zakończenia postępowania potrzebna jest jeszcze ustalenie przeznaczenia nieruchomości leżącej przy ul. [...] w ogólnym planie zagospodarowania [...] r. Jednocześnie organ wskazał, że decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do 31 grudnia 2014 r. W tym samym dniu organ wystąpił również do Dyrektora Archiwum Państwowego W. o udzielenie informacji, czy na spornej nieruchomości usytuowane były w dacie wejścia w życie dekretu [..] budynki mieszkalne, a jeśli tak o określenie ich stanu lub stopnia zniszczeń. Dodatkowo zwrócił się o przesłanie materiałów dotyczących przeznaczenia nieruchomości w ogólnym planie zagospodarowania W. z 1931 r. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i zobowiązał Prezydenta W. do podjęcia w sprawie stosownego rozstrzygnięcia w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia powyższego postanowienia. Pismem z dnia 27 sierpnia 2014 r. M. O. poinformował organ, że nieruchomość położona przy ul [...] stanowiła gospodarstwo rolne i w związku z tym w sprawie zastosowanie powinien mieć przepis art. 215 ust. 1, a nie 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie skarżącego w tych okolicznościach ustalenie przeznaczenia nieruchomości w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego nosi znamiona przewlekłości postępowania. Pismem z dnia 4 grudnia 2014 r. M. O. reprezentowania przez M. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość prowadzonego przez Prezydenta W. postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku odszkodowawczego za nieruchomość położoną w W., przy [...] wnosząc jednocześnie o wymierzenie organowi grzywny. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ prowadzi postępowanie już od wielu lat lecz pomimo tego w dalszym ciągu nie jest w stanie wydać decyzji merytorycznej, czym narusza nie tylko ustawowe terminy załatwienia sprawy, ale również te wyznaczone przez siebie oraz przez Wojewodę [...]. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wnosząc o jej oddalenie, wskazał że pismem z dnia 12 lutego 2015 r. poinformował pełnomocnika skarżącej o planowanym zakończeniu postępowania do dnia 30 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej ppsa), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej również poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów oraz przewlekłe prowadzenie przez nie postępowania. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie skarga na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta W. postępowania odszkodowawczego jest uzasadniona. Podkreślić należy, ze zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 Kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ponadto zgodnie z art. 12 § 1 Kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W myśl artykuł 149 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie skarga dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego przez Prezydenta W. Trzeba wskazać, że pojęcie "przewlekłość postępowania" nie zostało zdefiniowane ustawowo. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że pojęcie to obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (teza czwarta wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2014 r., II GSK 1804/12). Do przewlekłości postępowania dojdzie zatem w przypadku prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12, wyrok NSA z dnia 26 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 2704/13). W ocenie Sądu wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest zasadna. Analiza akt sprawy wprawdzie wskazuje, że organ podejmował czynności mające na celu zakończenie postępowania, jednakże nie można przyjąć, że działał on w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz na bieżąco prowadził sprawę. Zdaniem Sądu, Prezydent nie tylko w prawnie ustalonym terminie organ nie wydał orzeczenia w sprawie, ale również prowadzone przez niego postępowanie i podejmowane w sprawie czynności były opieszałe i podejmowane w znacznych odstępach czasu. Podkreślić należy, że od dnia złożenia wniosku w kwietniu 2014 r. upłynął rok. W tym okresie organ nie podjął praktycznie jakichkolwiek kroków zmierzających do załatwienia sprawy. Zdaniem Sądu jedyna czynność procesowa miała miejsce w dniu 6 sierpnia 2014 r. kiedy to organ wystąpił do Archiwum Państwowego W. o przesłanie dokumentacji związanej z przeznaczeniem nieruchomości w planie zabudowy W. z dnia 11 sierpnia 1931 r. Ponadto zdaniem Sądu organ nie wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 36 Kpa i w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa, nie powiadamiał o tym fakcie strony. Jeśli już to robił, to wskazywał przy tym daty, z których wynikało, że góry zakładał możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. W ocenie Sądu praktyki takie są niedopuszalne. Organ wyznaczający na podstawie art. 36 Kpa, nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisem art. 12 i 35 Kpa, a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Wprawdzie przepis art. 36 Kpa, nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Wobec powyższego mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz wprowadzenie z dniem 17 maja 2011 r. restrykcyjnych przepisów dotyczących bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U nr 34, poz. 173), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że przewlekłość Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 35 oraz art. 36 Kpa oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 Kpa. Ponadto skład orzekający orzekł o wymierzeniu organowi grzywny uznając, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 500 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 orzekł jak w sentencji wyroku.