I SAB/Wa 92/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz A. M. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. M. pismem z 23 stycznia 2024 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku z 31 sierpnia 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej przy ul. [...] , ozn. hip. [...] , stanowiącej obecnie działkę ewid. nr [...] z obrębu [...] . Skarżąca zarzuciła Prezydentowi m.st. Warszawy rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 35 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 12 kpa w zw. z art. 36 § 1 kpa polegające na braku podejmowania działań zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania wniosku z 31 sierpnia 1948 r. złożonego przez B. J. oraz wniosła o zobowiązanie Prezydenta m.st. Warszawy do wydania rozstrzygnięcia w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny; rozpoznanie skargi w postępowaniu uproszczonym oraz zasądzanie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że postępowanie dotyczące nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] , toczy się od 31 sierpnia 1948 r. i mimo zgromadzenia wystarczającego materiału dowodowego decyzja do dnia dzisiejszego nie została wydana. Prezydent m.st. Warszawy nie podjął czynności bezpośrednio zmierzających do wydania decyzji, nie wydał rozstrzygnięcia i nie poinformował skarżącej o przyczynach bezczynności, a także nie wyznaczył dodatkowego terminu na rozpoznanie wniosku. Złożone ponaglenie nie przyniosło żadnych wymiernych rezultatów. Skarżąca podkreśliła, że Prezydent wielokrotnie przekroczył ustawowy termin na przeprowadzenie postępowania i zaistniała bezczynność ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W sprawie zaistniały ponadto okoliczności do wymierzenia organowi grzywny. Prezydent m.st. Warszawy w odpowiedzi na skargę wskazał, że w związku z zebraną dokumentacją pozwalającą na wydanie decyzji wystosowano do stron postępowania zawiadomienie z 18 grudnia 2023 r. Na podstawie adnotacji "adresat nie żyje" ustalono, że K. M. , następca prawny dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości, zmarł 21 stycznia 2022 r. W tej sytuacji pismem z 12 stycznia 2024 r. wezwano strony postępowania do przedłożenia do akt sprawy oryginałów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem postanowienia sądu o nabyciu praw do spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia. Następnie Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z 29 stycznia 2024 r. nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie do czasu ustalenia następstwa prawnego po K. M. oraz ewentualnych następcach prawnych. Postanowieniem z 15 kwietnia 2024 r. nr [...] postępowanie zostało podjęte. Przy piśmie z 26 czerwca 2024 r. organ nadesłał z kolei decyzję z 21 czerwca 2024 r. nr 490/SD/2024, mocą której po rozpatrzeniu wniosku z 31 sierpnia 1948 r. złożonego przez B. J. odmówiono przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu ww. nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność organu lub na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do żądania skargi co do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z 31 sierpnia 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] , ozn. hip. [...] wskazać trzeba, że postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Jak wynika z akt sprawy Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 21 czerwca 2024 r. nr 490/SD/2024 odmówił uwzględnienia wniosku. Prezydent załatwił zatem sprawę. Wydanie wskazanej decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu w zakresie zobowiązania do wydania aktu. W sprawie zaistniały więc przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania sądowego w tym zakresie. Oceniając natomiast prowadzenie postępowania przez organ do czasu wydania decyzji z 21 czerwca 2024 r. stwierdzić należy, że skarżąca zasadnie zarzuciła Prezydentowi m.st. Warszawy bezczynność w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Analiza akt wskazuje, że sprawa dotycząca wniosku z 31 sierpnia 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego opisanej wyżej nieruchomości, była przedmiotem orzekania przez organy administracji publicznej. Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy orzeczeniem z 2 września 1955 r., utrzymanym w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 20 października 1955 r., odmówiło dawnemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości warszawskiej. Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z 16 lutego 1995 r. stwierdziło nieważność ww. orzeczeń organów obu instancji. Następnie Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 2 lipca 1997 r. ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego ww. gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 3 marca 1999 r. uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zauważyć trzeba, że po wydaniu powyższej decyzji Prezydent m.st. Warszawy przez szereg lat nie podejmował w istocie działań zmierzających do rozpoznania złożonego w 1948 r. wniosku. Czynności mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia podjęte zostały dopiero w 2019 r. (pisma z 29 lipca 2019 r. oraz 3 i 4 grudnia 2019 r. skierowane do Wydziału Gospodarowania Nieruchomościami, Archiwum Państwowego, Biura Geodezji i Katastru, Wydziału Architektury i Budownictwa, Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami, Biura Architektury i Planowania Przestrzennego, Wydziału Zasobów Lokalowych, Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum oraz do stron postępowania). Po uzyskaniu stosownych odpowiedzi kolejne czynności podjęte zostały w 2020 r. (pismo z 18 czerwca 2020 r. skierowane do stron postępowania), a następnie w 2021 r. (pisma z 23 czerwca 2021 r. oraz z 23 września 2021 r. skierowane odpowiednio do Sądu Rejonowego dla [...] IX Wydział Ksiąg Wieczystych oraz do Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego i Ministerstwa Rozwoju i Technologii). 14 czerwca 2021 r. sporządzona została opinia geodezyjna dotycząca nieruchomości. Kolejne działania podjęte zaś zostały dopiero w październiku 2023 r. (pismo z 30 października 2023 r. skierowane do Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami). Następnie postanowieniem z 29 stycznia 2024 r. postępowanie zostało zawieszone do czasu ustalenia następców prawnych po dawnym właścicielu nieruchomości. Postanowieniem z 15 kwietnia 2024 r. Prezydent m.st. Warszawy podjął przedmiotowe postępowanie, a następnie decyzją z 21 czerwca 2024 r. odmówił uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżąca zasadnie zarzuciła Prezydentowi m.st. Warszawy bezczynność w przedmiocie rozpoznania złożonego 31 sierpnia 1948 r. wniosku. Oczywiste jest, że w prowadzonym postępowaniu organ uchybił powołanym wyżej przepisom kpa. Jak wskazano Prezydent nie interesował się na bieżąco sprawą. Czynności mające na celu jej wyjaśnienie i zakończenie podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu. Prowadząc przedmiotowe postępowanie, wbrew obowiązkom określonym w powołanych wyżej przepisach kpa, organ nie działał wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Istotne również jest, że ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby strony postępowania na bieżąco informowane były o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa oraz o przewidywanym terminie jej zakończenia. Zdaniem Sądu okoliczności powyższe uzasadniają ponadto twierdzenie, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że postępowanie toczyło się od 1948 r. i terminy załatwienia sprawy określone w kpa zostały znacznie przekroczone. Jak wskazano wyżej Prezydent m.st. Warszawy przez wiele lat nie podejmował czynności mających na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Zdecydowana większość działań podjęta została dopiero w 2019 r. Bezczynności organu w żaden sposób nie usprawiedliwiają przy tym takie okoliczności jak duża ilość spraw, czy też stopień ich skomplikowania. Mając dodatkowo na uwadze charakter powyżej stwierdzonych naruszeń, w szczególności długi okres bezczynności i niepodejmowanie przez organ przez wiele lat działań w sprawie, Sąd uznał za zasadne wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. w wysokości 5000 zł. Zasądzony środek będzie odpowiednim środkiem dyscyplinującym organ i mobilizującym do unikania podobnych, rażących uchybień w przyszłości. Uwzględniono przy tym, że 21 czerwca 2024 r. Prezydent m.st. Warszawy wydał decyzję rozpoznającą wniosek. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1a i art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 100 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.