I SAB/Wa 93/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi B. K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku B. K. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz B. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B. K. wnioskiem z dnia 3 marca 1997 r. wystąpiła o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Organ pismem z dnia 2 kwietnia 1997 r. wezwał stronę do przedłożenia dokumentów stwierdzających uprawnienia strony do przedmiotowej nieruchomości. Strona przedłożyła odpowiedź na wniosek z dokumentami w dniu 14 kwietnia 1997 r. Wniosek z dnia 3 marca 1997 r. o odszkodowanie został przez stronę ponowiony w dniu 11 czerwca 2008 r. Z akt sprawy wynika, że Prezydent W. pismem z dnia 11 września 2008 r. wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. w Dzielnicy [...] z prośbą o przesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia 5 listopada 2008 r. organ wystąpił do Archiwum Państwowego W. o udzielenie informacji o przeznaczeniu gruntu według Ogólnego Planu Zabudowania W. zatwierdzonego dnia [...] sierpnia 1931 r. oraz o przesłanie materiałów inwentaryzacyjnych Biura Odbudowy [...] z lat 1945-1946 dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Archiwum udzieliło odpowiedzi pismem z dnia 23 stycznia 2009 r. Pismami z dnia 3 i 4 marca 2009 r. Prezydent W. wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] Urzędu W. z prośbą o informacje na temat realizacji inwestycji na gruncie nieruchomości przy ul. [...] oraz o wydanie opinii na podstawie kopii planu z 1931 r. w danej strefie istniała możliwość zabudowy działki domem jednorodzinnym. Odpowiedź na wymienione pismo organ otrzymał dnia 16 kwietnia 2009 r. Pismem z dnia 5 maja 2009 r. organ wystąpił do Archiwum Państwowego W. o przesłanie brakujących w aktach sprawy dokumentów inwentaryzacyjnych przedmiotowej nieruchomości oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] Urzędu W. z zapytaniem czy spadkobiercy byłych właścicieli mogą obecnie władać gruntem nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. Prezydent W. pismem z dnia 22 maja 2009 r. wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. w Dzielnicy [...]. Pismem z dnia 12 października 2009 r. Archiwum Państwowe W. udzieliło odpowiedzi na pismo organu z dnia 5 maja 2009 r. B. K. w dniu 1 grudnia 2009 r. wniosła zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył termin rozpatrzenia sprawy do dnia 31 maja 2010 r. Organ pismami z dnia 1 czerwca 2010 r., 6 grudnia 2010 r., 9 listopada 2012 r. i z dnia 21 lutego 2014 r., powołując się na przepis art. 36 k.p.a., informował stronę, że opóźnienie w załatwieniu sprawy spowodowane jest koniecznością zgromadzenia całej dokumentacji, skomplikowanym charakterem sprawy oraz bardzo dużą ilością spraw. Organ wyznaczał także kolejne terminy zakończenia postępowania, tj. odpowiednio 30 listopada 2010 r., 30 kwietnia 2011 r. i 28 lutego 2013 r. W ostatnim z wymienionych pism organ wskazał, że postępowanie zostanie zakończone do dnia 30 czerwca 2014 r. B. K. w dniu 20 stycznia 2014 r. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta W. w zakresie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...]. Skarżąca wskazała, że termin wyznaczony przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] lutego 2010 r. do rozpatrzenia sprawy przez Prezydenta W. nie został dochowany, co zmusza stronę do wystąpienia ze skargą na bezczynność organu. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o oddalenie skargi. Podał, że prowadzone jest postępowanie na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki określone w powołanym przepisie. Organ wskazał, że pismem z dnia 21 lutego 2014 r. strony zostały poinformowane o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. W sprawie tej nie ma wątpliwości, że terminy określone w art. 35 § 3 k.p.a. upłynęły, zaś postępowanie z wniosku z dnia 3 marca 1997 r., ponowionego w dniu 11 czerwca 2008 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] nie zostało przez organ zakończone w wymaganej przez przepisy prawa formie do dnia orzekania przez Sąd w sprawie ze skargi na bezczynność organu. Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku B. K. o odszkodowanie w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. miała w niniejszej sprawie charakter rażącego naruszenia prawa. Od dnia złożenia wniosku z dnia 3 marca 1997 r. o odszkodowanie za nieruchomość [...] minęło 17 lat i dotychczas postępowanie nie zostało zakończone. Z akt sprawy wynika, że po złożeniu tego wniosku organ wezwał stronę do złożenia dokumentów, które zostały przedłożone przy piśmie strony z dnia 14 kwietnia 1997 r. Po tym działaniu organu w sprawie nie działo się nic. Dopiero na skutek ponowienia wniosku strony z dnia 11 czerwca 2008 r., w którym strona jednoznacznie nawiązywała do swego pisma z dnia 14 kwietnia 1997 r. przy którym złożyła żądane dokumenty, organ podjął kolejne czynności w sprawie. Z akt sprawy wynika, że czynności zmierzające do ustalenia stanu faktycznego podejmowane były w 2008 r. i w 2009 r. Organ wystąpił bowiem 11 września 2008 r. do BGN Delegatura [...] o nadesłanie akt własnościowych, w dniu 5 listopada 2008 r. do Archiwum Państwowego W. z pytaniem jaką zabudowę przewidywał ogólny plan zabudowania W. Potem po 4-miesięcznej przerwie kierowano kolejne pisma do Wydziału Architektury, co miało miejsce już w marcu 2009 r. (pisma z 3 i 4 marca 2009 r.). Po tym, jak organ uzyskał w styczniu 2009 r. odpowiedź z Archiwum Państwowego W., kolejne pismo do tej instytucji wzywające o nadesłanie materiałów inwentaryzacyjnych skierowane zostało 5 maja 2009 r. Z akt postępowania administracyjnego wynika jednakże, iż od czasu uzyskania w dniu 12 października 2009 r. odpowiedzi z Archiwum Państwowego organ nie podejmował żadnych działań zmierzających do zakończenia postępowania. Po tym, jak strona w dniu 1 grudnia 2009 r. wystąpiła do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie jej sprawy w terminie, a Wojewoda [...] uznając zażalenie za uzasadnione wyznaczył termin rozpatrzenia sprawy do 31 maja 2010 r., organ nie podjął żądnych czynności zmierzających do faktycznego zakończenia postępowania. Oczywiście organ zastosował w sprawie przepis art. 36 k.p.a., jednakże po raz pierwszy nastąpiło to w sprawie w dniu 1 czerwca 2010 r. i to na skutek wskazania przez Wojewodę [...], iż obowiązek ten nie był dotychczas przez organ wypełniany. Wprawdzie zatem organ pismem z dnia 1 czerwca 2010 r., 6 grudnia 2010 r., 9 listopada 2012 r. i 21 lutego 2014 r. zastosował przepis art. 36 k.p.a., jednakże mimo wskazywania w tych pismach, iż istnieje konieczność zgromadzenia całej dokumentacji, nie podejmował działań nakierowanych na pozyskanie jakichkolwiek dodatkowych materiałów, które byłyby niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. Działanie takie zatem – mimo zapewnień organu – nie może być traktowane jako poszanowanie zasady pogłębiania zaufania jednostki do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Strona od wielu lat oczekuje na rozpatrzenie sprawy. Niezależnie od tego, że w organie pozostaje do rozpatrzenia bardzo duża liczba tego rodzaju spraw, o czym była mowa w pismach wystosowanych do strony na mocy art. 36 k.p.a., jednostka ma prawo oczekiwać, że organ administracji publicznej rozstrzygnie sprawę należycie i w możliwie najkrótszym – z uwzględnieniem koniecznego postępowania dowodowego – terminie. Biorąc pod uwagę zarówno cały czas trwania postępowania, jak też okoliczność, że od dnia 12 października 2009 r. do chwili obecnej, a zatem przez 4 lata i 7 miesięcy brak było jakiegokolwiek działania, które wskazywałoby, że organ faktycznie zmierza do zakończenia postępowania odszkodowawczego, konieczne stało się stwierdzenie, iż bezczynność organu w tej sprawie miała charakter rażącego naruszenia prawa. Nie chodzi przy tym o samo rażące naruszenie art. 35 § 3 k.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego, czy przepisu art. 12 k.p.a. statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia są oczywiste, ale także o rażące naruszenie art. 8 k.p.a. Pamiętać należy, iż jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Nałożony przez ustawodawcę na organ obowiązek stania w toku postępowania na straży praworządności (art. 7 k.p.a.) oznacza konieczność podejmowania wszelkich działań w celu należytego rozpatrzenia sprawy. Działanie na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) nie może być rozumiane jako prawo organu do niewypełniania roli nałożonej przepisami prawa. Przykład takiego funkcjonowania administracji publicznej przeczy założeniom procedury administracyjnej i stanowi wyraz nieposzanowania podstawowych praw jednostki. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.