I SAB/Wa 93/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym w dniu 16 marca 2021 r. sprawy ze skargi A. M. i B. W. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] oraz [...] ozn. nr hip. [...], o pow. [...] m2 w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. M. i B. W. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M.M. wniosła skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oraz [...], oznaczonej nr hip. [...] o pow. [...] m². Skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezydenta [...] do załatwienia sprawy w możliwie najkrótszym terminie, o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi wskazała, że organ powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podała, że [...] stycznia 2020 r. wniosła ponaglenie na bezczynność Prezydenta [...] do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.. Jednak do dnia wniesienia skargi organ nie załatwił sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że wniosek złożony został [...] kwietnia 1990 r. Podniósł, że podjął czynności w celu odnalezienia akt własnościowych przedmiotowej sprawy poprzez wystąpienie do Urzędu Dzielnicy [...] o ich przekazanie. Wyjaśnił, że z uwagi na brak dowodu własności nieruchomości na 21 listopada 1945 r. (data wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy) zwrócił się do wnioskodawczyni o uzupełnienie wniosku poprzez dostarczenie tych dokumentów. Poinformował, że [...] lipca 2019 r. wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej, do którego dołączono, m.in. akt notarialny kupna-sprzedaży z [...] czerwca 1942 r. zawarty pomiędzy Z.M. a M. i M. ze S. małżonków G.. Organ podkreślił, że dokument ten nie może stanowić dowodu na prawo własności nieruchomości w dniu 21 listopada 1945 r. Natomiast, dalszych dowodów własności, pomimo wezwania z [...] sierpnia 2019 r. strona nie przedłożyła. Wskazał, że pismem z [...] stycznia 2020 r. pełnomocnik został ponownie wezwany do uzupełnienia wniosku o dowód własności nieruchomości na dzień wejścia w życie ww. dekretu. Organ zaznaczył, że pismem z [...] lutego 2020 r. przekazano do Wojewody M. całość akt sprawy wraz z ponagleniem na niezałatwienie wniosku o zwrot i odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Podniósł, że akta nie zostały zwrócone. Pismem z [...] maja 2020 r. pełnomocnik poinformował Sąd, że skarżąca zmarła, a jej następcami prawnymi są A.M. oraz B.W.. Do pisma dołączył akt poświadczenia dziedziczenia po M.M. oraz pełnomocncictwa do reprezentowania następczyń prawnych po skarżącej. W miejsce skarżącej wstąpiły jej spadkobierczynie A.M. oraz B.W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje : Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a." sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 37 § 1 pkt 1) i 2) k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność) lub gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu do organu prowadzącego postępowanie (§ 3). Przedmiotowa skarga jest dopuszczalna, gdyż strona dopełniła wymogu formalnego wyczerpania środków zaskarżenia przed jej złożeniem składając ponaglenie. Wskazać należy, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki pozwalające stwierdzić bezczynność w prowadzeniu postępowania. Wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości nie został dotychczas rozpoznany. Dopiero pismem z [...] czerwca 2019 r. organ zwrócił się do pełnomocnika wnioskodawczyni o uzupełnienie wniosku poprzez dostarczenie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii dokumentu potwierdzającego, kto by właścicielem nieruchomości w przeddzień wejścia w życia dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po współwłaścicielach nieruchomości i ich spadkobiercach. Pismem z [...] sierpnia 2019 r. ponownie wezwał pełnomocnika wnioskodawczyni o nadesłanie dokumentów wskazanych w piśmie z [...] czerwca 2019 r. oraz o wyjaśnienie nazw ulic przy jakich położona jest nieruchomość. Pismem z [...] lutego 2020 r. organ w odpowiedzi na przystąpienie do postępowania nowego pełnomocnika wnioskodawczyni wezwał ponownie o przedłożenie dokumentów potwierdzających, kto był właścicielem nieruchomości w przeddzień wejścia w życia dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, a mianowicie zaświadczenia hipotecznego bądź odpisu z działu I i II księgi hipotecznej oraz wskazania adresu policyjnego przedmiotowej nieruchomości. Podkreślić należy, że wszystkie te czynności organ podjął dopiero na skutek działań pełnomocników wnioskodawczyni. Bezsporne jest, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. Przez wiele lat od wpłynięcia wniosku nie podjął żadnych czynności w sprawie, nie zawiadomił stron o przyczynach zwłoki oraz nie wskazał terminu załatwienia sprawy. Zaznaczyć należy, że niezależnie od obowiązku rozpoznania sprawy zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ winien dokładać wszelkich starań celem załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki oraz informować strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, podając przewidywany termin zakończenia postępowania. Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie organ nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków. Mając na uwadze powyższe Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami uznając, że jest to realny termin na załatwienie sprawy. W ocenie Sądu, organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania czynności, czy oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego (por. wyrok NSA z 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1163/16, z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15). Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt OSK 468/13). W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja rażącego naruszenia prawa zaistniała. Uznać więc uznać należy, że bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia art. 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a. Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn Sąd orzekł jak w pkt 1 i pkt 2 sentencji wyroku - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w kwocie 100 zł.