I SAB/Wa 99/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J. B. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku J. B. z dnia [...] czerwca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], ozn. hip. jako "[...]" oraz "[...]", działka nr [...], obręb [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego J. B. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 8 maja 2015 r. J. B., reprezentowany przez adwokata R.N., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. przy rozpoznawaniu jego wniosku o ustalenie i przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], pochodzącą z dawnej nieruch. hipotecznej oznaczonej jako "[...]" oraz "[...]", a stanowiącą obecnie działkę nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha, objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z [...] czerwca 2014 r. (który wpłynął od organu 13 czerwca 2014 r.) J. B. wystąpił do Prezydenta W. o ustalenie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r. poz. 1774) odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość, do której wszelkie prawa i roszczenia nabył aktem notarialnym z dni [...] grudnia 2013 r. rep. A nr [...] od jej przeddekretowego właściciela. Wobec braku reakcji organu na wniosek, wniósł 14 sierpnia 2014 r. zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie, które następnie ponowił 27 sierpnia 2014 r. W następstwie rozpoznania tego zażaleń Wojewoda [...] postanowienie z [...] listopada 2014 r. nr [...] wyznaczył Prezydentowi W . czteromiesięcznym termin na załatwienie wniosku. Przy czym uczynił to bazując wyłącznie na dokumentach przedłożonych przez stronę, a to wobec nieprzekazania przez Prezydenta W. - mimo stosownego wezwania - akt sprawy i nie ustosunkowania się przez niego do zażalenia. Wobec dalszego nierozpoznania sprawy J. B. pismem z 8 maja 2015 r. wniósł wskazaną na wstępie skargę, żądając wyznaczenia Prezydentowi W. miesięcznego terminu załatwienia sprawy; stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych W odpowiedzi na skargę (udzielonej 4 lutego 2016 r.) organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że postępowanie w sprawie znajduje się na etapie gromadzenia dokumentacji niezbędnej dla oceny zaistnienia przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a strona pismem z 4 lutego 2016 r. poinformowana została o przyczynach niedotrzymania terminu wyznaczonego przez Wojewodę oraz planowanym zakończeniu postępowania do 30 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Przedmiotem skargi J. B. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu jego wniosku z [...] czerwca 2014 r. o przyznanie odszkodowania z nieruchomość warszawską położonej przy ul. [...], stanowiąca aktualnie działkę nr [...] z obrębu [...]. Bezczynność organu zachodzi zaś, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") – w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W. Poza sporem bowiem pozostaje okoliczność, że złożony przez skarżącego wniosek z [...] czerwca 2014 r. o przyznanie odszkodowania, nie został dotychczas rozpoznany. Do organu pierwszej wpłynął on zaś 13 czerwca 2014 r. Od tego też momentu rozpoczął ponownie swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin w jakim organ zobowiązany był do rozpoznania wniosku. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W tym stanie rzeczy termin, w którym postępowanie to winno co do zasady ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu 13 sierpnia 2014 r. Oczywiście wskazany w art. 35 § 3 k.p.a. termin mógł ulec przedłużeniu na zasadach określonych w art. 36 § 1 k.p.a., jednakże aby w efekcie skorzystania z tego trybu przedłużenia postępowania organ mógł uwolnić się od zarzutu bezczynności, dodatkowy termin, o którym mowa w przywołanym przepisie, musiałby on wyznaczyć niezwłocznie po upływie terminu z art. 35 § 3 k.p.a. Taka jednak sytuacja w niniejszej sprawie – jak wynika z przekazanych do Sądu akt administracyjnych - nie miał miejsca. O przyczynach zwłoki i wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy skarżący poinformowany zostały dopiero półtora roku po tym, jak ww. termin już ekspirował (vide pismo Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych BGN Urzędu m.st. Warszawy z 4 lutego 2016 r. nr GK-DW-III.6841.409.2014.ESI). Prowadzić to musi do wniosku, że od przeszło półtora roku Prezydent W. pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres czasu jakichkolwiek działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy administracyjnej – mimo braku ku temu obiektywnie weryfikowalnych przeszkód - pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i 12 k.p.a. Tym bardziej, że przedłużone procedowanie niniejszej sprawy, nie jest w tym wypadku efektem jej skomplikowanego charakteru, czy problemów z uzyskaniem archiwalnej (co często w tego typu sprawach uniemożliwia ich terminowe załatwienie), ale faktycznego zaniechania rozpatrywania wniosku skarżącego. Świadczy o tym fakt, że jedyna podjęta w tym czasie czynność - mająca znamiona czynności ukierunkowanej na załatwienie sprawy - zrealizowana została dopiero w dniu [...] lutego 2016 r., a było nią wystąpienie do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o nadesłanie dokumentacji dotyczącej realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości. Przy czym, co istotne, podjęta ona została dopiero w reakcji na skargę. Nie bez znaczenia dla oceny charakteru zwłoki, jest także lekceważące podejście przez organ do wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązku przekazania sądowi skargi w terminie 30 dni od jej wniesienia. Ta bowiem przekazana została do Sądu dopiero po 9 miesiącach od jej wniesienia, a przyczyn tego stanu rzeczy nie zostały w ogóle wyjaśnione. Wyznaczając, stosowanie do art. 149 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Godzi się bowiem zauważyć, że w przypadku uwzględnienia żądania stron, konieczne będzie jeszcze pozyskanie dowodu z wyceny nieruchomości, a więc sporządzenia stosownego operatu szacunkowego, do którego strony mogą zgłaszać zastrzeżenia. Z tego względu, zdaniem Sądu rozsądnym i realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał i obligatoryjność przeprowadzenia ww. dowodu (w przypadku decyzji pozytywnej) - jest termin dwóch miesięcy, od daty zwrotu akt do organu wraz z prawomocnym wyrokiem, a nie - jak domagał się tego skarżące - termin miesięczny. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 orzekł jak punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.).