I SO/Wa 14/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 7 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego złożonego przed wniesieniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego postanawia: 1) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie - ustanowienia radcy prawnego. J.L., wyrażając zamiar wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego, wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku J.L. wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z dwójką małoletnich córek (Z. i K.) oraz pełnoletnim synem, utrzymywane z dochodów z umowy o pracę na czas określony w wysokości [...] miesięcznie netto. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi nieużytkowana obecnie nieruchomość o pow. ok. [...] i wartości [...] oraz piętnastoletni samochód osobowy. W uzasadnieniu wniosku J.L. wyjaśnił, że nie posiada własnego mieszkania, w związku z czym ponosi koszy wynajmu domu w [...], ul. [...] w wysokości [...] miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że posiada następujące zobowiązania: pożyczkę na leczenie syna w wysokości [...], zaległości w ZUS na kwotę [...], debet w banku – [...], zaś jego stałe wydatki obejmują: alimenty ([...]), koszty utrzymania domu ([...]), koszty dojazdu do pracy ([...]), koszty utrzymania siebie i dzieci ([...]). Do wniosku skarżący złączył kopię zeznania PIT-36 o wysokości dochodu osiągniętego w 2017 r., a ponadto, na sądowe wezwanie, m.in., elektroniczne zestawienie operacji za okres od [...] maja 2018 r. do [...] sierpnia 2018 r. na kontach osobistym (saldo: [...]) i firmowym (saldo: - [...], działalność zawieszona w maju 2016 r.), kopię umowy o pracę na czas określony (do dnia [...] listopada 2018 r.) na stanowisku grafik w której wysokość wynagrodzenia ustalono na kwotę [...] brutto, kopię umowy najmu obowiązującą do [...] października 2016 r., dowody wpłat na rzecz A.L. i J.L., zamieszkałych w [...], ul. [...], z tytułu alimentów oraz zestawienie dotyczące zaciągniętych w 2012 r. pożyczek na leczenie syna na kwotę [...], kwota do spłaty – [...]. Wnioskodawca oświadczył również, że dodatkowo do spłaty ma dług w wysokości [...] z tytułu pożyczki na zakup leku. J.L. załączył ponadto oświadczenie o niemożności przedstawienia w ciągu 7 dni zaświadczenia o wysokości zaległości w ZUS. Wyjaśnił, że zadłużenie wynika z braku płatności czterech składek w okresie prowadzenia działalności gospodarczej, co wynikało ze złamania ręki i niemożności wykonywania pracy. Długotrwała rehabilitacja doprowadziła do zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej z dniem [...] maja 2016 r. Skarżący wyjaśnił, że pomimo dodatkowych przysporzeń w roku 2018 r. w kwotach [...] tytułem zwrotu podatku oraz [...] z tytułu miesięcznej odprawy z poprzedniego miejsca pracy, wysokość aktualnych zobowiązań (koszty utrzymania siebie i dzieci oraz alimenty) przewyższa jego dochody i prowadzi do zadłużenia. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek J.L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie podlegał uwzględnieniu. Sprawa, którą skarżący zamierza zainicjować skargą na wskazaną w sentencji decyzję w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego mieści się w katalogu spraw, których strony są ustawowo zwolnione z kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.. Oznacza to, że wnioskodawca jako przyszły skarżący, w toku postępowania sądowego wszczętego skargą na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nie będzie ponosić żadnych kosztów sądowych związanych ze swoją aktywnością procesową. Mając powyższe na względzie, postępowanie w sprawie zwolnienia J.L. od kosztów sądowych należało umorzyć na podstawie art. 249a p.p.s.a., gdyż jego prowadzenie w tym zakresie było zbędne. Wniosek o przyznanie J.L. prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca nie wykazał, że przesłankę powyższą spełnia. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Według oświadczeń złożonych we wniosku, J.L. dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości [...], który w całości przeznacza na następujące wydatki: alimenty ([...]), koszty utrzymania domu ([...]), koszty dojazdu do pracy ([...]), koszty utrzymania siebie i dzieci ([...]). Skarżący deklaruje ponadto zadłużenie na kwotę [...] ([...] z tytułu pożyczek na leczenie syna, [...] z tytułu zaległości w ZUS). Weryfikując oświadczenia przedstawione przez wnioskodawcę we wniosku o prawo pomocy w odniesieniu do załączonych przez niego materiałów źródłowych stwierdzić po pierwsze trzeba, że pomimo deklaracji J.L. z których wynika całkowite bilansowanie się jego dochodów ze stałymi wydatkami, analiza rachunków bankowych wnioskodawcy ujawnia na dzień [...] sierpnia 2018 r. saldo w wysokości [...], co nie pozwala stwierdzić braku jakichkolwiek środków własnych, w oparciu o które J. L. mógłby ustanowić pełnomocnika z wyboru, jeżeli jego udział w postępowaniu wnioskodawca uznaje za konieczny. Ponadto stwierdzić należy, że wnioskodawca nie udokumentował stanu zadłużenia, zarówno w ZUSie, jak i u wskazanych przez siebie osób fizycznych. Podstawy faktycznej do przyznania wnioskodawcy pełnomocnika z urzędu nie stanowi powoływanie się przez niego na posiadane zobowiązania prywatnoprawne z tytułu pożyczek, gdyż przyjąć należało, że przedstawione duplikaty potwierdzeń przelewów z 2012 r. nie stanowią dokumentów wystarczających do przyjęcia za wykazane dla potrzeb niniejszego postępowania, że wpłacone na rachunek wnioskodawcy w 2012 r. kwoty pieniężne (lub ich część) zostały mu przekazane w ramach umowy pożyczki, a nie np. jako darowizna, na co wskazywać może znaczna odległość czasowa pomiędzy wpłatami środków a wystąpieniem z wnioskiem o prawo pomocy, w którym strona deklaruje niespłacenie pożyczki, obejmująca przy tym okres, w którym J.L. czerpał dochody z działalności gospodarczej (zawieszonej, wg udzielonych przez niego informacji, w maju 2016 r.). Konieczność posiadania dokumentów na okoliczność zawarcia umowy pożyczki nie powinien budzić zaś wątpliwości w świetle wymogu wynikającego z art. 720 kodeksu cywilnego, nakazującego (w dacie zawierania deklarowanych pożyczek), jeśli wartość umowy pożyczki jest wyższa niż [...], stwierdzenie umowy pożyczki pismem dla celów dowodowych. W podobny sposób powinna zostać udokumentowana pożyczka w wysokości [...] zawarta z E.P. (k. 38). Wobec powyższego, podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności dotyczące zadłużenia, jako niewykazane stosownymi dokumentami, wskazującymi po pierwsze na istnienie w dacie wystąpienia z wnioskiem o prawo pomocy zobowiązań skarżącego, a po drugie na pierwszeństwo – w świetle przepisów prawa - ich zaspokojenia, nie mogły prowadzić do uwzględnienia zgłoszonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w oparciu o stan faktyczny obejmujący ustalenia dotyczące zadłużenie wnioskodawcy. Dostrzec należy też nieścisłości wynikające z wniosku o prawo pomocy oraz załączonych do tego wniosku dokumentów, dotyczące zakresu obowiązku alimentacyjnego J.L. Wynika to z zauważenia, że w treści wniosku skarżący ujawnił, że jego stałe wydatki obejmują alimenty w wysokości [...] miesięcznie, podczas gdy z przedstawionych materiałów źródłowych wynika, że w badanym okresie (maj - sierpień 2018 r.) tytułem alimentów skarżący przekazywał comiesięcznie środki wysokości [...] na rzecz E.P. (co wynika z elektronicznego zestawienia operacji na ekoncie), a jednocześnie tytułem alimentów przekazywał środki w wysokości [...] na rzecz A.L., oraz w wysokości od [...] do [...], również tytułem alimentów, na rzecz J.L., zamieszkałych w [...]. Należy zatem stwierdzić, że wskazane powyżej wydatki alimentacyjny prawie w całości bilansują się z deklarowanymi dochodami z tytułu umowy o pracę na czas określony, co wzbudza wątpliwości co do wysokości rzeczywistych dochodów wnioskodawcy (i ich wszystkich źródeł), które pozwalają J.L. ponosić dodatkowo koszty najmu domu oraz utrzymania własnego, a w szczególności wątpliwości co do prawdziwości jego złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej twierdzeń o posiadaniu aktualnie tylko jednego źródła dochodów oraz o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej, którą jak wynika z powszechnie dostępnych źródeł internetowych, wnioskodawca założył w 1998 r. w celu prowadzenia agencji reklamowych ([...]). Te okoliczności sprawy wskazują, że ubiegając się o prawo pomocy J.L. swoją sytuację materialną przedstawił w sposób fragmentaryczny, pomijając te fakty, które mogłyby doprowadzić do odmowy przyznania prawa pomocy i akcentując te okoliczności, które potencjalnie przemawiają za uwzględnieniem jego wniosku. Konstytuuje to sytuację, która w orzecznictwie sądowym jednolicie postrzegana jest jako uzasadniająca odmowę przyznania prawa pomocy w oparciu o stwierdzenie, że niespójne, złożone w sposób wybiórczy oświadczenia osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, jako nieodnoszące się do rzeczywistej sytuacji majątkowej strony w sposób kompletny, uniemożliwiają podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o prawo pomocy o treści pożądanej przez wnioskodawcę. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w punkcie 2 sentencji.