I SO/Wa 56/06

I SO/Wa 56/06 POSTANOWIENIE Dnia 27 lipca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Lech Sędziowie: Sędzia WSA Maria Tarnowska Asesor WSA Iwona Kosińska (spr) po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Z. o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie od orzekania w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 22/04 toczącej się ze skargi Z. Z. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopalin bez koncesji postanawia oddalić wniosek I SO/Wa 56/06 Uzasadnienie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 lipca 2005 r. sygn. akt II GZ 65/05 oddalił zażalenie Z. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2005 r. sygn. akt VI SO/Wa 39/05, którym oddalony został jego wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Wnioskiem z dnia 15 marca 2006 r. Z. Z. ponownie zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o wyłączenie wszystkich sędziów tego Sądu od orzekania w sprawach, w których jest stroną. Wniosek ten uzasadnił wniesieniem w tym samym dniu do Sądu Okręgowego w O. powództwa o ochronę dóbr osobistych naruszonych przez sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W aktach sprawy brak jest kopii przedmiotowego pozwu. Nie ma także żadnego innego dokumentu potwierdzającego dokonanie takiej czynności w dniu 15 marca 2006 r. W aktach sprawy (karta 238) znajduje się jedynie pismo Sądu Okręgowego Wydziału [...] w O. z dnia [...] listopada 2005 r. (sygn. akt [...] C [...]) dotyczące pozwu wniesionego przez wnioskodawcę w dniu 27 lipca 2005 r., a który obarczony był brakami formalnymi. Zdaniem wnioskodawcy, zgodnie z treścią art. 7 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji oraz art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, złożenie przedmiotowego pozwu skutkować powinno wyłączeniem z mocy prawa wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie od orzekania w sprawach, w których jest on stroną. Z akt sądowych sprawy wynika, że sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożyli pisemne oświadczenia, że między nimi a żadną ze stron postępowania lub jej przedstawicielem nie zachodzi stosunek osobisty, który mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (k 252-269). Oświadczenia te znajdują się w aktach sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 czerwca 2006 r. sygn. akt II GW 3/06 wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do rozpatrzenia wniosku Z. Z. o wyłączeniu wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią art. 18 §1 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie od wymienionych przyczyn, Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi żaden z przypadków zawartych w art. 18 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Rozważenia wymaga więc istnienie przesłanek warunkujących możliwość wyłączenia sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony. Art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera żadnych wskazówek co do tego, kiedy między sędzią a stroną zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby on wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego i pozostawia tą ocenę swobodnemu uznaniu sądu. Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że podstawą wyłączenia w takim przypadku mogą być stosunki o charakterze emocjonalnym (przyjaźń, sympatia, niechęć, nienawiść), ale także osobiste powiązania gospodarcze, np. powiązania majątkowe, kredytowe (zob. np. orzeczenie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r. sygn. akt II CZ 212/71, publ. OSN 1972, nr 3, poz. 55). Jednakże nawet samo istnienie stosunku osobistego nie jest wystarczającą przesłanką wyłączenia - stosunek ten ma bowiem wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Nie wystarcza zaś jakikolwiek stosunek osobisty, chociażby można go uważać za nieprzychylny, inaczej bowiem strona mogłaby w każdej sprawie żądać wyłączenia sędziego, jeżeli tylko uważa go za nieprzychylnego sobie. Prowadziłoby to do konsekwencji przez ustawodawcę niezamierzonych. Jaki stosunek osobisty między sędzią a stroną mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego, o tym decydują okoliczności danej sprawy. Muszą one jednak uzasadniać przypuszczenie, że sędzia przy rozpoznawaniu sprawy z racji swojego nastawienia do danej osoby będzie prowadził sprawę stronniczo. Innymi słowy stosunek ten musi uzewnętrzniać się w sposób usprawiedliwiający w powszechnym odczuciu wspomniane wyżej przekonanie, zwłaszcza w sytuacji, kiedy o wyłączenie wnioskuje strona, a nie sędzia. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości wyłączenia sądu, a jedynie wyłączenie sędziego. Jednak przepis art. 19 tej ustawy nie wyklucza możliwości wyłączenia wszystkich sędziów danego sądu. W takim jednakże wypadku konieczne jest odrębne uzasadnienie wniosku dotyczącego każdego sędziego z osobna i wykazanie przez wnioskodawcę, że między jedną ze stron lub jej przedstawicielem a poszczególnymi sędziami danego sądu zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności każdego z nich. Niezbędne jest także określenie z jakiej indywidualnej sprawy toczącej się w sądzie strona występuje o wyłączenie sędziego. Oznacza to zatem, że wyłączenie wszystkich sędziów danego sądu może być jedynie konsekwencją wyłączenia poszczególnych sędziów tego sądu. Również z treści art. 20 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że wniosek o wyłączenie konkretnego sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa (określona odpowiednią sygnaturą akt) się toczy, uprawdopodabniając (poprzez jasne wskazanie konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności każdego z osobna sędziego) przyczyny wyłączenia. Wynika z tego, że jeżeli wniosek dotyczy większej liczby sędziów, wszyscy oni powinni być oznaczeni poprzez wskazanie imion i nazwisk, a przyczyny wyłączenia - opisanie stosunku osobistego mogącego wywoływać wątpliwości co do bezstronności - powinny być odniesione indywidualnie do każdego z nich (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2004 r. sygn. akt III CO 2/04, publ. OSNC 2004/12/207). Wniosek, który nie odpowiada powyższym wymogom, musi zostać oddalony. Sąd rozpatrując taki wniosek nie ma bowiem możliwości zbadania i oceny istnienia przesłanek do wyłączenia od sądzenia wszystkich sędziów danego sądu, a jedynie każdego z osobna. Zwrócić należy również uwagę na fakt, że dla wyjaśnienia i oceny charakteru stosunków łączących sędziego ze stroną przepis art. 22 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakłada na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia odpowiedniego wyjaśnienia (takie oświadczenia zostały przez sędziów złożone także w rozpatrywanej sprawie i znajdują się w jej aktach). Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądając wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i uprawdopodobnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia złożonego przez sędziego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 20 i art. 22 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), postanowił jak w sentencji.