I SO/Wa 97/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 listopada 2017 r. sygn. akt I SO/Wa 97/17 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. S., E. S. i S. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia zmienić zaskarżone postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy i przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. K. S. wnioskiem z dnia [...] września 2017 r., złożonym na urzędowym formularzu, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. S., E. S. i S. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości. W oświadczeniu o stanie rodzinnym majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz żoną oraz dorosłym synem. Skarżący jest osobą bezrobotną, a postępowanie w sprawie ustalenia zasiłku dla bezrobotnych zostało zawieszone. Wnioskodawca podkreślił, że obecnie toczy się postępowanie o przywrócenie go do pracy oraz o zapłatę zaległego wynagrodzenia. Żona skarżącego otrzymuje świadczenie kompensacyjne w wysokości [...] zł miesięcznie. Syn natomiast z tytułu zatrudnienia (na czas określony) otrzymuje wynagrodzenie w wysokości około [...] zł (brutto) miesięcznie i kontynuuje studia dzienne. Wnioskodawca podkreślił, że posiadany majątek to dom o pow. około [...] m², nieruchomość rolna, 10-letni samochód [...] oraz ½ własności samochodu [...] z 1995 r. (współwłasność z synem). Skarżący zaznaczył, że nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Nie posiada też papierów wartościowych i innych praw majątkowych, ani wierzytelności. Wskazał, że miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu (woda, śmieci, prąd, gaz, telefony, internet) to około [...] zł miesięcznie. Oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Przy piśmie z dnia [...] października 2017 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie z dnia [...] października 2017 r. do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej, wnioskodawca nadesłał m.in. zeznania podatkowe swoje i żony za lata 2015 i 2016, wyciągi z rachunków bankowych oraz dokumenty związane z postępowaniem w sprawie przywrócenia do pracy. Skarżący wskazał ponadto, że od 2015 r. pozostaje bez zatrudnienia i nie uzyskuje wynagrodzenia ani dochodów z innych źródeł. Korzysta z pomocy finansowej mieszkającego z nim syna (około [...] zł miesięcznie), który studiuje i samodzielnie się utrzymuje. Zaznaczył, że nie zna dokładnej wartości posiadanej działki rolnej, która nie jest zagospodarowania i z której nie osiąga dochodów, a ze względu na jej położenie oraz charakter (przeznaczenie rolne), działka ta nie jest atrakcyjna dla potencjalnych nabywców. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym uznając, że wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty postępowania w sprawie, zwłaszcza przy pomocy osób bliskich – żony i syna, którzy uzyskują dochód i posiadane przez nich środki finansowe mają wpływ na status majątkowy skarżącego. Referendarz sądowy zaznaczył ponadto, że wnioskodawca nie nadesłał wszystkich żądanych przy piśmie z dnia [...] października 2017 r. dokumentów. O tym zaś, że źródeł pozyskania środków na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru wnioskodawca może skutecznie poszukiwać w dochodach członków rodziny świadczyć może okoliczność złożenia apelacji sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika w okresie, w którym sytuacja finansowa skarżącego nie odbiegała od przestawionej we wniosku. W dniu [...] grudnia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym skarżący zarzucił, że referendarz sądowy błędnie ocenił informacje przedstawione we wniosku. Wnioskodawca podkreślił, że w postępowaniach dotyczących przywrócenia do pracy korzysta z pomocy profesjonalnych pełnomocników wyznaczonych przez związek zawodowy, którzy mogą udzielić mu pomocy jedynie w sprawach z zakresu prawa pracy. Wskazał, że jego syn zamieszkuje w domu rodzinnym, lecz prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Uzyskiwany dochód przeznacza on na potrzeby własne i jedynie wspiera rodziców w opłacaniu bieżących opłat. Przy czym nawet jeżeli uwzględnić dochód syna, łączny miesięcznych dochód trzyosobowej rodziny wynosi [...] zł i przy uwzględnieniu kosztów utrzymania nie jest możliwe zaoszczędzenie pieniędzy z przeznaczeniem na koszty postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej P.p.s.a., od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpatrując sprzeciw od postanowienia sąd, zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3. P.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z dnia 17 listopada 2017 r. należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie zaś do art. 245 § 1 - 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy). W ocenie Sądu analiza złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, uzasadnienia sprzeciwu, a także przedłożonych przez wnioskodawcę oświadczeń i dokumentów wskazuje, że złożony sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć należy, że obecnie skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Postępowanie w sprawie przyznania zasiłku zostało zawieszone, toczy się natomiast postępowanie o przywrócenie go do pracy oraz o zapłatę zaległego wynagrodzenia. Wnioskodawca utrzymuje się wraz z żoną z otrzymywanego przez nią świadczenia kompensacyjnego w wysokości [...] zł miesięcznie. Syn wnioskodawcy co prawda mieszka z rodzicami, jednakże jest on osobą studiującą stacjonarnie i zgodzić się należy z twierdzeniami strony, że brak jest podstaw do uznania, iż z otrzymywanego wynagrodzenia powinien ponieść on koszty postępowania sądowoadministracyjnego, w którym stroną jest jego ojciec, zwłaszcza, że jak wynika z oświadczenia skarżącego syn partycypuje w kosztach utrzymania. Istotne jest również, że skarżący nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Nie posiada też papierów wartościowych i innych praw majątkowych, ani wierzytelności. Posiadany dom, nieruchomość rolna, czy 10-letni samochód nie stanowią zaś majątku o charakterze szczególnym, świadczącym, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest wyjątkowo dobra. Okoliczności powyższe - zdaniem Sądu - przemawiają za stwierdzeniem, że wnioskodawca nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, ponieść kosztów postępowania w sprawie. Należało zatem zmienić postanowienie referendarza sądowego i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 260 § 1 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.