II SA 1006/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spraw.) Sędziowie: NSA Anna Robotowska WSA Ewa Frąckiewicz Protokolant Aleksandra Macewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2002r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej rozstrzygnięcia czy gra ma charakter gry losowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2001r.; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącego M. P. kwotę 100,-(sto)zł tytułem zwrotu kosztów wpisu sądowego. Pan M. P. prowadzący działalność gospodarczą p.n."S." z/s w W. w dniu [...] listopada 2000r., oraz Inspektor Urzędu Kontroli Skarbowej w dniu [...] marca 200Ir. - w związku z kontrolą w firmie skarżącego, złożyli wnioski do Ministra Finansów o rozstrzygniecie charakteru gier na urządzeniach stanowiących własność strony - zgodnie z właściwością określoną w ustawie o zmianie ustawy o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach" z dnia 26 maja 2000r. (Dz.U.Nr 70, poz.816). Minister Finansów prowadził jedno postępowanie administracyjne. Wniosek skarżącego uzupełniany był czterema pismami jego pismami, w których twierdził mi.in., że urządzenia będące jego własnością są symulatorami automatu zręcznościowo-losowego, pozbawione są trwale elementów wypłacających monety czy żetony, a ich użytkownik może jedynie ćwiczyć określone czynności, gdyż służą one do rozrywki i zabawy, bez wypłaty wygranych pieniężnych, a jedyną nagrodą jest satysfakcja użytkownika, że w określonym czasie za określoną sumę pieniędzy udało mu się skorzystać z przyrządu. Urząd Kontroli Skarbowej przesłał z kolei Ministrowi wraz ze swoim pismem ustalenia dokonane w wyniku prowadzonej kontroli skarbowej, z których wynikało, że gry prowadzone na automatach do gier stanowiących własność skarżącego należy uznać za gry na automatach w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 1992r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach (Dz.U.Nr z 1998r. Nr 102, poz. 650 i zmianach cytowanych wyżej). Wynikało z nich, co następuje: 1/ Automaty do gry zostały poddane pracom instalacyjnym polegającym na wymontowaniu elementów realizującym wypłatę, które to przeróbki nie zmieniły charakteru gier, zmieniły postać wygranej, której istota jest uzyskanie punktów - kredytów umożliwiających kontynuowanie gry bez wnoszenia dalszej opłaty (uprawnienie do korzystania z dalszej gry); 2/ Biegły sądowy z dziedziny elektroniki T.C. w opiniach technicznych opisał gry jakie mogą być prowadzone na tych automatach; 3/ Większość skontrolowanych automatów posiadała "Instrukcje obsługi symulatora", gdzie zawarto m.in. informację, że jest symulatorem automatu zręcznościowo-losowego, nie można na nim uzyskać wygranych; 4/ Pierwszy etap gry jest automatyczny-losowy i rozstrzyga o wygranej w postaci kredytów(punktów); w drugim etapie gry grający może przeznaczyć uzyskaną premię na dopisanie premii do posiadanych wcześniej kredytów, podwojenie premii w wyniku zręcznego naciśnięcia odpowiedniego klawisza , przeznaczenie jej do prowadzenia dodatkowej gry na tzw. liczniku górnym; 5/ Przesłuchani świadkowie potwierdzili, że po [...] listopada 2000r. nie mogli uzyskiwać żadnych wygranych pieniężnych poza satysfakcją, nie były im wydawane zaświadczenia o wygranych lub niewykorzystanych kredytach, a kredyty uzyskane dodatkowo w czasie gry umożliwiały graczowi dalszą grę bez wnoszenia dodatkowej opłaty. Właściciele lokali, w których znajdowały się automaty do gier wyjaśniali, ze nie zawierali żadnych umów z innymi osobami w przedmiocie możliwości wypłacania wygranych pieniężnych lub rzeczowych na podstawie zaświadczenia lub innego dokumentu stwierdzającego wygrane. W toku postępowania skarżący wyjaśniał ustnie przed Inspektorem jak i pisemnie Ministrowi, że w jego lokalu nie prowadzi działalności H., nie zawierał umowy z tą firmą na zawieranie umów agencyjnych i pozyskiwanie dokumentów zaświadczeń o ilości niewykorzystanych kredytów z przeznaczeniem do dalszej gry, zaś korespondencję tej firmy przychodzącą na jego adres zwraca z informacją, że taka firma pod tym adresem nie prowadzi działalności. W dniu [...] września 200 Ir. Minister Finansów wydał decyzję rozstrzygającą, iż gry prowadzone na urządzeniach stanowiących własność firmy "S." M. P. są grami na automatach w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 1992r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach (Dz.U.Nr z 1998r. Nr 102, poz. 650 z późn.zm.) powołując przepisy art. 2 ust. 3 w zw. z art.2 ust. 2a . Stwierdził, że gry na urządzeniach wnioskodawcy wypełniają ustawowe znamiona gier na automatach określone w ustawie grach losowych., zakładach wzajemnych i grach na automatach. Decyzję powyższą skarżący otrzymał [...] września 2001r. (k.106 akt adm.) z pouczeniem o możliwości złożenia w terminie 14 dni wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jako warunku złożenia skargi do NSA. Termin do złożenia takiego wniosku upływał [...] października 2001r. W dniu [...] października 2001r.- w dacie, kiedy decyzja nie była jeszcze prawomocna - Pan M. P. złożył pismo z wnioskiem o wznowienie postępowania, powołując się na art.l45§ 1 pkt 4 kpa, zarzucając naruszenie art. 10 §1 kpa, że jako strona nie miał możliwości wypowiedzenia się co do całości zebranego materiału dowodowego, czym miał uniemożliwiony czynny udział w sprawie. Minister Finansów nie potraktował tego pisma jako złożonego w terminie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, lecz postanowieniem z dnia [...] listopada 2001r wznowił postępowanie na wniosek M. P. na podstawie art. 149 § 2 kpa, przeprowadził postępowanie co do przyczyn wznowienia i co do rozstrzygnięcia istoty przedmiotowej sprawy . Następnie, kontynuując tryb wznowieniowy, decyzją z dnia [...] grudnia 2001r. odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...] września 2001r., pouczając o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazał, iż liczna korespondencja prowadzona ze stroną przeczy zarzutowi naruszenia przepisów art.10 § 1 kpa, a ponadto strona zamiast zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...].09.200Ir. złożyła skargę do NSA. Na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym skarżący w dalszym ciągu zarzucał organowi uniemożliwienie mu zapoznania się z treścią materiału dowodowego przed wydaniem decyzji (tj. po [...].03.2001r.), co uniemożliwiło mu ustosunkowanie się do tych materiałów, Minister Finansów decyzją z dnia [...] lutego 2002r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał na dotychczasowe argumenty. Decyzję tę M. P. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 10 § 1 oraz art. 62 kpa. Przyznał, że pomiędzy nim, a organem następowała wymiana korespondencji, przy czym ostatnie jego pismo było z [...] marca 200Ir., a decyzja była wydana [...] września 2001r. Podnosił, że obowiązkiem organu było wezwanie strony celem zapoznania się z aktami i wypowiedzenia co do zebranego materiału dowodowego, czego Minister nie dopełnił. Nadto nie były spełnione warunki do połączenia sprawy z jego wniosku i postępowania z wniosku Inspektora Kontroli Skarbowej. Wprawdzie zachodziła tożsamość organu do rozpoznania, ale wg skarżącego nie zaistniały pozostałe przesłanki: prawa i obowiązki stron nie wynikały z tego samego stanu faktycznego i nie było tej samej podstawy prawnej. Wnioskodawca zwrócił się w trybie ustawy powołując przepisy art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach (Dz.U.Nr z 1998r. Nr 102, poz. 650 z późn.zm.), a Urząd Kontroli Skarbowej - wg skarżącego - w trybie art. 203 par.2 ustawy z 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.1997,Nr 137.poz.926). Minister Finansów wnosił o oddalenie skargi , podnosząc że strona była na bieżąco informowana o stanie sprawy, miała prawo wglądu do akt i od niej zależało, czy z tego prawa pragnie skorzystać, a art. 10 par. 1 kpa nie daje podstaw do stworzenia instytucji zapoznawania się strony z projektem przyszłej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153, poz.1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U.02.153.1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1- 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U.02.153.1270) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie zaś według kryteriów słusznościowych. W niniejszej sprawie rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było skontrolowanie, czy decyzja Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2002r. odpowiada prawu, tj. czy zarzuty skarżącego naruszenia przepisów prawa są uzasadnione. Wprawdzie Skarżący wskazał jaki według niego przepis prawa procesowego naruszała zaskarżona decyzja, jednakże Sąd miał na względzie zasadę wynikającą z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, stanowiącą że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższe, zważyć należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż to wskazał Skarżący. Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnej i dopuszczalne jest wyłącznie w sytuacji, gdy sprawa została zakończona decyzją administracyjną ostateczną. Wynika to wprost z art. 145 § 1 kpa. Wznowienie postępowania przez organ w sprawie, która w dacie złożenia przez skarżącego pisma o wznowienie - nie była jeszcze zakończona decyzją ostateczną - było niedopuszczalne. Wniosek, wprawdzie nazwany przez skarżącego wnioskiem o wznowienie postępowania, jako złożony w terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, organ miał obowiązek potraktować jako wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w zwykłym trybie instancyjnym. Potraktowanie przez organ I instancji pisma Skarżącego - wprawdzie zgodnie z jego treścią tj. jako wniosku o wznowienie postępowania - skutkowało bezpodstawnym wznowieniem postępowania w warunkach zarówno decyzji nieostatecznej z [...] września 200Ir. jak i braku przesłanek wznowieniowych, bowiem Skarżący nie zarzucał tej decyzji żadnej z wad wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1 kpa. Zarzut Skarżącego naruszenia art. 10 § 1 kpa nie stanowił przesłanki wznowieniowej, Warunkiem wydania postanowienia o wznowieniu jest m.in. ustalenie, że dotyczy ono decyzji ostatecznej, (por. wyrok NSA z dnia 28.08.1996r., sygn.SA/Ka 2966/95, niepublikowany) Skoro istotą instytucji wznowienia postępowania jest wzruszenie decyzji ostatecznej, to prowadzenie postępowania o wznowienie w warunkach decyzji nieostatecznej organu I instancji stanowi naruszenie prawa. Wznowienie postępowania jest niemożliwe przy istnieniu przesłanek zarówno podmiotowych jak i przedmiotowych. Wśród przesłanek przedmiotowych należy wymienić sytuację jaka zaistniała w sprawie niniejszej - gdy decyzja nie była ostateczna oraz gdy podnoszono inne zarzuty niż w art. 145 i 145a kpa. W ocenie Sądu orzekającego brak było podstaw do przyjęcia, że naruszenie przepisu art. 145 § 1 kpa było rażące (co zobowiązywałoby Sąd do zastosowania przepisu art. 156 § 1 kpa pkt 2 kpa). Natomiast zawarty w piśmie Skarżącego zarzut naruszenia jego praw (art. 10 § 1 kpa) w okolicznościach niniejszej sprawy - mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Stwierdzone nieprawidłowości, świadczące o naruszeniu przez organ administracji przepisów postępowania należało jednak ocenić przy uwzględnieniu okoliczności niniejszej sprawy. Organ administracyjny po błędnym wznowieniu postępowania wniosek rozstrzygnął merytorycznie odmawiając uchylenia decyzji z [...] września 2001r., natomiast w świetle niniejszego orzeczenia do rozpatrzenia pozostaje wniosek Skarżącego z [...].X.2001r. złożony w warunkach nieprawomocnej decyzji z [...].09.2001r. Argumenty powyższe, iż Sąd uchylił zaskarżoną decyzję utrzymującą w mocy poprzedzająca ją decyzję z dnia [...] grudnia 200Ir., uznając, iż ta istotna wada stanowi podstawę do uchylenia obu decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt lc ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.,Nr 153, poz.1270) zaś kosztach postępowania Sąd orzekł po myśli art. 200 cyt. wyżej ustawy.