II SA 1082/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska, Sędziowie NSA Ewa Frąckiewicz, Asesor WSA Andrzej Czarnecki, Protokolant Aleksandra Borowiec, po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2004 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nadania własności nieruchomości rolnej 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2001r. ([...]) 2. Zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz W. K. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego kwotę 10 zł (dziesięć). Powiatowa Komisja Ziemska w [...] orzeczeniem z dnia [...].05.1947 r., na podstawie art. 2 pkt 1 dekretu P.K.W.N. z dnia 06.09.1944 r. (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) oraz art. 8 pkt b dekretu z dnia 12.09.1946 r. o organizacji komisji ziemskich (Dz.U. Nr 61, poz. 340), przydzieliła gospodarstwo po W. T., położone we wsi [...] Gm. [...] pow. [...] o pow. 4,6571 ha. J. C. Powiatowa Komisja Ziemska w [...] rozpatrzyła w dniu [...].06.1948 r. odmownie podanie W. T. z dnia [...].05.1948 r. o zwrot tej nieruchomości z uwagi na to, że nieruchomość prawomocnym orzeczeniem z dnia [...].05.1947 r. została rozparcelowana i zahipotekowana na nowego nabywcę. Wojewódzka Komisja Ziemska w [...], rozpoznając odwołanie W. T. od orzeczenia Powiatowej Komisji Ziemskiej w [...] uchyliła, orzeczeniem z dnia [...].10.1948 r. Nr rep. [...], orzeczenia tej komisji z dnia [...].06.1948 r. i z dnia [...].05.1947r., wznowiła postępowanie celem skreślenia dokonanych wpisów odnośnie działki 4,65 ha. po T. W. na rzecz Skarbu Państwa i na rzecz C. J., oraz działkę o obszarze 4,65 ha. oddała w posiadanie T. W. Celem wznowienia postępowania i skreślenia wpisów hipotecznych przesłano akta do Starostwa Powiatowego w [...]. W uzasadnieniu komisja stwierdziła, że ponieważ W. T. nie był volksdeutschem jego majątek "nie podpadał pod działanie reformy rolnej". Obecny na rozprawie J. C. nie potwierdził by W. T. podpisał volkslistę wyjaśniając, że we wsi było kilka osób o tym nazwisku. Od decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej J. C. złożył, w dniu [...].11.1948 r., skargę do Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej wnosząc by nieruchomość, którą otrzymał po W. T.jako poniemiecka została mu ponownie przyznana. Minister Rolnictwa i Reformy Rolnej, orzeczeniem z dnia [...].04.1949 r. ([...]), rozpatrując skargę J. C. na decyzję Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w [...], na podstawie art. 96 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22.03.1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341) oraz art. .1 pkt 4 dekretu z dnia 28.11.1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz.U. Nr 57, poz. 321): l.uchylił orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w [...] z dnia [...].10.1948 r., 2.utrzymał w mocy orzeczenia Powiatowej Komisji Ziemskiej w [...] z dnia [...].05.1947r. i z dnia [...].06.1948 r. oraz 3. uznał dokument nadania ziemi J. C. na przedmiotową nieruchomość oraz dokonany wpis hipoteczny dokonany na jego rzecz za posiadające moc prawna. W uzasadnieniu minister podał, że nieruchomość po W. T., potraktowana jako poniemiecka, została w kwietniu 1945 r. oddana w użytkowanie J. C. W dniu [...].05.1947 r. Powiatowa Komisja Ziemska zatwierdziła faktycznie dokonany przydział. Orzeczenie to uprawomocniło się dlatego wydano J. C. na tą nieruchomość dokument nadania ziemi, zaś w dniu [...].12.1947 r. zgłoszono wniosek do Wydziału Hipotecznego Sądu Grodzkiego w [...] o przeniesienie praw własności na J. C. Po "zaistnieniu (tych) aktów prawnych" w dniu [...].05.1948 r. W. T. wystąpił do Powiatowej Komisji Ziemskiej o wznowienie postępowania i uchylenie wydanych decyzji. Powiatowa Komisja Ziemska, orzeczeniem z dnia [...].06.1948r., nie uwzględniła wniosku motywując, że J. C. użytkuje nieruchomość już od 1945r., uzyskał na nią dokument nadania i został dokonany wpis hipoteczny. Wskazując na powyższe minister stwierdził, że decydującym jest dekret z dnia 28.11.1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa, a w szczególności jego art. 1 pkt 4, w myśl którego na cele reformy rolnej i osadnictwa mogą być przejęte wszelkie nieruchomości ziemskie, co do których nie stosuje się dekretu z dnia 06.09.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wystarczy, że zostały one faktycznie rozparcelowane w terminie do dnia 01.08.1945 r. Zgodnie z art. 2 tego ostatniego dekretu właścicielom, których nieruchomości zostały przejęte przysługiwało, tytułem ekwiwalentu, prawo otrzymania nieruchomości ziemskich o równej wartości i jakości. W dniu [...].10.2001 r. W. K., jako następca prawny W. T., wnioskiem skierowanym do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi żądała stwierdzenia nieważności (na podstawie art. 157 § 1 i § 2 oraz art. 158 § 1 i § 2 k.p.a.) orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej z dnia [...].04.1949 r. Wnioskodawczyni podnosiła, że minister wydając orzeczenie w sprawie skargi J. C. od decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej rażąco naruszył prawo, gdyż nie był kompetentny do wydawania orzeczeń od orzeczeń Powiatowej i Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej. Skarżąca wskazuje na błędne zastosowanie powołanych przez ministra przepisów, gdyż dekret z dnia 28.11.1945 r. mówił o możliwości przejęcia nieruchomości ziemskich, które do dnia 01.08.1945 r. zostały faktycznie rozparcelowane, a więc co do których zastosowano art. art. 7, 8, i 10 dekretu z dnia 06.09.1944 r. o reformie rolnej oraz §§ 9, 10, 22, 30 i 33 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej z dnia 01.03.1945 r. (Dz.U. Nr 10, poz. 51 ze zm.). Skarżąca stwierdza, że J. C. zaczął ubiegać się o nieruchomość po W. T. dopiero w dniu [...] kwietnia 1946 r. (data zgłoszenia) a powołując się na pismo Starosty Powiatu [...] z dnia [...].12.1947 r. faktyczna parcelacja nieruchomości nastąpiła z dniem [...].05.1947r., natomiast wejście nabywcy w posiadanie nastąpiło [...].10.1947 r. W związku z tym nie może mieć, zdaniem skarżącej, zastosowania art. 1 ust. 4 dekretu z dnia 28.11.1945 r. Skarżąca dalej wywodzi, że posiedzenie Powiatowej Komisji Ziemskiej i ogłoszenie jej orzeczenia były niezgodne z art. 12 i art. 13 dekretu z dnia 13.09.1946 r., gdyż jeżeli adres W. T. nie był znany komisji, to w myśl art. 13 ust. 1 dekretu, należało zastosować obowiązujące przepisy o postępowaniu administracyjnym, wywieszając orzeczenie w urzędzie oraz dwukrotne go ogłaszając w gazecie rządowej. Nadto skarżąca podnosi, że postępowanie przed Powiatową Komisją Ziemską powinno zostać zawieszono do czasu rozstrzygnięcia przez sąd kamy przynależności lub nie W. T. do narodu niemieckiego. W sprawie wystąpiły przesłanki prejudycjalne z art. 74 dekretu o postępowaniu administracyjnym, gdyż orzeczenie Powiatowej Komisji Ziemskiej z dnia [...].05.1947 r. wydane na podstawie dekretu PKWN z 1944 r. wskazywało na podstawę prawną jedynie art. 2 pkt 1 bez podania litery tego przepisu. Ma to istotne znaczenie, zdaniem skarżącej dlatego, że dopiero wyrok sądu karnego decydował, w przypadku stwierdzenia, że osoba zadeklarowała przynależność do narodu niemieckiego lub swoje pochodzenie niemieckie, o zastosowaniu tego dekretu. Skarżąca dalej wywodzi, że orzeczenie wydane w dniu [...].06.1948 r. (W. K. podaje datę 1949 r. co jest albo jej pomyłką albo oczywistą omyłką komisji, gdyż orzeczenie to nie mogło być wydane po orzeczeniu Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej, która swoim orzeczeniem z 1948 r. je uchyliła) przez Powiatową Komisję Ziemską nie zawierało podstawy prawnej, co stanowiło przesłankę jego uchylenia na podstawie art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22.03.1928 r. o postępowaniu administracyjnym i nie powinno zostać utrzymane w mocy przez ministra. Skarżąca stwierdza, że minister nie mógł rozpoznawać skargi w trybie nadzoru od Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej lecz wyłącznie od orzeczenia Głównej Komisji Ziemskiej, gdyż tylko ona była właściwa do rozpoznania skargi J. C. - art. 2 ust. 2 dekretu z 13.09.1946 r. o organizacji komisji ziemskich. Minister rozpoznał przedmiotowa skargę w trybie odwołania - art. 93 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym - a uchylenie orzeczeń mogło nastąpić w trybie art. 101 rozporządzenia, aczkolwiek art. 101 ust. 1 lit. a - e nie dawały podstawy do dokonania tego w trybie nadzoru. Decyzją z dnia [...].11.2001 r. ([...]) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 157 § 3 k.p.a., odmówił W. K. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej z dnia [...].04.1949 r., uzasadniając swojądecyzję następująco. Orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej wydane zostało w sprawie nadania J. C. własności spornej nieruchomości, zatem skarżąca nie może być, stosownie do art. 28 k.p.a., stroną w postępowaniu administracyjnym o uwłaszczenie J. C., gdyż nie posiada interesu prawnego. W sprawie nie została wydana decyzja administracyjna o przejściu z mocy prawa nieruchomości W. T. na Skarb Państwa, a stwierdza to (przejście nieruchomości na Skarb Państwa) jedynie zaświadczenie Starosty Powiatu [...] skutkiem, którego nastąpił wpis do księgi wieczystej. Przepisy k.p.a. nie pozwalają na uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaświadczenia. W tej sytuacji osoba kwestionująca tytuł własności Skarbu Państwa może dochodzić swoich praw wyłącznie przed sądem powszechnym. Od powyższej decyzji W. K. złożyła w dniu [...].11.2001 r. do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzuca brak podstawy do odmowy wszczęcia postępowania opierając się na tym, że odmowa może nastąpić dopiero po przeprowadzeniu postępowania. Odnosząc się do zarzutu braku przymiotu strony skarżąca uważa, że okoliczności tej nie można oceniać w aspekcie art. art. 28, 29 i 30 k.p.a. lecz "podług subiektywnej wersji legitymacji procesowej". Jeżeli organ uzna, że legitymacji tej osoba nie posiada, powinien wydać decyzję administracyjną umarzającą postępowanie. Jeżeli chodzi o brak interesu prawnego skarżąca stwierdza, że interes ten ma, gdyż występuje nie w sprawie uwłaszczenia J. C., lecz wydania przez Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej orzeczenia uchylającego orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej, które dotyczyło przede wszystkim wznowienia postępowania celem skreślenia wpisów Skarbu Państwa dotyczących nieruchomości W. T. Natomiast wniosek starosty dotyczył założenia akt hipotecznych z ustaleniem w nich własności Skarbu Państwa. Skarżąca podnosi, że jej wniosek nie dotyczy zaświadczenia starosty, lecz orzeczenia ministra uchylającego korzystne dla W. T. orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej. Orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej zostało wydane w dwu sprawach: własności J. C. i przejęcia nieruchomości na własność państwa, które to przejęcie było warunkiem uwłaszczenia J. C. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...].02.2002 r. ([...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Minister zauważa, że uprzednia decyzja w swej istocie nie rozstrzyga negatywnie sprawy nieważności orzeczenia z dnia [...].04.1949 r. ponieważ stanowi wyłącznie formalną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie. Uzasadnienie stwierdza dalej, że skarżąca jest całkowicie w błędzie twierdząc, iż skutkiem wniesienia przez nią wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej, niejako automatycznie nastąpiło wszczęcie postępowania w tej sprawie. Minister ocenił, że wniosek ten nie pochodzi od osoby posiadającej uprawnienia strony w sprawie co skutkowało decyzją o odmowie wszczęcia. Umorzyć postępowania nie można, gdyż decyzja taka obejmuje postępowania formalnie wszczęte lub, które było już przez organ prowadzone. Minister nie znajduje przesłanek do zmiany kwalifikacji orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej, gdyż wydano je w sprawie nadania J. C. własności nieruchomości rolnej w trybie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Niefortunne sformułowanie o wznowieniu postępowania zawarte w orzeczeniu Wojewódzkiej Komisji Ziemskie nie spowodowało żadnych skutków prawnych, ponieważ nie mogło być uznane za orzeczenie wznawiająca postępowanie wieczysto - księgowe. Stosownie do dekretu z dnia 08.08.1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych praw własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej, postępowanie w tym zakresie należało do sądów powszechnych, a organy administracji przesyłały jedynie decyzje z wnioskiem o dokonanie wpisu. Minister podtrzymuje stanowisko, że oba orzeczenia (organu naczelnego i wojewódzkiego) wydane zostały w sprawie uwłaszczenia J. C., a nie w sprawie zasadności wpisów w księdze wieczystej. Skoro tak, to skarżąca nie może być uznana za stronę w niniejszej sprawie, ponieważ nie ma żadnych praw do nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa, dopóki fakt ten nie zostanie skutecznie przez nią podważony. Orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej w żadnym razie nie rozstrzygało sprawy przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa, choć przytaczało w swej treści dekret z dnia 28.11.1945 r. Na powyższą decyzję w dniu [...].03.2002 r. W. K. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie że posiada przymiot strony. Skarżąca, powołując się na art. 9 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22.03.1928 r. o postępowaniu administracyjnym, nie ma wątpliwości, że W. T. był stroną w postępowaniach prowadzonych przez komisje ziemskie, a więc tym samym posiadał przymiot strony w sprawie objętej orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej. Zaświadczenie starosty stwierdzające, że nieruchomość W. T. jest przeznaczone na cele reformy rolnej jako poniemiecka, było dokumentem publicznym stwierdzającym istnienie pewnego stanu prawnego, co powinno być poprzedzone przez władze stosownymi ustaleniami, które nastąpiły. Zaświadczenie to objęte było domniemaniem prawdziwości, które zostało obalone postępowaniem Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej na podstawie dokumentów Prokuratora Sądu Okręgowego. Starosta działał w złej wierze składając zaświadczenie do sądu hipotecznego przed zakończeniem postępowania prokuratorskiego. Orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej i Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej z całą pewnością odnosiły się do interesu prawnego W. T. Zaskarżona decyzja nie dostrzega, zdaniem skarżącej, że Wojewódzka Komisja Ziemska wskazała na kompetencje starosty w zakresie wnioskowania do sądu o postępowanie w celu usunięcia niezgodności pomiędzy księgą wieczystą a rzeczywistym stanem prawnym. W dniu [...].04.1949 r. problem dotyczył przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa przy zastosowaniu nieprawdziwego zaświadczenia starosty. Minister Rolnictwa i Reformy Rolnej przyjął za podstawę prawną swego orzeczenia art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28.11.1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa, stąd błędny jest pogląd Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyrażony w decyzji z dnia [...].11.200Ir., że orzeczenie to zostało wydane w sprawie nadania J. C. własności nieruchomości rolnej, a nie w sprawie przejęcia tej nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Zaistniał, zdaniem skarżącej, paradoks gdzie równolegle funkcjonowało zaświadczenie starosty będące podstawą wpisania w księdze wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela i orzeczenie ministra stwierdzające to samo, które zamknęło W. T. i jej drogę do procesu cywilnego o ustalenie nieistnienia przejścia nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. Z tych powodów skarżąca uważa, iż istnieje po jej stronie interes prawny w zbadaniu legalności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w obu decyzjach stwierdzając, że w dacie wydania orzeczenia przez Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej nieruchomość stanowiła już własność Skarbu Państwa o czym świadczył zapis w księdze wieczystej. Pismem procesowym z dnia [...].01.2004 r. skarżąca wnosi o przyjęcie wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...].10.2003 r. w sprawie [...] jako dowodu na to, że posiadając w sprawie interes prawny posiada także przymiot strony. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej po względem jej zgodności z prawem. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W sprawie rozstrzygnięcia wymagało istnienie lub jego brak po stronie W. K. interesu prawnego, a co za tym idzie przymiotu strony, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji (orzeczenia) z dnia [...].04.1949 r. Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej. Dla ustalenia tej okoliczności prawnej także mają znaczenie okoliczności związane z przebiegiem procesu, w efekcie którego W. T. został pozbawiony swojej własności. Okoliczności te nierozłącznie wiążą się z przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie - ustaleniem prawa do bycia, lub nie, stroną przez W. K. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej. Interes prawny ma charakter materialnoprawny, gdyż opiera się na normach administracyjnego prawa materialnego. W prawie tym musi istnieć norma prawna przewidująca, w określonym stanie faktycznym, w odniesieniu do konkretnego podmiotu, możliwość wydania odpowiadającego temu stanowi faktycznemu aktu administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, że W. T. miał interes prawny i przymiot strony w postępowaniach, które toczyły się przed Powiatową Komisją Ziemska w sprawie przejęcia jego nieruchomości i przyznania jej J. C. Interes prawny W. T. określało to postępowanie, które dotyczyło regulacji jego prawa do nieruchomości. Także niewątpliwym jest, że w postępowaniu przed Wojewódzką Komisją Ziemską W. T. miał interes prawny i występował jako strona. Sprawa przed Wojewódzką Komisją Ziemską toczyła się skutkiem wniesionego odwołania przez W. T. od orzeczeń Powiatowej Komisji Ziemskiej i wydane w jej wyniku orzeczenie regulowało jego prawa do nieruchomości przywracając mu jej posiadanie, czego nie można było inaczej rozumieć, jak przywracające mu jej własność. Zgodzić się należy z uwagą Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że dopuszczenie osoby do udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej, nie daje jeszcze tej osobie przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., o tym bowiem czy jest się stroną nie decyduje wola osoby czy jej subiektywne przekonanie, a nawet dopuszczenie jej przez organ do udziału w postępowaniu. Decydujące znaczenie ma to, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako interes prawny, decyduje więc norma prawna, z której dla tej osoby wynikają wprost określone prawa lub obowiązki, jest to zgodne ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartym w wyroku z dnia 10.08.2001 r. sygn. Akt I SA 511/00 i I S.A. 72/00. W powyższym ujęciu zasad prawa formalnego nie można przyznać racji skarżącej, że jest stroną "podług subiektywnej wersji legitymacji procesowej". Należało dalej rozważyć zagadnienie natury podstawowej, gdyż z niego zaskarżona decyzja wywodzi daleko idące konsekwencje. Chodzi mianowicie o ustalenie, czy w postępowaniu przed Ministrem Rolnictwa i Reformy Rolnej zakończonym orzeczeniem z dnia [...].04.1949 r. uchylającym orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej, W. T. miał interes prawny a co za ty idzie także i prawa strony. W. T. nie brał udziału w tym postępowaniu, gdyż jak należy zasadnie domniemywać nie był nawet o jego terminie powiadomiony. Postępowanie bowiem toczyło się skutkiem zaskarżenia orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przez J. C. Na marginesie można dodać jedynie, że owa "skarga" nie stawiała żadnych zarzutów natury prawnej, z zakresu prawa materialnego lub formalnego, orzeczeniu Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej. W tym zakresie należało rozważyć czy i ewentualnie jakie znaczenie bezpośrednie na sferę sytuacji prawnej W. T. miało orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej oparte na art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28.11.1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa. Jeżeli skutkiem orzeczenia stosującego powołany przepis sytuacja prawna W. T. w zakresie jego pozycji materialnoprawnej uległa zmianie w stosunku do tej jaką miał przed wydaniem tego orzeczenia, to sprowadza się to do ustalenia istnienia związku materialnoprawnego między zastosowaną normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną ojca skarżącej. Jest oczywistym, że sytuacja materialnoprawna W. T. uległa zasadniczej zmianie. Przede wszystkim skutkiem decyzji Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej został pozbawiony prawa do nieruchomości, która stanowiła jego własność. Pogląd Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jakoby postępowanie przed Ministrem Rolnictwa i Reformy Rolnej nie dotyczyło praw W. T., a jedynie było postępowaniem, w którym interes prawny posiadał wyłącznie J. C., jest błędny. Postępowanie opierało się na tych samych podstawach prawnych, które zastosowane były przed Wojewódzką Komisją Ziemską, dotyczyło tego samego przedmiotu (nieruchomości W. T.) oraz miało na celu dokonanie rozstrzygnięcia w zakresie stosunków własnościowych do tej nieruchomości, czyli dotyczyło praw W. T. w nie mniejszym stopniu niż uwłaszczonego J. C. Powyższe dowodzi zatem, że ojcu skarżącej przysługiwało prawo strony w postępowaniu przed Ministrem Rolnictwa i Reformy Rolnej, także dlatego, że rozpoczął on wcześniej postępowanie o zwrot nieruchomości, a więc w postępowaniu uwłaszczeniowym obejmującym tą nieruchomość miał interes prawny i uprawnienia strony, gdyż na zasadach przysługujących wyłącznie stronie miał prawo bronić się przed pozbawieniem go własności do nieruchomości (wyrok NSA w Warszawie z dnia 13.01.2000 r. I S.A. 209/99). W sprawie jednej stronie przyznano interes prawny dlatego, że skarżyła orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej zabierające jej ziemię, którą osoba ta dostała orzeczeniami uwłaszczającymi Powiatowej Komisji Ziemskiej. Brak jest więc podstaw do zasadnego twierdzenia, że druga strona tego samego stanu faktycznego, nie posiadała interesu prawnego w postępowaniu zainicjowanym w trybie skargi w celu pozbawienie jej prawa do nieruchomości otrzymanej skutkiem wydania zaskarżonego orzeczenia. Stanowisko to jest zgodne z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27.06.2001 r. I SA 136/01 stwierdzającym, że w postępowaniu o zwrot nieruchomości stroną jest osoba, która występuje z żądaniem zwrotu nieruchomości oraz aktualny jej właściciel lub podmiot, któremu przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do tej nieruchomości Pozostaje jedynie rozstrzygnięcie sytuacji procesowej W. K. Skarżąca wylegitymowała się postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...].12.1964 r. [...], stwierdzającym jej następstwo prawne po W. T. Jako następca prawny posiada ona interes prawny, a tym samym służy jej w niniejszej sprawie także prawo strony. W tym zakresie wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjne w Warszawie w wyroku z dnia 13.01.2001 r. sygn. akt I S.A. 2313/99 -stronami postępowania o zwrot nieruchomości, a więc podmiotami posiadającymi interes prawny, jest jej poprzedni właściciel lub jego następcy prawni, aktualny właściciel nieruchomości, a także osoby, które wykażą, że przysługuje im tytuł prawnorzeczowy do tej nieruchomości. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, czyniąc ustalenia faktyczne i rozstrzygając sprawę w oparciu o konkretne przepisy prawa, powinien mieć na uwadze cały system przepisów istniejących. Interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. może wypływać nie tylko z konkretnego przepisu powołanego jako podstawa materialnoprawna rozstrzygnięcia, lecz także z przepisów regulujących prawa i obowiązki osoby, której to prawa i obowiązki zderzają się z prawami i obowiązkami innych osób. W tym stanie rzeczy, w związku z naruszeniem art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami), polegającym na odmowie przyznania skarżącej prawa strony w niniejszym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak na wstępie.