II SA 1123/02
WyrokWSA w Warszawie2004-01-29
Skład orzekający: Sędzia WSA Grażyna Śliwińska, Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz, NSA del. Anna Robotowska (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis §10b ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych, wprowadzający waloryzację stawek opłat za zajęcie pasa drogowego na podstawie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych, jest zgodny z art. 40 ust. 7 ustawy o drogach publicznych oraz art. 2 i 92 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Przepis §10b ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych, który wprowadza waloryzację stawek opłat za zajęcie pasa drogowego na podstawie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa GUS, został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego zawartego w art. 40 ust. 7 ustawy o drogach publicznych. Ustawa ta nie przewidywała możliwości wprowadzenia przez Radę Ministrów instrumentów waloryzacyjnych w akcie wykonawczym. Ponadto, przepis ten jest niezgodny z art. 2 i 92 Konstytucji RP, ponieważ upoważnienie ustawowe nie określało precyzyjnie zakresu spraw przekazanych do uregulowania ani wytycznych dotyczących treści aktu, a Rada Ministrów nie mogła przekazywać swoich kompetencji w tym zakresie innemu organowi. W związku z tym, sąd odmówił zastosowania tego przepisu i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia na P. Z. kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego i umieszczenie w nim reklamy bez wymaganego zezwolenia. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z powodu wadliwości postępowania, organ I instancji ponownie nałożył karę. SKO utrzymało tę decyzję w mocy, uznając, że skarżący zajął pas drogowy bez zezwolenia. Skarżący wniósł skargę do sądu, zarzucając organom naruszenie przepisów procesowych i niezastosowanie się do zaleceń SKO.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska, Sędziowie WSA Ewa Frąckiewicz, NSA del. Anna Robotowska (spr.), Protokolant Aleksandra Macewicz, po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za umieszczenie tablicy reklamowej w pasie drogowym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2001r 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.
Decyzją z dnia [...] lutego 2002r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich, działającego z upoważnienia Zarządu Miasta W. z dnia [...] października 2001r. nakładającą na Pana P. Z. karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego ul. [...] rejon ul. [...] w W. bez zezwolenia i umieszczenie w nim reklamy. W uzasadnieniu podano, że decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2001 roku (znak: [...]) Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich nałożył na Pana P. Z. karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego ul. [...], rej. ul. [...] i umieszczenie w nim reklamy o pow. 6m2 w okresie od dnia [...] września 2000 roku do dnia [...] października 2000 roku oraz od dnia [...] kwietnia 2001 roku do dnia [...] maja 2001 roku, ustalając z tego tytułu karę pieniężną w wysokości 5.715,00 zł.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył Pan P. Z.
Po jego rozpatrzeniu, decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 roku (sygn. akt [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i skierowało niniejszą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wymienionej decyzji Kolegium wskazało m.in., iż protokół z oględzin miejsca samowolnego umieszczenia reklamy nie został sporządzony zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami, w samej natomiast decyzji "nie wskazano podstawy przyjęcia stawki 1,27 zł za 1m2, jak również na jakiej podstawie ul. [...] uznana została za drogę wojewódzką. Kolegium podkreśliło, że "wydając nową decyzję, organ I instancji winien wyraźnie określić, za jaką powierzchnię reklamy wyliczono karę, podając podstawę do wyliczenia takiej właśnie powierzchni oraz wskazać pozycję z tabeli, według której przyjęto stawkę za 1m2".
Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2001 roku (znak: [...]) Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich ponownie nałożył na Pana P. Z. karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego ul. [...], rej. ul. [...] i umieszczenie w nim reklamy o pow. 5,7m2 w okresie od dnia [...] września 2000 roku do dnia [...] października 2000 roku oraz od dnia [...] kwietnia 2001 roku do dnia [...] maja 2001 roku, ustalając z tego tytułu karę pieniężną w wysokości 5.429,25 zł. Organ pierwszej instancji stwierdził w powyższej decyzji, iż ul. [...] jest ulicą wojewódzką, nie wskazując jednakże podstawy prawnej tegoż stwierdzenia.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył Pan P. Z., podnosząc, iż nowa decyzja zmieniająca wysokość kary wydana została na podstawie tego samego materiału dowodowego co decyzja z dnia [...] lipca 2001 roku, Zarząd Dróg Miejskich bowiem nie przedstawił mu "żadnych nowych dowodów i wyjaśnień w przedmiotowej sprawie (...). Nie zostało także w sposób właściwy podane wyliczenie kwoty, do czego zobowiązywało w/w orzeczenie SKO (...). Nadal nie wskazano podstawy na jakiej ZDM twierdzi, że przedmiotowy odcinek drogi jest droga wojewódzką – do czego również zobowiązywała decyzja Kolegium".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż skarżący zajął pas drogowy we wskazanym okresie nie mając zezwolenia od zarządcy drogi. Za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia pobiera się – zgodnie z dyspozycją art. 40 ust. 4 wymienionej ustawy – kary pieniężne.
Zasady i tryb pobierania takich kar określone są przez przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. Nr 6, poz. 33, wraz z późn. zm.). §11 ust. 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że za umieszczenie w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi reklamy i obiektu handlowego lub usługowego zarządca drogi pobiera karę pieniężną w wysokości dziesięciokrotnej opłaty naliczanej na podstawie §10a. Dodatkowo organ orzekający w sprawie zobowiązany był stosownie do §10b ust. 1 rozporządzenia zwaloryzować w/w stawki stosownie do kwartalnego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w stosunku do kwartału poprzedniego wg wskaźnika ogłoszonego przez Prezesa GUS – u w "Monitorze Polskim".
Organ stosując się do powyższych przepisów wymierzył karę w kwocie 5.429,25 zł. W skardze na powyższą decyzję domagano się jej uchylenia, podnosząc zarzut naruszenia przepisów procesowych przez organ I instancji, który w ocenie skarżącego nie zastosował się do zaleceń SKO zawartych w decyzji z dnia [...] sierpnia 2001r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie jako niezasadnej. Organ wyjaśnił, iż w decyzji dostatecznie uzasadniono treść rozstrzygnięcia zgodnie z art. 107 §3 k.p.a. i ustosunkowano się do zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu.
Skarga wniesiona do Naczelnego Sadu Administracyjnego została zgodnie z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) przekazana do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej stanowiły przepisy §11 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 24 stycznia 1986r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. Nr 6, poz. 33, ze zm.) w zw. z art. 40 ust. 4 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60, ze zm.). Zgodnie z §11 ust. 3 tego rozporządzenia za umieszczenie w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi reklamy i obiektu handlowego lub usługowego zarządca drogi pobiera karę pieniężną w wysokości dziesięciokrotnej opłaty naliczanej na podstawie §10a.
§10b powołanego rozporządzeniem Rady Ministrów pozwala na zmianę stawek opłat stosownie do kwartalnego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Zgodnie z art. 40 ust. 4 tej ustawy za zajęcie pasa drogowego i za umieszczenie w nim urządzeń nie związanych z funkcjonowaniem dróg pobiera się – co do zasady – opłaty, a za niedotrzymanie warunków określonych w zezwoleniu lub zajęcie pasa bez zezwolenia pobiera się kary pieniężne.
Na podstawie art. 40 ust. 7 ustawy o drogach publicznych Rada Ministrów została upoważniona do określenia w drodze rozporządzenia, zasad i warunków udzielania zezwoleń na zajmowanie pasa drogowego i umieszczania w nim urządzeń nie związanych z funkcjonowaniem drogi oraz opłat z tego tytułu, jak również kar pieniężnych za zajęcie pasa drogowego i umieszczanie w nim urządzeń bez zezwolenia oraz trybu dochodzenia roszczeń z tytułu szkód poniesionych w związku ze zmianą warunków określonych w zezwoleniu lub jego cofnięciem, a także organów właściwych w tych sprawach.
Korzystając z powyższego upoważnienia Rada Ministrów wydała 24 stycznia 1986r. rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. Nr 6, poz. 33, ze zm.). Rozporządzenie to w §1 ust. 1 przyjęło zasadę, według której zajęcie pasa drogowego na cele nie związane z budową, modernizacją, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi. Zezwolenie to dotyczy w szczególności: prowadzenia na obszarze pasa drogowego robót naziemnych, nadziemnych lub podziemnych, włączenia pasa drogowego lub jego części do placu budowy prowadzonej poza pasem drogowym, wydzielenia części pasa drogowego do wyłącznego korzystania przez określonych użytkowników, umieszczania reklam w pasie drogowym, a także innych działań, które powodują ograniczenie, zakłócenie lub zamknięcie ruchu drogowego, a nie wynikają z warunków ruchu drogowego lub stanu technicznego pasa drogowego.
Z kolei w §8 ust. 1 rozporządzenia wskazano, że za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę w wysokości odpowiadającej iloczynowi: zajętej powierzchni m2, stawki opłaty za 1m2 i liczby dni zajęcia pasa, określonej w zezwoleniu. W §10 ust. 1 przyjęto natomiast, iż za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń i obiektów (części urządzeń lub obiektów) nie związanych z funkcjonowaniem dróg, z wyjątkiem umieszczonych w pasie drogowym obiektów handlowych i usługowych oraz reklam pobiera się jednorazową opłatę. W §10 ust. 2 rozporządzenia wskazano kwotowe stawki tych opłat. Natomiast w §10a ust. 1 ustalono, że za umieszczenie w pasie drogowym obiektów handlowych i usługowych oraz reklam, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 22 ust. 2 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60, ze zm.), pobiera się opłatę odpowiadającą iloczynowi powierzchni pasa drogowego zajętego przez obiekt handlowy lub usługowy albo powierzchni reklamy, liczby dni zajęcia pasa drogowego określonych w zezwoleniu oraz stawki opłat. Stawki tej opłaty określono w tabeli stanowiącej integralną część §10a ust. 3 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych.
Rada Ministrów w omawianym akcie wykonawczym określiła ponadto organ właściwy do wymierzania i pobierania opłat za zajęcie pasa drogowego oraz kar za samowolne zajęcie tego pasa. Jak wynika z postanowień §8 ust. 1, §10 ust. 1, §10a ust. 1, §11 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia organem uprawnionym do pobierania opłat i kar jest zarządca drogi.
Niezależnie od przedstawionych regulacji, wyczerpujących w ocenie Sądu treść upoważnienia ustawowego zawartego w powoływanym art. 40 ust. 7 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych, Rada Ministrów postanowiła w §10b ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych, że stawki opłat m.in. za umieszczanie reklam podlegają zmianom stosownie do kwartalnego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w stosunku do kwartału poprzedniego, licząc od następnego miesiąca po miesiącu, w którym wskaźnik ten został ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Jeśli zezwolenie na zajęcie pasa drogowego zostało wydane przed ogłoszeniem wspomnianego wskaźnika, stawki opłat nie ulegają przeliczeniu według nowego wskaźnika (§10b ust. 2).
W tej sytuacji przy ocenie zgodności z prawem decyzji administracyjnych, dotyczących opłat związanych z zajęciem pasa drogowego na cele inne niż służące ruchowi drogowemu (umieszczenie reklamy), pojawia się zagadnienie podobne do problemu legalności zasad waloryzacji opłat drogowych za przejazdy pojazdów nienormatywnych (§10 rozporządzenia Rady Ministrów z 17 marca 1998r. w sprawie opłat drogowych, Dz. U. Nr 40, poz. 230).
Zdaniem Sądu określone w ustawie o drogach publicznych uprawnienia Rady Ministrów do wydania aktu wykonawczego w omawianym zakresie obejmowały jedynie prawo do określenia w drodze rozporządzenia zasad i warunków udzielania zezwoleń na zajmowanie pasa drogowego i umieszczanie w nim urządzeń nie związanych z funkcjonowaniem drogi oraz opłat z tego tytułu, jak również kar pieniężnych za zajęcie pasa drogowego i umieszczanie w nim urządzeń bez zezwolenia oraz trybu dochodzenia roszczeń z tytułu szkód poniesionych w związku ze zmianą warunków określonych w zezwoleniu lub jego cofnięciem, a także do określenia organów właściwych w tych sprawach. Rada Ministrów nie miała zatem prawa do "ustanawiania" innych organów współdecydujących o wysokości stawki opłaty. A tak właśnie uczyniła, ponieważ faktycznie o wysokości opłaty rozstrzyga jedynie w części stawka określona przez Radę Ministrów, w pozostałej zaś części – stawka określona przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Należy w związku z tym przypomnieć, że stosownie do art. 87 Konstytucji źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a także akty prawa miejscowego na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Zgodnie natomiast z art. 92 ustawy zasadniczej rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Ponadto – co najważniejsze – organ upoważniony do wydania rozporządzenia nie może przekazać swoich kompetencji w tym zakresie innemu organowi. Konstytucja zabrania więc tworzenia tzw. upoważnień "kaskadowych" do wydania aktu wykonawczego, zaś samym upoważnieniom ustawowym stawia wysokie wymagania co do precyzji, z jaką powinny określać cechy aktu wykonawczego.
Ponadto przewidziane w art. 40 ust. 7 ustawy o drogach publicznych upoważnienie, określając wyraźnie zakres uprawnień Rady Ministrów do wydania rozporządzenia, nie przewidziało prawnej możliwości wprowadzenia przez ten organ jakichkolwiek instrumentów waloryzacyjnych. Gdyby ustawodawca przewidywał taką możliwość, to albo sam wprowadziłby w ustawie stosowne środki, albo – wykonując konstytucyjny obowiązek w zakresie udzielenia upoważnienia ustawowego do wydania aktu wykonawczego (tj. określając "... zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu") – powinien był wyraźnie wskazać na prawną możliwość wprowadzenia przez Radę Ministrów określonych rozwiązań waloryzacyjnych. Tego jednak ustawodawca w badanym zakresie nie uczynił.
Zdaniem Sądu nie można twierdzić, iż w świetle obowiązującego systemu prawnego nie jest w ogóle dopuszczalne "waloryzowanie" jakichkolwiek opłat na podstawie wskaźnika Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie cen towarów i usług konsumpcyjnych. Takie waloryzowanie jest dopuszczalne, jednakże musi ono być wyraźnie przewidziane, jak wspomniano, w samej ustawie, tj. w konkretnym przepisie ustawy, stanowiącym upoważnienie do takiego właśnie obliczenia i wymierzenia opłaty lub kary przez organ załatwiający określoną sprawę administracyjną. Takie na przykład rozwiązanie waloryzacyjne zostało przewidziane w art. 5 oraz art. 227 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741, ze zm.). W myśl powołanego art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Również we wspomnianym art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami zastrzeżono, iż do czasu ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości, waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Przykład waloryzacji cen nieruchomości uwidacznia więc, że system prawny wprowadza w ustawach podstawy do nałożenia na określony podmiot prawny obowiązku wynikającego ze zmiennej w czasie wartości określonych praw lub rzeczy.
Podkreślić należy również, że wprowadzenie do systemu prawnego instrumentów waloryzacyjnych jest odstępstwem od zasady nominalizmu. Na uwarunkowania prawne w zakresie wprowadzania takich odstępstw zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z 25 lipca 1996r., III ARN 23/96 (OSNAP 1997, Nr 4, poz. 46), stwierdzając m.in., że "... zasada nominalizmu jest zasadą ponadgałęziową polskiego porządku prawnego i odstępstwa od niej wymagają wyraźnej podstawy ustawowej. Wymaganie wyraźnej podstawy ustawowej wynika także z zasady właściwej prawu administracyjnemu, iż decyzja jako jednostronne władcze rozstrzygnięcie musi mieć podstawę ustawową nie tylko dotyczącą samej możliwości jej wydania, ale także zawarcia w niej odpowiedniej treści – zawarcia w decyzji waloryzacyjnej klauzuli..., określającej wysokość świadczenia z tytułu opłaty...".
W świetle wskazanych zasad konstytucyjnych i orzecznictwa oraz systemowej wykładni prawa w zakresie tworzenia aktów normatywnych, zakreślone w rozpoznawanej sprawie kompetencje Rady Ministrów zostały przekroczone. Podobnie jak w sprawach dotyczących wspomnianych opłat za przejazd pojazdów nienormatywnych należy – w ocenie WSA – omawianej regulacji prawnej, zawartej w §10b ust. 1 rozporządzenia z 24 stycznia 1986r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. Nr 6, poz. 33, ze zm.), które zostało wprowadzone w życie już w czasie obowiązywania konstytucji z 2 kwietnia 1997r., postawić zarzut niezgodności zarówno z art. 2 i 92 konstytucji, jak i z art. 40 ust. 7 powoływanej ustawy o drogach publicznych.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny, stosownie do art. 178 w związku z art. 87 ust. 2 i art. 92 ust. 2 konstytucji, odmówił w rozpoznawanej sprawie zastosowania §10b rozporządzenia Rady Ministrów z 24 stycznia 1986r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. Nr 6, poz. 33, ze zm.).
Skoro zatem §10b ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych został wydany niezgodnie z upoważnieniem ustawowym (tj. z przekroczeniem granic tego upoważnienia), to w ocenie Sądu nie może on stanowić prawidłowej podstawy prawnej decyzji wydanych w rozpoznawanej sprawie. Powstaje jednakże (na tle tej konkretnej sprawy) pytanie, czy okoliczność podjęcia przez organ decyzji administracyjnej na podstawie przepisu wydanego z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego powoduje konieczność uchylenia, czy też stwierdzenia jej nieważności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Rozstrzygając to zagadnienie należy wskazać przede wszystkim, co do zasady, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności lub nielegalności danego przepisu prawnego oznacza, iż przepis ten, w zakresie spraw załatwionych na jego podstawie, nie może być uznany za właściwą podstawę prawną decyzji administracyjnych. W takiej sytuacji – zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji – orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego (o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach) stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w innych przepisach właściwych dla danego postępowania.
W świetle powołanej normy konstytucyjnej nasuwa się wniosek, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną ostatecznej decyzji jest, co do zasady, powinność uchylenia takiej decyzji.
Wskazać trzeba także, iż przepisem art. 82 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643) wprowadzono do kodeksu postępowania administracyjnego artykuł 145a stanowiący, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§1) oraz że skargę w takiej sytuacji wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§2).
W rozpoznawanej sprawie nie występuje powołana przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego określona w art. 145a k.p.a., gdyż Trybunał konstytucyjny nie wypowiadał się czy §10b ust.1 w/w rozporządzenia był zgodny czy nie z ustawą o drogach publicznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyraża pogląd, że stwierdzenie na tle rozpoznawanej sprawy, iż Sąd ma uprawnienia do samodzielnej kontroli legalności podstawowych aktów prawnych i dlatego też stwierdzając z wyżej wymienionych powodów niekonstytucyjności §10b ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych ma podstawę do uchylenia decyzji wydanej na podstawie powołanego przepisu.
Ewentualne przyjęcie dopuszczalności stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nieważności decyzji w sytuacji braku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego byłoby bowiem skutkiem dalej idącym niż przewidział to ustawodawca dla spraw w których wypowiadał się najwyższy w świetle Konstytucji organ powołany do kontroli aktów prawotwórczych – tj. Trybunał Konstytucyjny.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 §1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. i 152 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło