II SA 1130/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska (spraw.) Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Asesor WSA Jacek Fronczyk Protokolant Mirosław Gdesz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2004 r. sprawy ze skargi E. A. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego oddala skargę II SA 1130/03 UZASADNIENIE Stan sprawy przedstawiał się następująco: Pani E. A. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. w dniu [...] października 2001 r. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] października 2001 r. wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 1 i 2 oraz art. 6 pkt 6 a i b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 ze zm./ oraz art. 104 kpa orzekł o uznaniu Pani E. A. z dniem [...] października 2001 r. za osobę bezrobotną i odmówił przyznania prawa do zasiłku. W uzasadnieniu stwierdził, iż suma okresów, o których mowa w art. 23 ust. 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przypadających w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji, jest krótsza niż 365. Ta okoliczność była podstawą odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Decyzję tę skarżąca otrzymała 6 listopada 2001 r. i nie złożyła odwołania. W dniu 18 marca 2002 r. Pani E. A. skierowała do Powiatowego Urzędu Pracy w C. skargę dotyczącą świadczenia przedemerytalnego. Wskazała, że ma 52 lata, jej staż pracy ogółem wynosi ponad 32 lata, obecnie pozostaje bez pracy, bez zasiłku dla bezrobotnych, renty, zasiłku rehabilitacyjnego czy zasiłku socjalnego /pomocy społecznej/. Skargę tę Prezydent Miasta C. potraktował jako wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego i decyzją z dnia [...] marca 2002 r. wydaną na podstawie art. 6 pkt 6 b w związku z art. 37 k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jedn. Dz.U. Nr 6 z 2001 r., poz. 56 ze zm. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r./ odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia. W uzasadnieniu podano, że wnioskodawczyni nie spełniła warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego określonych w art. 37 k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W dniu 2 kwietnia 2002 r. Pani E. A. ponownie złożyła skargę w Powiatowym Urzędzie Pracy w C., w której nawiązała do uprzednio złożonej 18 marca 2002 r. Domagała się w niej wyjaśnienia "co ze świadczeniem przedemerytalnym" wobec osiągnięcia wieku 50 lat, trzydziestoletniego stażu pracy i posiadania statusu byłego prawnika. Pismo to zostało potraktowane przez organ jako odwołanie od decyzji z dnia [...] marca 2002 r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. wydaną na podstawie art. 37 k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm./ oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] marca 2002 r. W uzasadnieniu powołał się na przepis art. 37 k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu., który stanowił, że świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli: 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i posiada okres uprawniający do emerytury, lub 2) w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła co najmniej 55 lat kobieta oraz posiada okres uprawniający do emerytury, lub 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet, lub 4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. 1 ze zm.). Skarżąca nie spełniła żadnego z wymienionych warunków. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...]wydanym na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 147 kpa Wojewoda [...] z urzędu wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...], a następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] z powołaniem się na przepis art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r.) oraz art. 145 i 151 § 1 kpa odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. W uzasadnieniu podano, że podstawą wznowienia postępowania mogą być tylko przesłanki ściśle określone w art. 145 i art. 145a kpa, natomiast podanie strony nie zawiera żadnego zarzutu określonego wskazanymi przepisami. Również zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza by wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych przez ustawodawcę od spełnienia których uzależnione zostało wznowienie postępowania. Wyjaśniono także, że skoro wnioskodawczyni została zarejestrowana jako osoba bezrobotna w dniu [...] października 2001 r. to podstawą przyznania świadczenia przedemerytalnego może być wyłącznie art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r., a żaden z warunków zawartych w tym przepisie nie został spełniony. Pani E. A. domagała się przyznania prawa do przedmiotowego świadczenia z uwagi na 30-letni okres uprawniający do emerytury. Jednakże ten wymóg został wprowadzony przepisem art. 37 k ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu obowiązującym po 31 grudnia 2001 r. i ma zastosowanie do osób, które zarejestrowały się po 1 stycznia 2002 r. Natomiast stanowisko strony wywodzące się z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 1991 r. nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Uchwała bowiem dotyczy uprawnień pracownika do wcześniejszej emerytury przyznawanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast świadczenie przedemerytalne reguluje ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W odwołaniu Pani E. A. zarzuciła, że decyzja Wojewody [...] jest krzywdząca i niesprawiedliwa oraz wydana została z naruszeniem art. 32 Konstytucji RP. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...]wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 i art. 145 § 1 kpa w związku z art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. W uzasadnieniu podał że Pani E. A. od kwietnia 1996 r. do listopada 1998r. prowadziła działalność gospodarczą. Po tym okresie aż do dnia rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. - [...] października 2001 r. nie była aktywna zawodowo. Wskazano, że zgodnie z art. 37 k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu świadczenie emerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Dopiero jeżeli wnioskodawca spełni te warunki następuje badanie czy zachowane są również przesłanki zawarte w jednym z punktów ustępu 1 art. 37 k powołanej ustawy. W przedmiotowej sprawie nie zachodziła konieczność takiego badania, bowiem Pani E. A. nie spełniła podstawowego warunku do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego - nie uzyskała prawa do zasiłku dla bezrobotnych, gdyż nie udowodniła wymaganych 365 dni, określonych w art. 23 ustawy w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Pani E. A. ponownie zarzuciła, że decyzja Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej jest niesprawiedliwa i krzywdzącą oraz wydana została z naruszeniem art. 8, 30,32 i 67 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą z zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 i Nr 240, poz. 2052/ sprawy, w których skargi zostały wniesione przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem na obszarze tego sądu znajduje się siedziba Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej - art. 13 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/. Oznacza to, że jeżeli zaskarżona decyzja prawa nie narusza, sąd obowiązany jest skargę oddalić. Skarżąca zarzuciła Ministrowi Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, że decyzja z dnia [...] lutego 2003 r. została wydana z naruszeniem przepisów Konstytucji RP. Należy wyjaśnić, że przepis art. 32 Konstytucji, zawierający deklarację równości wszystkich wobec prawa oraz równego traktowania przez władze publiczne, jak też zakaz dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny, nie stanowi podstawy roszczenia, które mogłoby być skutecznie dochodzone przed powołanym do tego organem. Podobnie jest w wypadku art. 67 Konstytucji, który zapewnia każdemu prawo do zabezpieczenia społecznego w razie pozostawania bez pracy nie z własnej woli i nieposiadania innych środków utrzymania. Przepisy te zawierają treść normatywną nie nadającą się do zbudowania podstawy prawnej rozstrzygnięcia sporu o prawo podmiotowe ani nie umożliwiają oparcia na nich orzeczenia, są więc raczej źródłem gwarancji aniżeli praw, a tym samym spełniają rolę wzorca konstytucyjnego, określającego w sposób ogólny zakres i formy zabezpieczenia społecznego. Wzorzec ten znajduje materializację w uchwalanych ustawach - wyraźnie zresztą zapowiedzianych w art. 67 ust. 2 Konstytucji - w których ustawodawca konkretyzuje deklarację konstytucyjną, konstruując poszczególne prawa podmiotowe. Pogląd ten wyrażony przez Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 14 marca 2002 r. sygn. akt III RN 141/01 OSNP 2002/24/584 Sąd w obecnym składzie podziela. Takim przepisem konkretyzującym deklarację konstytucyjną jest art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który uzależnia przyznanie świadczenia przedemerytalnego od spełnienia przez osobę ubiegającą się o nie ściśle określonych warunków. Stąd wskazane w skardze art. 32 i art. 67 Konstytucji nie mogą być źródłem uprawnień E. A.. Nie mogły być takim źródłem również dlatego, że przewidziane w art. 8 ust. 2 Konstytucji bezpośrednie jej stosowanie jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy sama Konstytucja nie stanowi inaczej. W rozpoznawanym wypadku oczywistą przeszkodą do bezpośredniego stosowania Konstytucji jest treść art. 67, odsyłającego do ustaw zwykłych. Należy również zaznaczyć, że przepis art. 37 k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001r.) stanowił, że świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku (...). Faktem bezspornym jest, że skarżąca w dniu rejestracji [...] października 2001 r. uzyskała status osoby bezrobotnej lecz bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Stąd nie został spełniony podstawowy warunek do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Z przytoczonych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.