II SA 1157/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz /spr./, Sędziowie : WSA Magdalena Bosakirska, Asesor WSA Andrzej Czarnecki, , Protokolant Apl. Prok. Szymon Brzozowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2004 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2002 roku wydaną przez Zastępcę Dyrektora Oddziału [...] w [...] Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych, działającego z upoważnienia Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych W. L. obciążony został opłatą drogową w wysokości 14 643, 30 złotych za przejazd w dniu [...] sierpnia 2001 roku po drodze krajowej [...] pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Podstawę wydania decyzji stanowił art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), § 2 ust. 2 lp. tabeli 5 pkt 5 lit. e, § 9 ust. 1 pkt 2, ust. 2 oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 w sprawie opłat drogowych (DZ.U. nr 51, poz. 607) w związku z § 5 ust. 4 i § 5 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 roku w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44 poz. 432) oraz art. 104 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, iż stosownie do art. 61 ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Podczas kontroli pojazdu należącego do W. L. w dn. [...] sierpnia 2001 roku stwierdzono przekroczenia nacisku trzeciej osi składowej na jezdnię o 41,61kN, co zostało wykazane w protokole z dnia [...] sierpnia 2001 roku z zatrzymania i kontroli pojazdu stanowiącym integralną część decyzji. Za owo przekroczenie została wymierzona opłata pieniężna w wysokości 14 643, 30 złotych. Od tej decyzji W. L. złożył pismo z dnia [...] lutego 2002 r. nazwane "odwołaniem", w którym wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie przepisu § 15 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 maja 1999r roku w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. nr 53, poz. 563) poprzez zastosowanie niewłaściwej procedury ważenia na przenośnej wadze do pomiarów statycznych, który to sposób ważenia (przy wyłączonym silniku) odnośnie naczep marki [...] powoduje, iż wyniki pomiarów są zawsze nierzetelne. Uzasadniając podnoszony zarzut W. L. wskazał, że należący do niego pojazd z naczepą wyposażoną w automatyczno-pneumatyczne podnoszenie osi powinien być ważony przy włączonym silniku a nie , jak to dowodzi protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu z dnia [...] sierpnia 2001 roku, na wadze do pomiarów statycznych przy wyłączonym silniku, włączonym biegu i zwolnionych hamulcach, co w tego typu pojazdach zaopatrzonych w automatyczno-pneumatyczne podnoszenie osi – wyłączenie silnika powoduje podniesienie I osi w naczepie, wskutek czego powstaje pochylenie pojazdu i większy, niż przy jeździe po drodze, nacisk na II oś w pojeździe, a III i IV w naczepie. Zdaniem odwołującego się skoro masa całkowita pojazdu nie została przekroczona, to przy przewozie żużla granulowanego, a więc ładunku sypkiego, nie jest możliwe przemieszczanie się ładunku i przeciążenie III osi w pojeździe. Po rozpoznaniu pisma W. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy Dyrektor Oddziału w [...] Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, działający z upoważnienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 roku o numerze [...] uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2002 roku w całości i obciążył firmę W. L. karą pieniężna w kwocie 14.280,00 złotych. Podstawę wydania tej decyzji stanowiły przepisy art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., § 5 ust. 4, § 5 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 roku w sprawie warunków technicznych pojazdów i zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432 ze zm.) oraz art. 13 ust. 2a załącznika nr 1 ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 roku (tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) W uzasadnieniu tej decyzji organ podniósł, iż decyzja z [...] stycznia 2002 roku została wydana między innymi w oparciu o Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 roku w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 51, poz. 607), które w dacie decyzji już było uchylone, albowiem od dnia 1 stycznia 2002 roku weszły w życie przepisy ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001 roku (Dz.U. nr 125 poz. 1371), a w szczególności art. 99 tej ustawy. Stanowi to naruszenie prawa wobec czego należało uchylić decyzję wydaną w pierwszej instancji i obciążyć W. L. karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia w kwocie 14. 280,00 złotych na podstawie art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 2000 roku Nr 71, poz. 838 ze zm.) w związku z załącznikiem nr 1 do ustawy lp. tabeli 5 pkt 5 lit. d i e. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez W. L. Organ wskazał, że przeprowadzenie kontroli pojazdu W. L. odbyło się z zachowaniem procedury opisanej w § 15 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 maja 1999 roku w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. nr 53, poz. 563). Obowiązujące przepisy nie określają w sposób szczególny przeprowadzenia ważenia naczep, opisanego przez stronę. Przepisy, jak to wskazał W. L., nie różnicują trybu prowadzenia pomiaru wagi w zależności od rodzaju naczep. Zatem nie może być mowy o naruszeniu przepisów cytowanego rozporządzenia. Ponadto zgodnie z art. 6 k.p.a. organ administracji działa na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z przepisem art. 61 ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.), jeżeli masa, naciski osi lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów oraz określonych w ust. 6, 8, 10 przejazd pojazdem dozwolony jest tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. W sytuacji, gdy nie jest możliwe uzyskanie zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym (np. ładunek jest podzielny) przewoźnik musi dostosować pojazd wraz z ładunkiem do obowiązujących przepisów. W przypadku dokonania przejazdu pojazdem (z ładunkiem), co do którego nie jest możliwe wydanie zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym - przejazd taki jest przejazdem pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia i zasadne jest obciążenie przewoźnika za ten przejazd karą pieniężną. Pojazd poruszający się po drogach publicznych musi spełniać wymagania zawarte w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 roku w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Ponadto zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Strona zajmująca się świadczeniem usług transportowych lub przewozowych w związku z charakterem swojej działalności obowiązana jest bezwzględnie znać i przestrzegać obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa. Przeprowadzona kontrola wykazała w pojeździe strony przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę o 41,61 kN, albowiem zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 roku w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz ich niezbędnego wyposażenia, na drodze, po której poruszał się pojazd dopuszczalny nacisk osi składowej nie może przekraczać 80 kN. Taką osią składową jest III oś w pojeździe strony i przeprowadzony pomiar wykazał nacisk III osi -121,61 kN, a więc jego dopuszczalna wartość przekroczona została o 41,61 kN, co uzasadniało nałożenie na W. L. kary pieniężnej, której wysokość określają przepisy ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r. (tekst jednolity Dz.U. z 2000, Nr 71 poz. 838 ze zm.), załącznik nr 1 do art. 13 ust. 2 lit. a. Na decyzję z dnia [...] kwietnia 2002 roku W. L. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący powtórzył w skardze zarzuty, podnoszone przez niego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odnośnie nieprawidłowego ważenia jego pojazdu z naczepą wyposażoną w automatyczno- pneumatyczne podnoszenie osi, co doprowadziło do uzyskania nierzetelnych wyników. Podkreślił, że jeżeli masa całkowita pojazdu nie została przekroczona, to przy przewozie klinkru, a więc ładunku sypkiego nie jest możliwe przeciążenie III osi w pojeździe, gdyż ładunek sypki rozkłada się równomiernie w całym pojeździe. Jego naczepa [...] posiada homologację i została dopuszczona do ruchu na drogach publicznych. Obciążenie skarżącego wysoką karą całkowicie pozbawi płynności finansowej jego przedsiębiorstwo, spowoduje zwolnienie pracowników, a w konsekwencji doprowadzi do upadłości firmy. Kontrolerzy ruchu nie uwzględnili wyjaśnień kierowcy związanych ze specyfiką naczepy, był on zestresowany, że będzie zmuszony do postoju. Kierowca nie zgadzając się z wynikami ważenia nie podpisał protokołu z zatrzymania i kontroli pojazdu. Zdaniem skarżącego, nie ma w Polsce wag, które uwzględniałyby załadunek towaru na poszczególne osie, a jedynie mierzy się masę całkowitą pojazdu. W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...] marca 2004 roku pełnomocnik skarżącego podniósł dodatkowy zarzut, iż podstawą prawną rozstrzygnięcia organu administracji stanowił § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 roku w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 51, poz. 607) obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 grudnia 2002 roku, sygn. akt p 6/02 orzekł, że § 9 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia jest niezgodny z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002r. opublikowany Dz.U. Nr 214, poz. 1816), ponieważ delegacja ustawowa wynikająca z art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (tj. z 2002r. Dz.U. Nr 71 ze zm.) nie upoważnia do wydania rozporządzenia o treści wynikającej z zakwestionowanych przepisów. Trybunał uznał, że przepisy te przez to, że naruszały wskazane granice upoważnienia ustawowego nie mogą stanowić formalnie podstawy do nakładania przewidzianych tam "opłat podwyższonych" (uzasadnienie wyroku TK z dnia 10 grudnia 2003 roku sygn. akt P 6/02 opublik. OTK-A 2002/7/91). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. nr 153, poz. 1271 Nr 240, poz. 2052) – "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Natomiast w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie" Oznacza to, że sądy administracyjne badają zgodność zaskarżonych decyzji, postanowień i aktów oraz postępowania poprzedzającego ich wydanie pod względem zgodności z obowiązującym prawem materialnym oraz przepisami postępowania. Innymi słowy sądy administracyjne przy orzekaniu stosują kryterium legalności, a nie kryterium słusznościowe wydanych i zaskarżonych decyzji i orzeczeń zapadłych w postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi W. L. uznał ją za niezasadną, albowiem zaskarżona decyzja z dnia [...] kwietnia 2002 roku odpowiada prawu. Zarzut skarżącego o zastosowaniu niewłaściwej procedury ważenia na przenośnej wadze do pomiarów statycznych w świetle § 15 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 maja 1999 roku w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. nr 53, poz. 563) jest nieuzasadniony, gdyż jak to trafnie wskazał organ administracji przeprowadzenie kontroli odbyło się z zachowaniem procedury opisanej w § 15 cyt. rozporządzenia. W obecnym stanie prawnym brak jest przepisów, które różnicowałyby sposób pomiaru wagi w zależności od rodzaju naczepy. W tym stanie rzeczy nie może być mowy o naruszeniu przepisów cyt. rozporządzenia czy też zastosowanej procedury ważenia pojazdu. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zgodnie z art. 6 k.p.a. obowiązany jest działać na podstawie przepisów prawa a nie, jak to wykazuje skarżący, kierować się przesłanką, iż "wykwalifikowani kontrolerzy powinni mieć wiedzę, co do sposobu kontroli różnych typów pojazdów samochodowych". Okoliczność, iż masa pojazdu nie została przekroczona nie dowodzi, iż nie przekroczone zostały dopuszczalne naciski poszczególnych osi pojazdu na drogę. W myśl bowiem art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy –Prawo o ruchu drogowym, ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Przewoźnik jako profesjonalista odpowiada za właściwe rozmieszczenie ładunku na pojeździe tak, aby dopuszczalne naciski osi pojazdu nie zostały przekroczone. Kierowca pojazdu w protokole kontroli miał możliwość zgłosić uwagi co do sposobu ważenia pojazdu, czego nie uczynił. Poruszana w skardze okoliczność, iż kierowca był zastraszany przez kontrolujących nie jest poparta żadnymi dowodami. To, że kierowca nie podpisał protokołu kontroli nie ma wpływu na prawidłowość dokonanych pomiarów. Podnoszona przez skarżącego okoliczność drastycznie wysokiej kary, która negatywnie wpłynie na kondycję jego przedsiębiorstwa nie może być uwzględniona przez Sąd, albowiem przepisy prawa nie dopuszczają możliwości zmniejszenia wysokości kar z uwagi na sytuację osobistą i majątkową osoby odpowiedzialnej za naruszenia przepisów. Wbrew twierdzeniom skarżącego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 roku nie obowiązywało już w dacie wydania decyzji organu I instancji. Wprawdzie decyzja organu I instancji powołuje się na przepisy tego rozporządzenia, ale naruszenie prawa w tym zakresie zostało dostrzeżone przez organ, który ponownie rozpatrywał sprawę i decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 roku uchylił swoją poprzednią decyzję z dnia [...] stycznia 2002 roku i orzekł, co do istoty sprawy, nakładając na skarżącego karę pieniężną zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie wydania decyzji I-instancyjnej. Zmiana decyzji organu I instancji nie narusza art. 139 k.p.a. albowiem kara wymierzona w decyzji II-instancyjnej jest niższa od opłaty wymierzonej w decyzji I– instancyjnej. Poza tym organ I instancji powołując jako podstawę prawną przepisy uchylonego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 roku dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Wprowadzenie nowych przepisów prawa o transporcie drogowym zmieniających również ustawę z 21 marca 1985 roku o drogach publicznych spowodowało zastosowanie nowych przepisów w przedmiotowym postępowaniu. Zgodnie z art. 104 § 2 ustawy z dnia 6 września 2001 roku Prawo o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125 poz. 1371), postępowania wszczęte a nie zakończone ostateczną decyzją winny toczyć się według przepisów wprowadzonych w życie dnia 1 stycznia 2002 roku cyt. wyżej ustawą. W tym stanie rzeczy, w danym stanie faktycznym i prawnym, nie znajduje zastosowania przywoływany przez skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 roku, opublikowany Dz.U. nr 214, poz. 1816 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 grudnia 2003 roku, sygn. akt P 6/02, opublikowany OTK-A 2002/7/91. Z tych wszystkich względów zarzuty skarżącego jako nieuzasadnione podlegają oddaleniu w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).