II SA 1158/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA del Anna Robotowska, Sędzia WSA Maria Jagielska, Asesor WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Protokolant Alicja Dobrenko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2004 r. sprawy ze skargi T. K. N. w W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2000 r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego skargę oddala Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] grudnia 2000r. Nr [...] unieważnił prawo z rejestracji znaku towarowego graficznego zarejestrowanego pod nr [...] na rzecz T. K. N. w W. Unieważniając decyzję Urząd Patentowy RP powołał się na przepisy art.49 ust.1 pkt.3 w zw. z art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych – uzt (Dz.U. z 1985r. Nr 5 poz. 17 z późn. zm.). W postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP ustalono, że przedmiotowy znak został zgłoszony do rejestracji dnia [...] września 1995r. przez T. K. prowadzącą działalność gospodarczą jako N. z siedzibą w W. Decyzją z dnia [...] stycznia 1997r. Urząd Patentowy RP dokonał rejestracji znaku towarowego z pierwszeństwem od dnia [...] września 1995r., pod nr [...] na rzecz w/w. Znak zarejestrowany został dla oznaczania towarów w klasach 1, 17, 18, 22, 29,30, 35 i 39. Z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji w/w znaku towarowego graficznego wystąpiła do Urzędu Patentowego RP w dniu [...] września 1999 r. firma B. z siedzibą w Niemczech. Wnioskodawca jako podstawę swego wystąpienia wskazał naruszenie przy rejestracji przedmiotowego znaku przepisów art. 8 pkt. 1 i 2 oraz art. 9 ust.1 pkt. 2 uzt oraz art. 6 septies ust. 1 Konwencji Paryskiej. Wnioskodawca wskazał, że rejestracja przedmiotowego znaku nastąpiła w wyniku zawłaszczenia postaci graficznej znaku słowno-graficznego z napisem TARI, zarejestrowanego na jego rzecz w trybie Porozumienia Madryckiego pod nr [...] na podstawie zgłoszenia w Republice Federalnej Niemiec z dnia [...] lutego 1984 r. Wnioskodawca wskazywał, że w 1993r. podjął w Polsce promocję swoich produktów - dodatków do wyrobów przemysłu mięsnego, przedkładając poszczególnym zakładom tego przemysłu szczegółową ofertę dostaw. Wskazywał, że od kwietnia 1993r. do 1997r. rozprowadzał swoje produkty poprzez firmę "P.", której dyrektorem i głównym udziałowcem był Pan J. K. Firma ta znaczne ilości produktów wnioskodawcy rozprowadzała poprzez prywatną firmę N., której właścicielem była siostra Pana J. K. - Pani T. K. uprawniona z kwestionowanej rejestracji. Podnosił, że uprawniona z rejestracji spornego znaku, na przeszło rok przed datą zgłoszenia tego znaku do rejestracji zawarła w październiku i listopadzie 1994 r. umowy - zlecenia z Panem G. M. dotyczące przeprowadzenia prób i promocji w zakładach mięsnych produktów wnioskodawcy. Ponadto wnioskodawca wskazywał, że jego znak posiadał status znaku powszechnie znanego, również w Polsce a więc rejestracja nastąpiła z naruszeniem art. 9 ust.1 pkt.2. uzt a zgłoszenie do rejestracji kwestionowanego znaku nastąpiło w trakcie trwania dealerskich stosunków handlowych z wnioskodawcą a więc fakt ten stanowi czyn sprzeczny z zasadami współżycia społecznego i jest naruszeniem powołanego przepisu Konwencji Paryskiej. Uprawniona wniosła o oddalenie wniosku. Podniosła, że znak wnioskodawcy nie był zarejestrowany w Polsce a zarówno w chwili składania wniosku o rejestrację spornego znaku jak i obecnie nie jest on znany. Podnosiła, że nie była dealerem wnioskodawcy i nie łączył, ją z firmą wnioskodawcy "szczególny stosunek zaufania". Wskazał, że sporny znak graficzny został opracowany wcześniej aniżeli firma G. wprowadziła swoje wyroby opatrzone znakiem na terytorium Polski. Wskazywała, na różnice pomiędzy unieważnianym znakiem a znakiem firmy G. Podkreślała, że od momentu opracowania spornego znaku promowała ten znak i reklamowała poprzez reklamę i oferty sprzedawanych wyrobów pod znakiem "masarza", zaś zakres tych towarów był szerszy od zakresu wyrobów oferowanych przez firmę G., która ze swoimi towarami "przyszła na gotowe", wtedy, gdy znak ten był już znany i część swoich wyrobów sprzedawała za pośrednictwem firmy uprawnionej z rejestracji. Urząd Patentowy RP działając w trybie postępowania spornego przy rozstrzyganiu sprawy zważył, że prawo z rejestracji znaku towarowego, zgodnie z art. 29 uzt, może być unieważnione, jeżeli nie były spełnione ustawowe warunki wymagane do rejestracji, określone w przepisach art. 4, 6- 9 i 32 uzt. Uznano, iż uprawniona z rejestracji spornego znaku wykonywała faktycznie czynności dealera poprzez sprzedaż towarów wnioskodawcy, na co wskazuje kopia sprawozdania ze sprzedaży produktów wnioskodawcy, a także informacja uprawnionej z rejestracji znaku podana w jej stanowisku z dnia [...] lutego 2000r., w którym stwierdziła: "Natomiast firma G. wchodząc ze swymi towarami do Polski "przyszła na gotowe" wtedy, gdy znak ten już był znany i część swoich wyrobów sprzedawała za pośrednictwem Pani K.". Urząd uznał, że uprawniona organizowała promocję towarów wnioskodawcy, o czym świadczą umowy zawarte Panem G. M., w których zleceniodawca "N." zleca wykonanie prac związanych ze środkami "TARI", tłumaczenia z kontrahentem niemieckim, a także innych prac związanych ze sprzedażą środków "TARI". W ocenie Kolegium Orzekającego zeznania świadka G. M., który potwierdził swoje uczestnictwo w tych pracach w okresie na przełomie lat 1993 i 1994 oraz fakt rozprowadzania podczas prezentacji wyrobów firmy G. prospektów takich jak dołączone do akt sprawy (zawierają w prawym górnym rogu znak słowno-graficzny z napisem "TARI" zaś u dołu podane jest oznaczenie firmy oraz drugi znak słowno-graficzny z napisem G, zaś na marginesie u dołu są podane oznaczenia dat od [...] do [...]; prospekty te zostały opracowane w j. polskim) i są wiarygodne. W ocenie Kolegium Uczestniczka postępowania współpracując w przedstawionym zakresie z firmą G. zapoznała się ze znakiem towarowym słowno-graficznym z napisem TARI tej firmy. Wskazano, że uprawniona z rejestracji tego znaku przedstawiła jedynie jedną ofertę z dnia [...] listopada1992 r. oznaczoną spornym znakiem. Oferta o której mowa wyżej dotyczyła sprzedaży wyrobów napisana była pismem maszynowym, brak natomiast jest innych dokumentów reklamowych, publikacji noszących datę ich wydania, które mogłyby mieć walor dowodu na okoliczność formy graficznej znaku, daty jego stosowania oraz osoby posługującej się takim znakiem a także potwierdzałyby istnienie akcji reklamowej, o której wspomina uczestniczka postępowania. Brak tych materiałów reklamowych może w ocenie Kolegium świadczyć, iż nie firma G. miała przygotowaną przez N. promocję swoich towarów poprzez znak towarowy graficzny Nr [...], lecz odwrotnie, to znak słowno-graficzny z napisem TARI firmy G. stał się czynnikiem, który wpłynął na fakt zgłoszenia do rejestracji spornego znaku w dniu [...] września 1995 r. W opisanym stanie faktycznym w ocenie kolegium uzasadniony był zarzut uzyskania rejestracji spornego znaku towarowego niezgodnie z zasadami współżycia społecznego w rozumieniu art. 8 pkt 1 uzt.. Ta przesłanka w ocenie urzędu stanowi bezwzględną przeszkodę rejestracji znaku towarowego dla wszystkich towarów. Praktyka orzecznictwa wskazuje, że przy interpretacji wymienionego przepisu, niezależnie od elementów treściowych znaku, należy także uwzględnić i inne kwestie, jak okoliczności towarzyszące zgłoszeniu znaku, przemawiające za niedopuszczalnością rejestracji danego oznaczenia jako swojego znaku towarowego. Taki przypadek, zdaniem Kolegium Orzekającego, zaszedł w niniejszej sprawie, albowiem uzyskanie ochrony dla spornego znaku miało na celu wykorzystanie renomy cudzego znaku towarowego będącego własnością zagranicznej firmy. Rejestrację znaku towarowego w takich okolicznościach należy w ocenie Kolegium uznać za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego, utrudniającą firmom zagranicznym wejście na polski rynek, zaś zgłoszenie znaku w takiej sytuacji jest dokonane w złej wierze. W świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie Kolegium Orzekające uznało, że rejestracja omawianego znaku nastąpiła także z naruszeniem art. 8 pkt 2 uzt.. Przepis wymienionego artykułu stanowi, bowiem, iż niedopuszczalna jest rejestracja oznaczeń, których używanie w charakterze znaku towarowego mogłoby stanowić akt naruszenia praw majątkowych osób trzecich. W niniejszej sprawie, wobec naśladownictwa postaci graficznej spornego znaku, zachodzi przypadek posługiwania się utworem - rysunkiem - podlegającym ochronie prawnoautorskiej jako znakiem towarowym, bez zezwolenia uprawnionego. Kolegium Orzekające nie uznało, że rejestracja spornego oznaczenia nastąpiła z naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt 2 uzt. Od powyższej decyzji odwołanie/skargę wniosła T. K. N. podnosząc jak we wcześniejszych pismach oraz dodatkowo naruszenie art.7, 77 § 1 oraz art.107§3 kpa. Wskazywał, że uprawniona nie była nigdy przedstawicielem/agentem wnioskodawcy. Kwestionowała wiarygodność świadka i oparcie decyzji na jego zeznania wskazując, iż jej firma rozstała się ze świadkiem w sposób wrogi. Podnosiła, że świadek jest przedstawicielem niemieckiej firmy G. i stanowi konkurencję dla jej firmy, wobec czego jest osobiście zainteresowany w unieważnieniu znaku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawy (Dz.U. Nr 153, poz.1271), w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W myśl art. 315 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. Nr 49, poz. 508) do praw m. in. w zakresie znaków towarowych, istniejących w dniu wejścia w życie tej ustawy (22 sierpnia 2001r.) stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa z rejestracji znaku towarowego ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia tego znaku do zarejestrowania. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 29 ustawy z dnia 31 stycznia 1985r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.) prawo z rejestracji znaku towarowego może być unieważnione w całości lub w części, jeżeli nie były spełnione ustawowe warunki wymagane do rejestracji, określone w przepisach art. 4, 6 – 9 i 32 ustawy. Przepis art. 8 pkt 1 i 2 tej ustawy stanowi zaś, że niedopuszczalna jest rejestracja znaku, który: 1) jest sprzeczny z obowiązującym prawem lub zasadami współżycia społecznego, 2) narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Urząd Patentowy RP podejmując na wniosek firmy B. z siedzibą, w Niemczech sprawę przeciwko N. T. K. z siedzibą w W. w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego graficznego zarejestrowanego pod nr [...] na podstawie art. 49 ust. 1 oraz art. 8 pkt 1 i 2 uzt. wyjaśnił stan faktyczny w zakresie niezbędnym do postawienia tezy o sprzeczności zarejestrowanego znaku z prawem bądź dokonania zgłoszenia w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego natomiast brak jest podstaw do uznania za udowodnioną tezę o naruszeniu praw osobistych i majątkowych osób trzecich. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego porównanie znaku spornego graficznego Nr [...] oraz znaku słowno-graficznego z napisem TARI według rejestracji międzynarodowej Nr [...] nie może budzić wątpliwości, co do łudzącego podobieństwa postaci graficznej obu znaków. Oba znaki przedstawiają postać mężczyzny umieszczoną centralnie w białym kole, które wpisane jest w kwadrat o kolorze rysunku znaku. Znaki różnią się kolorystyką, bowiem w rejestracji międzynarodowej jest to zestawienie kolorów czarnego i białego, zaś w rejestracji spornego znaku - kolorów czerwonego i białego. Jedyna istotna różnica to brak napisu TARI umieszczonego na fartuchu mężczyzny. Pozostałe szczegóły postaci są analogiczne, jak: krój fartucha, ubiór (koszula w paski z zawiniętymi rękawami ciemne spodnie z zaznaczonymi butami), postawa - nogi w rozkroku i ręce oparte na biodrach. Z tego też punktu widzenia sporny znak jest wykorzystaniem charakterystycznych elementów wcześniejszego znaku międzynarodowego. W opisanym stanie faktycznym w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzut uzyskania rejestracji spornego znaku towarowego niezgodnie z zasadami współżycia społecznego w rozumieniu art. 8 pkt 1 uzt., przy uwzględnieniu niezależnie od elementów treściowych znaku, innych okoliczności towarzyszących zgłoszeniu znaku został dostatecznie wyjaśniony by można było tak postawioną tezę uznać za wykazaną w sposób bezsporny. Sprzeczność z zasadami współżycia społecznego występuje wówczas, gdy zgłoszono do rejestracji nie zarejestrowany znak towarowy, który nie podlega ochronie jako znak powszechnie znany a zgłaszającego łączy z osobą uprawnioną szczególny stosunek zaufania. Zgłoszony przez skarżącą do rejestracji znak towarowy pomimo przedstawienia przez uczestnika dowodów mających uzasadnić jego powszechną znajomość chociażby wśród wyspecjalizowanych podmiotów nie był znakiem powszechnie znanym w Polsce. Tezę tę potwierdził Urząd Patentowy RP nie uwzględniając przy unieważnieniu znaku przesłanki art. 9 ust. 1 pkt. 2 uzt. Na rozprawie w dniu 24 marca 2004r. skarżąca potwierdziła, że na znajdujących się w aktach sprawy umowach zawartych z Panem G. M., w których zleceniodawca "N." zleca wykonanie prac związanych ze środkami "TARI", tłumaczenia z kontrahentem niemieckim, a także innych prac związanych ze sprzedażą środków "TARI" widnieje jej podpis. Tym samym nie kwestionowała faktu, że to jej firma miała promować towary wnioskodawcy (z zlecenia umowy wynika, że zleceniobiorca wykona prace promocyjne środków TARI) i faktycznie znak ten promowała. Skarżąca w trakcie postępowania nie kwestionowała załączonego do akt sprawy sprawozdania firmy P. z dnia [...] stycznia 1995r., w którym wskazano, że na przełomie grudnia 1994r. i stycznia 1995r. zrealizowała sprzedaż produktów TARI. Produkty te oznaczane były przedmiotowym znakiem "masarza" z napisem TARI. Bez znaczenia w sprawie jest ilość sprzedanego towaru, z oznaczeniem TARI, która według twierdzenia skarżącej była niewielka w stosunku do oferty i sprzedaży realizowanej przez jej firmę. W tym stanie w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uznać należy, że skarżąca zapoznała się z tym znakiem już w grudniu 1994r. a dokonane w dniu [...] września 1995r. zgłoszenie własnego znaku jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznaje, że wyżej opisany stosunek umowny łączący osobę uprawnioną z rejestracji międzynarodowej ze skarżącą udowodniono w sposób wystarczający do uznania, że podmioty te łączył szczególny stosunek zaufania. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela prezentowany przez urząd pogląd, że jeżeli w okresie przed zgłoszeniem spornego znaku podmiot wykonuje czynności przedstawiciela lub agenta (nawet tylko faktycznie), upoważnia to do twierdzenia, że istnieje między zainteresowanymi szczególny stosunek zaufania. Z powołanych wyżej dowodów: umowy zlecenia i sprawozdania firmy P. z dnia [...] stycznia 1995r. wynika, że skarżąca promowała i oferowała towar wnioskodawcy a więc pomimo braku umowy łączył ją faktyczny stosunek odbiorcy lub przedstawiciela. W określonym stanie faktycznym należy uznać, że zarówno samo zgłoszenie jak i zamierzony przez zgłaszającego skutek w świetle przepisu art. 8 pkt. 1 uzt. jest sprzeczny z prawem i narusza zasady współżycia społecznego. Uzyskanie ochrony dla spornego znaku odbyło się przy wykorzystaniu cudzego znaku towarowego będącego własnością zagranicznej firmy i z tego powodu jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Skarżąca działając jako podmiot profesjonalny na specjalistycznym rynku produktów masarskich służących m.in. do poprawy jakościowej wyrobów masarskich nie może być uznana za podmiot dokonujący zgłoszenia przypadkowo i sposób niezamierzony. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po stronie skarżącej istniała zła wiara w momencie zgłaszania znaku do rejestracji i wynikała w tym konkretnym przypadku ze świadomego działania. Nie można podzielić stanowiska strony skarżącej, że zarzut sprzeczności z prawem, stanowiący przesłankę niedopuszczalności zarejestrowania znaku (art. 8 pkt. 1 ustawy o znakach towarowych), ma dotyczyć bezpośrednio samego znaku, a nie jego rejestracji. Kwestię tę wyjaśniano już w literaturze prawniczej podkreślając, że nie chodzi tu wyłącznie o sprzeczność z prawem lub zasadami współżycia społecznego samego znaku (jego treści), lecz także sprzeczność z prawem używania znaku, czyli określonych działań i zamiarów (celów) zgłaszającego znak do zarejestrowania (R. Skubisz: Prawo znaków towarowych, komentarz, Warszawa 1997, s. 74 –75). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazanie w zaskarżonej decyzji, że rejestracja omawianego znaku nastąpiła z naruszeniem art. 8 pkt 2 uzt. nie jest zasadne. Przepis wymienionego artykułu stanowi, bowiem, iż niedopuszczalna jest rejestracja oznaczeń, których używanie w charakterze znaku towarowego mogłoby stanowić akt naruszenia praw majątkowych lub osobistych osób trzecich. W niniejszej sprawie, okoliczność ta nie została wykazana. Urząd uznał, że rejestracja spornego oznaczenia nie nastąpiła z naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt 2 uzt. bowiem nie zostało wykazane aby znak towarowy wnioskodawcy był powszechnie znany w Polsce jako znak przeznaczony dla towarów pochodzących z innego przedsiębiorstwa. Należy przyjąć, że znak był znany wąskiemu kręgowi wyspecjalizowanych odbiorców. Z tego też powodu nie mógł w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) należało orzec jak w sentencji.