II SA 1235/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia NSA(del) Irena Wiszniewska- Białecka Asesor WSA Izabela Głowacka- Klimas Protokolant Aleksandra Macewicz po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2004 r. sprawy ze skargi "S." z W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2000 r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku 3. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz "S." z W. kwotę 700 zł ( siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania w obydwu instancjach. Decyzją z dnia [...] lipca 2000 r., Nr [...], Urząd Patentowy RP, działający w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] grudnia 1999 r. "S." s.c. Z. C., Z. P., Z. P. z O. przeciwko "S." w W. o unieważnienie prawa z rejestracji słownego znaku towarowego SUPON nr [...] na podstawie art. 49 ust.1 pkt 3 w związku z art.6 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17) unieważnił prawo z rejestracji znaku towarowego SUPON nr [...] w odniesieniu do klas 1, 8, 9, 11, 17 i 25.(data zgłoszenia: [...] grudnia 1992, data rejestracji: [...] maja 1995 r.). W uzasadnieniu wydanej decyzji Kolegium Orzekające podzieliło stanowisko wnioskodawcy odnośnie naruszenia przy rejestracji znaku SUPON art. 6 powołanej wyżej ustawy o znakach towarowych. Zdaniem Kolegium , postępowanie dowodowe w sprawie wykazało, że uprawniony z rejestracji znaku SUPON ani w dacie zgłoszenia znaku do rejestracji, ani w dacie rejestracji, ani nawet w chwili wydawania decyzji nie prowadził faktycznej działalności w zakresie towarów w klasach 1, 8, 9, 11, 17 i 25. W wymienionych klasach działalność była natomiast realizowana na zasadzie udzielonych przez uprawnionego licencji 14 podmiotom gospodarczym. Zdaniem uprawnionego, prowadzenie działalności produkcyjnej dla towarów w klasach 1, 7, 8, 11, 17 i 25 przez podmioty gospodarcze, którym uprawniony udzielił licencji, jest jednoznaczne z działalnością gospodarczą w tych klasach przez samego uprawnionego. Kolegium Orzekające nie podzieliło jednak tego stanowiska uprawnionego z rejestracji znaku nr [...], gdyż - według Kolegium - "zapis art. 6 ustawy o znakach towarowych stanowiący, że rejestracja znaku towarowego może być dokonana na rzecz przedsiębiorstwa i tylko dla towarów będących przedmiotem jego działalności gospodarczej -jest jednoznaczny i nie może być interpretowany rozszerzająco." Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2000 r., Nr [...], Urząd Patentowy RP przyznał "S." s.c. Z. C., Z. P., Z. P. z O. od "S." w W. kwotę 2.430 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dnia [...] stycznia 2001 r. "S." z W. występując jako uprawniony z rejestracji słownego znaku towarowego "SUPON", nr [...], złożyło odwołanie od wymienionej wyżej decyzji z dnia [...] lipca 2000 r. do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP, który zgodnie z art. 318 ust.2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. * Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508) przekazał je Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W skardze wniesiono o: * uchylenie zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] lipca 2000 r. - wydanie decyzji oddalającej wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji słownego znaku towarowego SUPON nr [...], W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że zaskarżona decyzja z dnia [...] lipca 2000 r. została wydana na podstawie jednostronnej, gramatycznej wykładni art. 6 powołanej ustawy, dokonanej w oderwaniu od treści art. 28 i art. 17 tejże ustawy, sprzecznej z podpisanymi przez Polskę umowami międzynarodowymi (Porozumienie z Marakeszu o ustanowieniu Światowej Organizacji Handlu, a ściślej z art. 19 ust. 2 porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej - załącznik do Dz.U. z 1996 r. Nr 32, poz. 143), sprzecznej z polską doktryną (przytoczono tu pogląd R.Skubisza, wyrażony w II wyd. "Prawa znaków towarowych") oraz powszechną praktyką europejską utrwaloną art. 10 ust. 3 Pierwszej Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich. Ponadto skarżący odwołał się do treści art. 163 ust. 1 oraz art. 169 ust 4 pkt 3 ustawy — Prawo własności przemysłowej. Zdaniem skarżącego, poza sporem jest okoliczność, że wszyscy licencjobiorcy rejestracji [...] słownego znaku towarowego SUPON prowadzili w dacie rejestracji tego znaku (1995 r.), jak również wcześniej i później, rzeczywistą działalność gospodarczą (handel, produkcja, usługi) w pełnym zakresie produktów objętych wykazem towarów i usług wyszczególnionych w rejestracji [...] i wszyscy licencjobiorcy od 1976 r. w swoich nazwach jako nazwę firmową posiadali wyraz SUPON. Natomiast co do zakresu unieważnienia, to skarżący podnosi, że : - z treści rejestru przedsiębiorstwa wcale nie wynika, by przedmiotem działalności uprawnionego nie były produkty z wymienionego zakresu, przynależne do klas 1, 7, 8, 9, 11, 17 i 25, gdyż uprawniony zajmuje się przede wszystkim produktami z zakresu ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska i bhp, -zaskarżona decyzja bez żadnego uzasadnienia unieważniła znak towarowy SUPON również w klasie 9, która obejmuje produkty leżące w zakresie podstawowego obszaru działalności firmy S. poczynając od roku 1975,-zdaniem skarżącego, dokonując unieważnienia znaku towarowego w oparciu o art. 6 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 1985 r. czyni się to wyłącznie w odniesieniu do tych towarów, które nie były przedmiotem działalności podmiotu gospodarczego w momencie udzielania rejestracji, a nie w odniesieniu do całych klas towarowych, jak to uczyniono w zaskarżonej decyzji. Ponadto skarżący zarzuca, że dokonując oceny interesu prawnego podmiotu zainteresowanego unieważnieniem prawa z rejestracji znaku towarowego SUPON nr [...] w odniesieniu do klas 1, 8, 9, 11, 17 i 25, Kolegium Orzekające nie wzięło pod uwagę faktu, iż 15 lat przed powstaniem tegoż wnioskodawcy istniało wielozakładowe przedsiębiorstwo państwowe S. obejmujące swoim zasięgiem cały kraj, w skład którego wchodziło 17 jednostek gospodarczych z całego kraju, które to jednostki nieprzerwanie stosowały w swoich nazwach, na produktach, w reklamie, na papierze firmowym nazwę SUPON - będąc do 1990 r. wyłącznym dystrybutorem na rynku krajowym w zakresie produktów (sprzęt, materiały, odzież, wyposażenie, naprawy, konserwacja) dotyczących zapobiegania pożarom oraz bezpieczeństwa i higieny pracy. Nazwa SUPON już w momencie powstania wnioskodawcy unieważnienia rejestracji znaku SUPON jako podmiotu gospodarczego była nie tylko nazwą monopolisty w zakresie produktów ochrony przeciwpożarowej i bhp, ale także gwarantem wysokiej jakości towarów i usług, gwarantem odpowiedniego źródła ich pochodzenia. W tej sytuacji jest zrozumiałe, że dla nowego podmiotu gospodarczego, który podjął próbę wejścia na rynek towarów i usług praktycznie w całości opanowany przez sieć, w owym czasie już samodzielnych przedsiębiorstw S., skorzystanie z wyrobionej marki znaku SUPON dawało znaczące możliwości rozwoju. Stąd wynikało zarejestrowanie słownego znaku towarowego "S.", wyraźnie wtórnego wobec znaku SUPON, z niedopuszczalnym podobieństwem oznaczenia. W konsekwencji nie można wręcz mówić o interesie prawnym wnioskodawcy, wyraźnie naruszającym zasady współżycia W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia, wskazując, że nie podnosi się w niej takich okoliczności, które wskazywałyby na naruszenie prawa w zaskarżonej decyzji. Dnia [...] marca 2004 r. w Sekretariacie tut. Sądu pełnomocnik "S." z siedzibą w W. przedstawił swoje pełnomocnictwo oraz udokumentowane wyjaśnienia dotyczące przejścia prawa z rejestracji znaku towarowego słownego "SUPON" [...] i słowno- graficznego "SUPON" [...]. Zgodnie z tymi wyjaśnieniami, na postawie zarządzenia Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] listopada przedsiębiorstwo państwowe pn. "S." w W. zostało postawione w stan likwidacji bezpośredniej na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz.U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1397, z późn. zm.). Aktem notarialnym z dnia grudnia 2003, rep. [...], J. i W. małż. C. nabyli w/w przedsiębiorstwo jako zespół składników materialnych i niematerialnych w rozumieniu art.55.1. Kc, obejmujących Firmę (nazwę) oraz powołane wyżej znaki towarowe .Nabywcy, również w formie aktu notarialnego, sporządzonego dnia [...] grudnia 2003 r. za nr rep. [...], wydzierżawili nabyte przedsiębiorstwo Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością pod firmą "S.". Dla rozpatrywanej sprawy nie ma to jednak znaczenia, gdyż nabywcy przedsiębiorstwa państwowego weszli, już jako spółka z o.o. pod wskazaną wyżej nazwą, w jego prawa w toczącym się postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 240, poz. 2052). sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, polegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie przepisów tej ustawy.. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów trzeba stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania jest odwołanie od decyzji Urzędu Patentowego w sprawie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego wniesione do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP. Do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2001 r., Nr 49, poz. 508) odwołania w tych sprawach rozpatrywane były w Komisji Odwoławczej (art. 50 ustawy o znakach towarowych). W związku z wejściem w życie z dniem 22 sierpnia 2001 r. powołanej ustawy – Prawo własności przemysłowej, sprawa, stosownie do art. 318 ust. 2 tej ustawy, została przekazana do rozpatrzenia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który zgodnie z przepisami określającymi jego właściwość oraz stosownie do art. 317 ustawy - Prawo własności przemysłowej odwołanie to potraktował jako skargę, a następnie - na podstawie powołanych wyżej przepisów przekazał sprawę do rozpoznania zgodnie z właściwością Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ustawa - Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed dniem 22 sierpnia 2001 r. ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej znaku towarowego "SUPON", zarejestrowanego przed dniem 22 sierpnia 2001 r., są zatem przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17, z późn. zm.). Zaskarżoną decyzją Urząd Patentowy unieważnił prawo z rejestracji znaku towarowego "SUPON" nr [...] w odniesieniu do klas 1, 8, 9, 11, 17 i 25, uznając, że jego rejestracja daje Urzędowi podstawę do działania w trybie art. 49 ust. 1 pkt 3. powołanej wyżej ustawy, tzn. pozwala na unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego z powodu niespełnienia ustawowych warunków rejestracji(art. 29) lub naruszenia prawa do znaku powszechnie znanego w Polsce (art.24 ust 1), w związku z art.6 ustawy. W ocenie Sądu decyzja Urzędu Patentowego jest wadliwa, tj. wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Nie ulega wątpliwości, że rozpatrywana sprawa jest następstwem istniejącej od początku lat 70-tych PRL tendencji grupowania jednostek gospodarczych, wyrażającej się. mi.in. w tworzeniu przedsiębiorstw wielozakładowych, obejmujących podobne podmioty państwowe działające w skali całego kraju, zjednoczeń, czy kombinatów. Wchodzące w ramy tych zgrupowań podmioty państwowe miały różny status prawny (przedsiębiorstwo -zakład), na różnych też zasadach były grupowane : przyjmowano kryterium podobieństwa przedmiotu produkcji, grupując podmioty prowadzące w całości podobny cykl produkcyjny, zmierzający do wytworzenia towarów tego samego rodzaju, bądź też grupowano podmioty prowadzące działalność wzajemnie się uzupełniającą(np. zaopatrzenie - działalność produkcyjna - dystrybucja),bądź też stosowano inne jeszcze kryteria łączenia podmiotów gospodarczych. W zdecydowanej większości przypadków wszystkie podmioty wchodzące w skład określonego zgrupowania, niezależnie od ich statusu prawnego, miały prawo używania tej samej nazwy i znaku towarowego, często powstałego z jakiegoś skrótu nazwy zgrupowania i pozbawionego innego desygnatu w języku polskim. Taka też sytuacja miała miejsce w przypadku "S.", powołanego zarządzeniem Nr [...] Przewodniczącego Państwowej Rady Gospodarki Materiałowej z dnia [...] grudnia 1975 r. i obejmującego swoim zasięgiem cały kraj, w skład którego 17 jednostek (oddziałów) wojewódzkich, nieprzerwanie stosujących w swoich nazwach, na produktach, w reklamie, na papierze firmowym itd. nazwę "S.", będąc do 1990 r. wyłącznym dystrybutorem na rynku krajowym w zakresie produktów (sprzęt, materiały, odzież, wyposażenie, naprawy, konserwacja) dotyczących zapobiegania pożarom oraz bezpieczeństwa i higieny pracy. Według pełnomocnika wnioskodawcy - "S.", poza wszelką dyskusją pozostaje fakt przerwy w eksploatacji znaku towarowego "SUPON" pomiędzy [...] grudnia 1987 r.(wygaszenie znaku wspólnego nr [...]) a [...] grudnia 1992 r. ( data zgłoszenia do rejestracja znaku [...] na rzecz [...] w W.). Ponadto dowodzi on (pismo z dnia [...] marca 2000 r.), że w tej dacie zgłoszenia powołane wyżej przedsiębiorstwo z W. nie prowadziło działalności wytwórczej, a jedynie spełniało funkcję zaopatrzeniową dla innych odbiorców i to początkowo tylko uspołecznionych (działalność handlowa) oraz w ścisłe określonym zakresie działalność usługową. Nie jest jednak kwestionowany fakt, że dnia [...] marca 1997 r. [...] w W. "S." zawarło umowy licencyjne z 14 podmiotami (zapewne byłymi zakładami) upoważniające je do używania znaku towarowego "SUPON", i że umowy te zostały usankcjonowane odpowiednimi postanowieniami Urzędu Patentowego o dokonaniu wpisu a rejestrze znaków towarowych pod numerem [...]. Na tle przedstawionych okoliczności Sąd podziela stanowisko strony skarżącej, iż zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego- Kolegium Orzekającego została oparta o zawężoną i nazbyt restrykcyjną wykładnię art. 6 ustawy o znakach towarowych. W opinii Kolegium, którą tutaj trzeba podzielić, prawo z rejestracji znaku towarowego może być na wniosek każdego, kto ma w tym interes prawny, unieważnione w całości lub części, jeżeli nie były spełnione ustawowe warunki wymagane do rejestracji, a wymienione w art. 4, 6-9 i 32 ustawy o znakach towarowych. Interes taki, zdaniem Kolegium, posiadał wnioskodawca - "S." s.c. Z. C., Z. P., Z. P. z O. Urząd Patentowy nie zwrócił w ogóle uwagi na fakt, że firma wnioskodawcy jest ewidentnym konkurentem- na wyspecjalizowanym rynku - "S." w W. i związanej z nim umowami licencyjnymi sieci 14 podmiotów gospodarczych. Z faktu konkurowania na rynku nie wynika jednak jeszcze interes prawny do pozbawienie konkurenta należnego mu prawa z rejestracji znaku towarowego; jest to bowiem w sposób oczywisty interes faktyczny. Dalej, o interesie prawnym wnioskodawcy nie przesądza również fakt, ż jego wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego [...] jest w istocie odpowiedzią na podobny, zakończony zresztą w I instancji powodzeniem, wniosek konkurenta o unieważnienie znaku towarowego "S.", nr. [...] W rezultacie w tej, jak i innych sprawach toczących się między tymi samymi stronami, Urząd Patentowy traktowany był instrumentalnie, co oznacza, że prowadzone przed nim postępowania traktowane były jako forma walki z konkurencją. W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera ocena istnienia po stronie wnioskodawcy właśnie interesu prawnego do unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego przysługującego konkurentowi. Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji tej kwestii nie rozważył.. Nie antycypując tutaj treści art. 163 ust. 1 oraz art. 169 ust. 4 pkt 3 ustawy - Prawo własności przemysłowej, Sąd uznał jednak, że już na gruncie łącznej wykładni art.6 wraz z art.28 i 17 ustawy o znakach towarowych oraz obowiązujących w dacie orzekania umów międzynarodowych wiążących Polskę można było uznać za używanie znaku w zakresie wszystkich spornych klas używanie tego znaku przez licencjobiorców. W rezultacie należało uznać, że w dacie rejestracji znaku (a nie zgłoszenia) uprawnione przedsiębiorstwo (skarżący) prowadziło działalność gospodarczą obejmująca towary i usługi, dla których ubiegało się rejestrację znaku. Ponadto Sąd zgodził się z uwagami pełnomocników skarżącego dotyczącymi: - charakteru działalności gospodarczej wymaganej przez powołany wyżej art. 6 ustawy (przepis ten nie wymaga, by w zakresie objętym konkretnymi klasami towarowymi była to wyłącznie działalność wytwórcza); - różnicy pomiędzy przedmiotem działania przedsiębiorstwa ujawnionym w rejestrze a wykazem klas towarów objętych przysługującym uprawnionemu znakiem towarowym; - ciągłości używania znaku towarowego "SUPON" (brakiem jej związków z wygaśnięciem wspólnego znaku); - charakterem znaku "SUPON" jako tzw. "znaku mocnego". W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.