II SA 1337/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz, Sędziowie: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski, Asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas – spr., Protokolant: Aleksandra Borowiec-Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2004 sprawy ze skargi C. Company z siedzibą w P. na postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2003r. nr [...] w przedmiocie prawa ochronnego na wynalazek 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz C. Company z siedzibą w P. kwotę 700 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2001r. Urząd Patentowy R.P, działając na podstawie art. 30 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity Dz.U. nr 26 poz. 117 z 1993r. oraz § 33 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia 23 marca 1993r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych (MP nr 18 poz. 179 z 1993r. ) oraz art. 41 ust. 2 Układu PCT zasady 78,1a regulaminu do Układu w zw. z § 2 ww zarządzenia, stwierdził niedopuszczalność uzupełnienia zmieniającego istotę zgłoszonego projektu wynalazczego, wprowadzonego w wersji nadesłanej do Urzędu Patentowego RP w dniu [...] marca 2001 r. dotyczącego wynalazku pt. "Sposób selektywnego uwodorniania wysoko nienasyconych związków w strumieniu węglowodorów". W uzasadnieniu powyższego postanowienia stwierdził miedzy innymi, że: W odpowiedzi na zarzut oczywistości rozwiązania Zgłaszający – C. Company w dniu [...] marca 2001r. nadesłał wersję zastrzeżeń zawierającą oprócz ograniczonego rozwiązania dotyczącego sposobu selektywnego uwodorniania wysoko nienasyconych związków w strumieniu węglowodorów (zastrzeżenia 1, 11) dodatkowe rozwiązanie dotyczące sposobu selektywnej izomeryzacji olefin w strumieniu węglowodorów (zastrzeżenie 42). Z pierwotnie zgłoszonych zastrzeżeń i opisu nie wynikało, że w dacie zgłoszenia zgłaszający ubiegał się o ochronę dla sposobu izomeryzacji olefin. Pierwotne zastrzeżenia obejmowały rozwiązanie dotyczące sposobu selektywnego uwodorniania związków wysoce nienasyconych w strumieniu węglowodorów oraz sposobu selektywnego uwodorniania wysoko nienasyconych związków zawierających diolefiny i związki acetylenowe, stanowiących składniki strumienia bogatego w olefiny (patrz zastrzeżenia 1,15). Zgodnie z opisem przedmiot zgłoszenia stanowiło selektywne uwodornianie wysoce nienasyconych związków (diolefiny, związki acetylenowe) zawartych w strumieniu węglowodorów przy użyciu katalizatora będącego jednocześnie elementem układu destylacyjnego. Ze względu na mniejszą wartość użytkową i szkodliwość związków wysoko nienasyconych zachodziła konieczność ich usuwania ze strumieni węglowodorów niezależnie od przeznaczenia użytkowego pozostałych składników strumieni. Istotę zgłoszonego sposobu stanowiło stosowanie niskiego ciśnienia cząstkowego wodoru w warunkach realizacji procesu uwodorniania. Z informacji w opisie i przykładów wynikało że izomeryzacja jest procesem dodatkowym, towarzyszącym procesowi katalitycznego selektywnego uwodorniania wysoko nienasyconych związków tj. diolefin i związków acetylenowych i że zachodzi na katalizatorze uwodorniania, a ulegają jej monoolefiny: te wytworzone w procesie selektywnego uwodorniania wysoko nienasyconych związków jak i wprowadzone ze strumieniem węglowodorów (wg jednego z wariantów (pierwotne zastrzeżenie 15) jest to strumień bogaty w olefiny). Ponieważ, w dacie zgłoszenia zjawisko izomeryzacji olefin na katalizatorze uwodorniania było znane w stanie techniki, strumień węglowodorów poddawany uwodornianiu w sposobie wg zgłoszenia zawierał obok węglowodorów wysoko nienasyconych znaczne ilości olefin i wśród produktów procesu uwodorniania znajdowały się zizomeryzowane monoolefiny, a Zgłaszający rozwiązanie wg wynalazku określił jedynie jako sposób selektywnego uwodorniania wysoko nienasyconych związków, Departament uznał, że zamierzał ubiegać się jedynie o ochronę dla rozwiązania określonego jako sposób selektywnego uwodorniania wysoko nienasyconych związków. Także z dokumentacji nadesłanej z organizacji międzynarodowej (broszura, raport z poszukiwań, raport z badań) nie wynika aby Zgłaszający od dnia dokonania zgłoszenia międzynarodowego żądał udzielenia ochrony na sposób izomeryzacji olefin. Dlatego też nadesłana w dn. [...] marca 200lr. wersja zastrzeżeń rozszerzona o zastrzeżenia dotyczące sposobu izomeryzacji olefin w strumieniu węglowodorów (zastrzeżenia 42-52) zawiera niedopuszczalne uzupełnienie o rozwiązanie, które w dacie zgłoszenia nie było wskazane jako przedmiot wynalazku i którego istota nie była przedstawiona. Zażalenie od powyższego postanowienia złożył zgłaszający. W uzasadnieniu zgłaszający stwierdził, że po zapoznaniu się z argumentacją Urzędu Patentowego RP zawartą w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2001r. zgadza się, że istota wynalazku objęta zastrzeżeniami 42-52 jest odmienna od objętego zastrzeżeniami 1-41. Zatem zgłoszony wynalazek jest niejednolity i należy go rozdzielić na dwa osobne zgłoszenia. Jednak Zgłaszający nie zgodził się z twierdzeniem, że doszło w toku postępowania do zmiany istoty wynalazku. Istota ta przez cały czas była w opisie ujawniona została jedynie wprowadzona do zastrzeżeń, co uwypukliło niejednolitość. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2003r. Urząd Patentowy RP Izba Odwoławcza w pkt 1. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, w pkt 2 wyznaczył termin dwóch miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia na jego wykonanie. W uzasadnieniu stwierdzono między innymi, że po zapoznaniu się z materiałami zawartymi w aktach sprawy Izba Odwoławcza stwierdziła, że w pierwotnym zgłoszeniu istotą wynalazku był sposób selektywnego uwodorniania węglowodorów i o taką ochronę ubiegał się Zgłaszający w zastrzeżeniach patentowych. W nadesłanych po wezwaniu Urzędu przeredagowanych zastrzeżeniach Zgłaszający rozszerzył zakres ochrony przez dopisanie zastrzeżeń (42 - 52) dotyczących sposobu izomeryzacji węglowodorów. Jest to sprzeczne z art. 37 ust. 2 ustawy Prawo Własności Przemysłowej mającej zastosowanie na podstawie art. 315 ust. 3 w/w ustawy wobec czego słuszne jest stanowisko Urzędu wyrażone w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2001r. Skargę na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła C. Company z siedzibą w P. USA zwany dalej skarżącym. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucał: 1. błędną wykładnię art. 315 ust. 3 prawa własności przemysłowej poprzez przyjęcie, że przepis ten daje podstawę do zastosowania art. 37 ust. 2 ustawy do zmiany zastrzeżeń dokonanej przed 22 sierpnia 2001r. 2. naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez interpretacje przepisu art. 315 ust. 3 i 37 ust. 2 ustawy prawo własności przemysłowej w sposób naruszający zasadę ochrony praw nabytych, zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego prawa oraz zakaz działania prawa wstecz, które wynikają z konstytucyjnej zasady państwa prawnego. Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podał miedzy innymi, że zamieszczenie pkt drugiego w zaskarżonym postanowieniu było oczywistą omyłką. Odnośnie błędnej wykładni art. 315 ust. 3 w zw. z art. 37 ust. 2 prawa własności przemysłowej Urząd Patentowy RP szczegółowo wyjaśnił, kiedy można wprowadzać uzupełnienia i poprawki do patentu. Otóż: Zarówno art. 30 ustawy z dnia 19 października 1972r. o wynalazczości (tekst jedn. Dz.U. z 1993r. Nr 26, poz. 117, dalej uow), jak i art. 37 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117). identycznie regulują dopuszczalność wprowadzania zmian do zgłoszenia wynalazku. Do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu zgłaszający może wprowadzać uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia wynalazku, jeżeli nie zmieniają one istoty zgłoszonego wynalazku, ani nie uzasadniają zmiany pierwszeństwa do uzyskania patentu (art. 30 uow). Zmiany te nie mogą wykraczać poza to, co zostało ujawnione jako przedmiot rozwiązania w opisie wynalazku w dniu dokonania zgłoszenia (art. 37 ust. 1 p.w.p.). Wyjątkiem od powyższej zasady jest możliwość zmiany zastrzeżeń patentowych w sposób rozszerzający pierwotny zakres żądanej ochrony tylko do czasu ogłoszenia o zgłoszeniu, jednakże pod warunkiem, iż było to ujawnione w opisie wynalazku jako przedmiot zgłoszenia (ust. 2 art. 37 p.w.p). Reasumując, należy przyjąć, że zarówno przepisy ustawy o wynalazczości jak i ustawy Prawo własności przemysłowej ustalają, iż materialnoprawne roszczenie o patent musi się zawsze mieścić w ramach tej lub tych kategorii, które zgłaszający zastrzegł w zgłoszeniu wynalazku (podanie i zastrzeżenia). Korygowanie in plus roszczenia o patent prowadzące do rozszerzenia zakresu przedmiotowego żądanej ochrony poprzez wprowadzenie do zgłoszenia wynalazku P. [...] nowych zastrzeżeń patentowych od nr 42 do nr 52 dotyczących sposobu izomeryzacji olefin było niedopuszczalne. Szczegółowe uzasadnienie dotyczące niedopuszczalności wprowadzonej w zgłoszeniu wynalazku nr P. [...] zmiany zostało podane w postanowieniu Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2001 r. wydane na podstawie art. 30 ustawy o wynalazczości oraz art. 41 ust. 2 Układu PCT i zasady 78.1 regulaminu wykonawczego do Układu. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. nr 153, poz. 1271 ze zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd administracyjny dokonuje kontroli, o której mowa powyżej, badając decyzją pod względem ich legalności, czyli zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie ocenia natomiast decyzji pod względem ich słuszności. Jeżeli chodzi o pkt 1 zaskarżonego postanowienia to, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 134 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami. skargi oraz powołana podstawą prawną. Rozstrzygając sprawy Urząd Patentowy RP jest związany przepisami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania (art. 256 prawa własności przemysłowej). Zasada ta obowiązywała także na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego (§ 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1993r. Dz.U. Nr 36, poz. 160 ze zm.). Zgodnie z wymogami powyższej procedury, każde rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego powinno być w sposób należyty uzasadnione. Brak uzasadnienia rozstrzygnięcia lub uzasadnienie w niepełnym zakresie skutkuje naruszeniem przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie wypełnia, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, przesłanek art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z treścią w/w przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Zgodnie z ogólnie przyjętym stanowiskiem doktryny J. Zimmermann "Uzasadnienie w dziedzinie faktów musi wyjaśnić okoliczności wskazujące na potrzebę lub konieczność wydania decyzji w danej sprawie i wobec określonych podmiotów oraz ich wpływa na treść jej rozstrzygnięcia, a w sferze prawa chodzi o wskazanie normy obowiązującej i jej znaczenia ustalonego w drodze wykładni i uzasadnienie ma przedstawić trzy– zdaniem autora – fazy rozumowania, tzn. wyjaśnienie zmierzające do ustalenia faktów, ustalenie ich znaczenia według normy prawnej oraz zastosowanie normy prawnej obowiązującej". Komentarz Becka "Kodeks postępowania administracyjnego" B.Adamiak, J. Borkowski W-wa 1996r. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wskazuje jedynie na normy prawne, na podstawie których zostało wydane przedmiotowe rozstrzygnięcie, w pozostałym zaś zakresie zawiera odesłanie do postanowienia z [...] kwietnia 2001r. Brak jest jakiegokolwiek ustalenia stanu faktycznego, czy też odniesienia się do zarzutów zażalenia, w których skarżący podnosi, że mimo rozszerzenia zastrzeżeń patentowych o zastrzeżenia 42-52 nie doszło w toku postępowania do zmiany istoty wynalazku. W uzasadnieniu brak jest również wyjaśnienia dlaczego właśnie te, a nie inne przepisy stanowią podstawę rozstrzygnięcia. Powyższe działanie Urzędu w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia narusza przepis art. 107 § 3 k.p.a. skutkujący uchyleniem postanowienia w pkt 1 na zasadzie art. 145 §1 lit.c p.p.s.a. Co prawda Urząd Patentowy RP usiłował p oprawić powyższe niedociągnięcia w odpowiedzi na skargę, jednak przepisy prawa nie pozwalają na potraktowanie odpowiedzi na skargę jako uzupełnienia uzasadnienia. Skarga zasługuje na uwzględnienie również odnośnie pkt 2 postanowienia. Sam zespół orzekający Urzędu Patentowego RP w odpowiedzi na skargę stwierdził, że: Zespół orzekający Urzędu Patentowego RP uznaje za oczywistą pomyłkę "wyznaczenie terminu dwóch miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia na jego wykonanie" w pkt 2 sentencji zawartej w postanowieniu z dnia [...] lutego 2003r. Nr [...]. Zgodnie z art. 245 ust. 1, 2 i 3 p.w.p. w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej wcześniej wydanego postanowienia o niedopuszczalności uzupełnienia zmieniającego istotę zgłoszonego projektu wynalazczego. Urząd Patentowy RP (Izba Odwoławcza) wydaje postanowienie, w którym utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie albo uchyla je w całości lub w części i rozstrzyga co do istoty rozpatrywanej kwestii, na które stronie przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 245 ust. 2 p.w.p. w razie nieuwzględnienia wniosku i utrzymania postanowienia w mocy termin dokonania czynności, wyznaczony w zaskarżonym postanowieniu, biegnie na nowo, a zatem nie ma konieczności wyznaczenia terminu w postanowieniu wydanym na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Art. 245 ust. 2 p.w.p. nie ma jednak zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż jak wskazano wyżej w postanowieniu z dnia [...].04.2001 r. nie był (bo nie mógł być zgodnie z przepisami w tej dacie obowiązującymi) żaden termin do dokonania określonej czynności, a zatem nie może biec na nowo. Nie było zatem podstaw do zamieszczenia pkt 2 w sentencji postanowienia z dnia [...] lutego 2003 r. Urzędu Patentowego RP (Izby Odwoławczej), gdyż zgłaszający nie mógł być zobowiązany do dokonania konkretnej czynności, a jego umieszczenie w sentencji postanowienia. Naruszenie powyższe, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowi istotne naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpoznaniu zażalenia skarżącego Urząd Patentowy RP powinien kierować się nie tylko przepisami prawa materialnego, ale również przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadnie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Orzekanie o 152 p.p.s.a. nie było w tym wypadku konieczne, gdyż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a.