II SA 1462/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Sędziowie : WSA Protokolant Magdalena Wieczorek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2004 r. sprawy ze skargi K. B. na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu oddala skargę 6 II SA 1462/03 UZASADNIENIE Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...] na podstawie art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) uchylił decyzję z dnia [...] maja 2001 r. o zarejestrowaniu samochodu marki [...] nr rej. [...] na rzecz K. B. oraz odmówił rejestracji tego pojazdu. Powodem wydania decyzji było postępowanie karne zakończone postanowieniem z dnia [...] września 2002 r. Prokuratury Rejonowej [...] w sprawie [...] stwierdzające, iż zbycie samochodu nastąpiło na podstawie podrobionych dokumentów. Jak wynika z tego postanowienia, samochód w dniu [...] czerwca 1993 r. został sprzedany przez osobę podającą się za E. K. C. Z. a następnie przez dziewięć lat zmieniał kolejnych właścicieli, z których ostatnim był K. B.. W związku z powyższym Starosta Powiatu [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie rejestracji przedmiotowego samochodu ponieważ autentyczność dowodu jego własności stała się wątpliwa i wydał decyzję o uchyleniu decyzji o rejestracji oraz odmówił zarejestrowania pojazdu. Od decyzji tej K. B. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji o rejestracji samochodu. K. B. podaje, iż samochód kupił w komisie w dobrej wierze i jak wynika z postępowania prokuratorskiego pojazd nie był skradziony, nie ma przebitych numerów fabrycznych dlatego został mu zwrócony, co zdaniem skarżącego dowodzi, iż potwierdzono tą czynnością jego prawo własności do pojazdu. W związku z powyższym K. B. uważa, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 kpa i art. 72 ustawy z dnia z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium powołując się na art. 72 ust. 1 pkt 1 i 4 Prawa o ruchu drogowym stwierdza, iż rejestracji samochodu dokonuje się na podstawie dowodu własności i dowodu rejestracyjnego, jeżeli na pojazd taki wydano. Oba dokumenty muszą być prawdziwe, to jest autentyczne oraz muszą stwierdzać prawdziwy stan faktyczny. W postępowaniu administracyjnym stwierdzono, iż osoba podająca się za E. K. wyłudziła na podstawie podrobionego dokumentu sprzedaży w Wydziale Komunikacji [...] dowód rejestracyjny na samochód [...], a następnie samochód sprzedała C. Z.. Zmieniał on kolejnych właścicieli a ostatnim z nich jest K. B.. Zdaniem Kolegium, ponieważ pierwsza osoba rejestrująca samochód nie była jego właścicielką, to tym samym żaden z następujących po sobie nabywców tego pojazdu, łącznie z K. B., nie nabyli prawa własności do tego samochodu. Skoro zatem okazało się, iż dokonano rejestracji na podstawie dokumentów niezgodnych ze stanem faktycznym należało wznowić postępowanie w sprawie rejestracji i wydana w wyniku tego postępowania decyzja, jest zdaniem Kolegium, właściwa. Na decyzją tą K. B. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. Skarżący stwierdza, że najistotniejszą okolicznością w sprawie jest to, iż C. Z. nabył w dobrej wierze samochód od osoby podającej się za E. K. i następni nabywcy, łącznie ze skarżącym, również dokonywali zakupu w dobrej wierze. Powołując się zatem na art. 169 § 1 kc uważa, że C. Z. stał się właścicielem samochody, a więc także dalsze przeniesienia tego prawa były skuteczne. Powołując się w dalszej części skargi na art. 176 § 1 kc wskazuje na prawo do doliczania, przez kolejnych nabywców samochodu, okresów posiadania poprzednich jego właścicieli (posiadaczy w dobrej wierze). W tej sytuacji skarżący uważa, iż okres czasu od pierwszego przeniesienia własności (9 lat) dowodzi, iż jest on prawnym właścicielem pojazdu, a w związku z tym zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wnosiło o jej oddalenie i przytaczając argumenty powołane w zaskarżonej decyzji wskazuje ponownie, iż o własności pojazdu może rozstrzygnąć jedynie sąd. Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w oparciu o art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje; W celu dokonania rejestracji pojazdu należy skierować do właściwego organu rejestracyjnego wniosek o rejestrację. Do wniosku dołącza się: dowód własności pojazdu, dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany, kartę pojazdu, jeżeli była wydana, oraz należy oddać tablice rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wymagania powyższe statuuje Prawo o ruchu drogowym w art. 72 ust 1 i ust. 2 w myśl którego rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie: 1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5, 2) karty pojazdu, jeżeli była wydana, 3) wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji, jeżeli są wymagane, 4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane, 5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany, 6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy, 7) świadectwa oryginalności. 2. Wymagania ust. 1 nie dotyczą: 1) pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - w zakresie ust. 1 pkt 3, 2) pojazdu zakupionego po przepadku na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego - w zakresie ust. 1 pkt 2, 5 i 7, 3) pojazdu zakupionego od Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej lub Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - w zakresie ust. 1 pkt 5 i 7, 4) pojazdu sprowadzonego z zagranicy - w zakresie ust. 1 pkt 5; w tym przypadku zamiast dowodu rejestracyjnego dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu potwierdzającego rejestrację za granicą, 5) pojazdu nowego, rejestrowanego po raz pierwszy, na którego typ producent lub importer uzyskał świadectwo homologacji lub decyzję zwalniającą z homologacji - w zakresie ust. 1 pkt 7, 6) pojazdu, którego rejestracja jest dokonywana przed dniem 1 stycznia 2004 r. - w zakresie ust. 1 pkt 7. W rozpoznawanej sprawie uchylenie decyzji o zarejestrowaniu przedmiotowego samochodu oraz wydanie decyzji o odmowie jego rejestracji nastąpiło na skutek stwierdzenia przez organ administracji braku dowodu własności pojazdu. Dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów: umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, dożywocia, faktura VAT wystawiona przez sprzedawcę prowadzącego dystrybucję pojazdów nowych lub rachunek uproszczony oraz prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności w trybie postępowania cywilnego. Organy administracji stwierdziły, czego nie neguje skarżący, iż dowodem własności nie może być dokument (akt kupna – sprzedaży) sporządzony z osobą, która faktycznie właścicielem samochodu nie była. Za taką należy uznać osobę podającą się za E. K.. Jak ustaliły to organy administracji, samochód o numerach wskazanych w aktach sprawy, sprzedany przez osobę podającą się za E. K. nie został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym, faktura sprzedaży tego pojazdu została wydana na inny samochód o innym numerze VIN, natomiast osoba podająca się za E. K. posłużyła się skradzionym dowodem osobistym. Tym samym rozstrzygnięcia organów administracji, w ocenie Sądu, zostały dokonane zgodnie z art. 72 ust. 1 i ust. 2 Prawa o ruchu drogowym. Zaistniały problem, dotyczący własności pojazdu nabytego przez K. B., podlega rozstrzygnięciu przez właściwy sąd powszechny, gdyż zgodnie z art. 3 § 1, § 2 i § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi §1. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. § 2. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. § 3. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Odnosząc się do § 3 powołanego przepisu, należy stwierdzić, iż przepisy Praw o ruchu drogowym nie dekretują kognicji sądu administracyjnego w zakresie ustalania prawa własności. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak i w postępowaniu przed organami administracji publicznej dochodzenie ustalenia własności pojazdu jest wyłączone przepisami stosowanymi przez sądy powszechne, które są wyłącznie do tego powołane. W kwestii tej wypowiedział się także Sad Najwyższy w wyroku z 14 maja 1996 r. (III ARN 92/95, OSNAPiUS 1996, nr 23, poz. 351) "w postępowaniu administracyjnym i sądowo-administracyjnym dotyczącym rejestracji pojazdu samochodowego organy orzekające nie są uprawnione do ustalania na podstawie art. 169 k.c., prawa własności samochodu nabytego od osoby nieuprawnionej, jeżeli dowód nabycia samochodu i dowód rejestracyjny okazały się fałszywe". W rozpoznawanej sprawie ustalenie tego prawa na rzecz K. B. może nastąpić, zgodnie z art. 174 kc, jedynie na skutek prawomocnego orzeczenia sądu. W takiej sytuacji oraz gdy pojazd ma numery nadane i nabite fabrycznie przez producenta, rejestracji dokonuje się tylko na podstawie tego orzeczenia i zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu. Tak uzyskany dowód własności pojazdu dołącza się do wniosku o rejestrację wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej lub z adnotacją właściwego urzędu skarbowego zamieszczoną w dowodzie własności, że jest on zwolniony lub nie podlega opłacie. W świetle powyższego powołanie się przez skarżącego na naruszenie w zaskarżonej decyzji art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie znajduje uzasadnienia. Fakty dotyczące przenoszenia prawa do samochodu umowami, po umowie z osobą podającą się za E. K., były znane organom lecz nie mogły mieć wpływu na dokonane rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny badając w rozpoznawanej sprawie legalność wydanych decyzji administracyjnych stwierdził, iż nie naruszają one prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz nie naruszają przepisów postępowania. W tych warunkach, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.