II SA 1481/02

Dnia 3 lutego 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Anna Robotowska (spr.) Sędziowie Asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant Marlena Chmielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2004 roku sprawy ze skargi "C." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2002r. nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji znaku towarowego "MELISANA – BENEDIKTINEN" 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] marca 2002r. utrzymał w mocy decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] grudnia 1999r., odmawiającą rejestracji znaku towarowego "MELISANA – BENEDIKTINEN" zgłoszoną przez C. spółkę z o.o. z siedzibą w P.. W uzasadnieniu podano, że powodem odmowy rejestracji przedmiotowego znaku było stwierdzenie przez Urząd Patentowy RP jego podobieństwa do zarejestrowanego na rzecz M. mbH z Niemiec z pierwszeństwem od dnia [...].11.1990r. pod numerem [...] znaku towarowego "MELISANA" przeznaczonego do oznaczania towarów w klasie 1 i 5; w klasie 5 przeznaczonego do oznaczania takich towarów jak: produkty farmaceutyczne, weterynaryjne i higieniczne; dietetyczne środki odżywcze dla dzieci i chorych, plastry, materiały opatrunkowe, materiały do plombowania zębów i masa odciskowa do celów dentystycznych, środki dezynfekcyjne, preparaty do niszczenia chwastów i robactwa, środki grzybobójcze. Organ podniósł, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, niedopuszczalna jest rejestracja znaku dla towarów tego samego rodzaju jeżeli jest podobny do znaku towarowego zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorstwa, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzić w błąd odbiorców co do źródła pochodzenia towarów. Podobieństwo znaków, w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy, winno być rozpatrywane jednocześnie w dwóch aspektach: w aspekcie podobieństwa samych znaków oraz w aspekcie podobieństwa towarów, do oznaczania których znak został przeznaczony. Znak towarowy ma zatem pełnić rolę odróżniającą w taki sposób, aby nie wprowadzał w błąd uczestników obrotu gospodarczego co do źródła pochodzenia towarów. Zarejestrowany znak słowny MELISANA" i zgłoszony znak słowny "MELISANA - BENEDIKTINEN" zawierają identyczne w warstwie fonetycznej i znaczeniowej słowo "MELISANA". W omawianym przypadku bezsporny jest fakt jednorodzajowości towarów objętych klasą 5, możliwych do nabycia przez ten sam krąg odbiorców, w tych samych punktach sprzedaży. Zarejestrowanie na rzecz Zgłaszającego znaku MELISANA – BENEDIKTINEN, przeznaczonego do oznaczania tego samego rodzaju towarów mogłoby wprowadzać w błąd odbiorców, co do źródła pochodzenia towarów, a także powodować przypuszczenia, że firmy tj. M. mbH z siedzibą w K., uprawniona z rejestracji znaku słownego "MELISANA" i C. sp. z o.o. z P. zgłaszająca znak słowny "MELISANA – BENEDIKTINEN" są ze sobą organizacyjnie powiązane, choć w rzeczywistości tak nie jest. Zarejestrowany znak słowny "MELISANA" jest oznaczeniem fantazyjnym, samym w sobie posiadającym zdolność odróżniania źródła pochodzenia towarów tego samego rodzaju. Organ ustosunkowując się do przytoczonych przykładowych rejestracji podniósł, iż sprawy żadnego znaku towarowego nie da się rozpatrywać ogólnie. Jest ona zawsze oceniana w swoich konkretnych uwarunkowaniach i odniesieniach. Odnosząc się do wątpliwości Zgłaszającego co do informacji zawartych w sprzeciwie złożonym przez pełnomocnika w imieniu Niemieckiej firmy, uprawnionej z rejestracji w/w znaku towarowego, (który to został Zgłaszającemu przesłany przez Urząd Patentowy pismami z dnia [...] listopada 1997r. oraz z dnia [...] marca 1999r.) Urząd Patentowy wskazał, że Firma M. mbH z Niemiec jest właścicielem świadectwa rejestracyjnego MziOS o numerze [...] środka farmaceutycznego, pod nazwą handlową "[...]", od dnia [...] stycznia 1991r. czyli od daty wcześniejszej niż data rejestracji znaku MELISANA jako znaku towarowego w Urzędzie Patentowym, która to przypada na dzień [...] luty 1993r. (przy dacie zgłoszenia znaku towarowego MELISANA [...] listopada 1990r.). W skardze do Sądu spółka "C." wnosiła o uchylenie powyższej decyzji zarzucając decyzji naruszenie przepisów procesowych, a mianowicie art. 24 §1 pkt 5 i 107 §1 k.p.c. albowiem decyzja została wydana przez organ kolegialny, Izbę Odwoławczą UP, ale podpisana została jedynie przez przewodniczącego składu. Nadto w składzie Izby Odwoławczej rozpoznającej odwołanie orzekała osoba (ekspert), który wydał decyzję w pierwszej instancji. Nadto skarżąca podniosła zarzut nie rozważenia przez organ wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi, a ustosunkowując się do zarzutów w niej podniesionych stwierdził, iż nie podziela poglądu skarżącej (która powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2002r. sygn. akt IISA 3870/01, w którym wyrażono taki sam pogląd, iż decyzje wydane przez Izbę Odwoławczą jako organ kolegialny muszą być podpisane przez wszystkich członków składu orzekającego w sprawie). Nadto odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesiono, iż w postępowaniu administracyjnym o rejestrację znaku towarowego Urząd Patentowy nie może wypowiadać się co do zdolności rejestrowej znaku, który uzyskał już ochronę prawa (prawo z rejestracji). Odmowa rejestracji znaku towarowego Melisana – Benediktinen znajduje pełne oparcie w przepisach art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, a organ w zaskarżonej decyzji rozważył wszystkie okoliczności podniesione przez stronę – co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego została przekazana do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zgodnie z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP – Izby Odwoławczej z dnia [...] marca 2002r. została podpisana jedynie przez przewodniczącego trzyosobowego zespołu orzekającego. Z treści decyzji (komparycji) jak również z protokołu posiedzenia zespołu orzekającego wynika, iż w wydaniu zaskarżonej decyzji brał udział ekspert (A. I.), która wcześniej rozpoznawała sprawę i wydała decyzję z dnia [...] grudnia 1999r. Izba Odwoławcza Urzędu Patentowego RP – w myśl art. 277 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. Nr 49, poz. 508) – rozpoznaje sprawy w zespołach orzekających, w składzie trzech osób. W sprawach zawiłych zespół ten może liczyć pięć osób. Rozstrzygnięcia w Izbie Odwoławczej są więc podejmowane kolegialnie. Wyrażają wolę wszystkich członków zespołu orzekającego i ta wola musi zostać potwierdzona podpisem każdego z nich. W związku z tym w orzecznictwie NSA przyjmuje się konsekwentnie, że decyzję administracyjną wydaną przez organ kolegialny podpisują wszyscy członkowie tego organu. Wymagania tego nie spełnia podpisanie przez wszystkich członków organu kolegialnego protokołu z posiedzenia organu, zawierającego treść rozstrzygnięcia (np. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 1991r., SA/Gd 1152/90, ONSA z 1991r., Nr 2, poz. 34). Z treści art. 107 §1 kpa wynika, że podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji stanowi istotny element decyzji. Dlatego też decyzja nie podpisana przez wszystkie osoby biorące udział w jej wydaniu narusza rażąco przepis art. 107 §1 kpa i przez to jest dotknięta nieważnością (art. 156 §1 pkt 2 kpa). Należy podkreślić, że wymaganie podpisania rozstrzygnięcia zespołu orzekającego Izby Odwoławczej przez wszystkich jego członków wynika z ustawy (art. 277 ustawy – Prawo własności przemysłowej i art. 107 §1 kpa). Odnosząc się do drugiej sygnalizowanej kwestii NSA w składzie orzekającym wyraża zapatrywanie, że udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia osoby, która wcześniej uczestniczyła w rozpatrywaniu tej sprawy, wydając decyzję z dnia [...] grudnia 1999r. stanowi naruszenie przepisu art. 24 §1 pkt 5 kpa nakazującego wyłączenie takiej osoby z postępowania administracyjnego w sprawie i tym samym może być przesłanką wznowienia postępowania, określoną w art. 145 §1 pkt 3 kpa. W piśmiennictwie prawniczym i w orzecznictwie sądowym podnosi się, że przepis art. 24 §1 pkt 5 kpa o wyłączeniu pracownika organu administracji publicznej od udziału w sprawie, którą rozpatrywał w niższej instancji, ma również zastosowanie do pracownika naczelnego organu administracji publicznej, który wydał decyzję w sprawie i w związku z tym nie może otrzymać upoważnienia do ponownego jej rozstrzygnięcia na skutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy (np. wyrok NSA z dnia 24 maja 1983r., I SA 1714/82, ONSA z 1983r., Nr 1, poz. 35). Przez "niższą instancję", o której mowa w art. 24 §1 pkt 3 kpa należy zatem rozumieć nie tylko organ strukturalnie i funkcjonalnie wyodrębniony od organu wyższego stopnia, lecz także każdy inny, który wydał decyzję nieostateczną. Poszukując na gruncie ustawy – Prawo własności przemysłowej dodatkowego uzasadnienia stanowiska w kwestii zastosowania art. 24 §1 pkt 5 kpa do członków zespołu orzekającego Izby Odwoławczej UP można zauważyć, że Izba Odwoławcza UP, poza sama nazwą, ma również pewne cechy ustrojowe i kompetencyjne, uzasadniające uznanie jej za organ wyższego stopnia w stosunku do orzekającego jednoosobowo eksperta Urzędu Patentowego. Jest stałym organem UP, składającym się z osób uprawnionych do orzekania. Ma też wyodrębnione, własne kompetencje (art. 275 ust. 1 i 2 ustawy). Rozpoznawane przez ten organ wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy, o których mowa w art. 244 ust. 1 ustawy nie są wnioskami określonymi w art. 127 §3 kpa. Ten ostatni przepis dotyczy bowiem wydanych w pierwszej instancji decyzji ministra, samorządowego kolegium odwoławczego oraz decyzji kierowników organów wymienionych w art. 5 §1 pkt 4 kpa. W tym katalogu nie mieszczą się decyzje Urzędu Patentowego. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok narusza prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jego nieważności i dlatego też z mocy art. 145 §1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 §1 pkt 2 kpa orzekł jak w sentencji wyroku.