II SA 1503/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Asesor WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant: Rafał Jasiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2004 r. sprawy ze skargi T. S.A. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2003r. nr [...] w przedmiocie nadania uprawnień do wydawania bukmacherskich świadectw zawodowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz T. S.A. 350 (trzysta pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Minister Finansów decyzją z [...] marca 2003r. Nr [...] po rozpatrzeniu wniosku skarżącej - Spółki T. S.A. z siedzibą w W. (przed zmianą nazwy działającą pod firmą T.M. S.A.) o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2002r. Wnioskiem z [...] listopada 2002r. skarżąca powołując się na art. 20 ust. 2 ustawy o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach (Dz. U. z 1998r. Nr 102, poz. 650 z późn. zm.) – ustawa o grach losowych - zwróciła się do Ministra Finansów z prośbą o uznanie jej za wyspecjalizowana jednostkę prowadzącą szkolenia w zakresie zakładów wzajemnych, a w związku z tym o uznawanie świadectw wydawanych przez tę Spółkę za ważne na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Pismem z dnia [...] grudnia 2002r. znak [...], które następnie organ uznał za decyzję, Minister Finansów uznał, że sprawa z wniosku strony jest bezprzedmiotowa. Przedstawiając stanowisko zawarte w tym piśmie Minister Finansów wskazał, że zgodnie z przepisem § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 października 2000r. (Dz. U. Nr 95, poz. 1048) w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach, wnioski Spółki o wyznaczenie terminu egzaminu kwalifikacyjnego i wydanie świadectw zawodowych dla osób w nich zgłoszonych rozpatrywane są na bieżąco. W ocenie Ministra Finansów z przepisów ustawy i z przepisów rozporządzenia nie wynika prawo wydawania decyzji podmiotom w zakresie przypisania im uprawnień przysługujących wyłącznie Ministrowi Finansów. Wskazano, że a powoływany przez Spółkę przepis art. 20 ust. 2 ustawy uprawnia Ministra Finansów wyłącznie do uznania za ważne na terytorium RP świadectwa wydawane przez właściwą władzę innego państwa bądź przez wyspecjalizowaną organizację prowadzącą szkolenie w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach. Minister Finansów wskazał, że zgodnie powołanymi przepisami może, w uzasadnionych przypadkach uznać za ważne na terytorium RP już wydane przez inny organ świadectwo zawodowe. Nie jest natomiast uprawniony do wydawania decyzji podmiotom, które na tej podstawie przejęłyby kompetencje ustawowe Ministra Finansów. Nawiązując do pisma Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2002r., które w zaskarżonej decyzji zostało uznane za decyzję administracyjną skarżąca pismem z dnia [...] stycznia 2003r. wystąpiła o wydanie decyzji w sprawie złożonego przez nią wniosku z [...] listopada 2002r. Minister Finansów uznał pismo skarżącej z dnia [...] stycznia 2003r. za wniosek o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz w oparciu o obowiązujący stan faktyczny i prawny Minister Finansów uznał, iż uzasadnienie przedstawione w decyzji z dnia [...] grudnia 2002r. znak [...] było zasadne. Wskazał, że nie istnieje, sytuacja prawna, w której skarżąca jako strona miałaby prawo żądać od Ministra Finansów skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z przepisów prawa to znaczy uznania jej za wyspecjalizowaną organizację prowadzącą szkolenie w zakresie zakładów wzajemnych i uznawanie w każdym przypadku za ważne na terytorium RP świadectw zawodowych przez nią wydanych. Minister Finansów wskazał, że powołany przez skarżącą przepis art. 20 ust. 2 ustawy nie uprawnia do wydawania decyzji podmiotom, w zakresie, wnoszonym przez Spółkę. Biorąc pod uwagę powyższe i nie znajdując podstawy prawnej do rozpoznania tej sprawy w drodze postępowania administracyjnego i merytorycznego jej rozstrzygnięcia Minister Finansów ponownie stwierdził o bezprzedmiotowości tego postępowania w rozumieniu art. 105 k.p.a. Decyzję niniejszą zaskarżyła skarżąca podnosząc, że w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe podzielenie stanowiska Ministra Finansów w zakresie uznania postępowania za bezprzedmiotowe, bowiem istnieje przedmiot rozstrzygnięcia. Wskazała, ze Minister Finansów uznając Spółkę " T.S." za podmiot uprawniony z art. 20 ust. 3 ustawy o grach losowych wykazał, iż istnieje przedmiot postępowania. Wskazała, że twierdzenia Ministra Finansów, iż zastosowane przez niego rozwiązania prawne nie mają zastosowania do innych podmiotów, poza Spółką "T.S." są pozbawione podstaw logicznych i prawnych. Podniosła, że Minister Finansów nie widzi z jednej strony podstaw prawnych i możliwości do uznania skarżącą za jednostkę wyspecjalizowaną, a z drugiej strony i na podstawie tych samych przepisów rozstrzyga o uznaniu innego podmiotu za taką jednostkę. Ponadto wykazywała brak stabilności stanowiska Ministra Finansów, bowiem występując z wnioskiem po upływie ponad dwóch lat od uprzedniego wniosku (pismo z dnia [...] października 2002), uwzględniła wprowadzone przez Ministra Finansów kryterium czasowości prowadzenia działalności natomiast organ uznał, że na rynku polskim bak jest wyspecjalizowanego podmiotu pomimo tego, że istnieje inny podmiot wyspecjalizowany w zakresie szkoleń w zakresie gier losowych i zakładów wzajemnych. Uznając, że decyzja jest nie tylko krzywdząca dla skarżącej, ale także narusza zasadę równości podmiotów wobec prawa i z tych względów jako sprzeczna z obowiązującym porządkiem prawnym i podlega uchyleniu. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawy (Dz.U. Nr 153, poz.1271), w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 20 ust. 1 ustawy o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach (Dz. U. z 1998r. Nr 102, poz. 650 z późn. zm.) świadectwa zawodowe uprawniające do sprawowania zarządu nad ośrodkami gier i punktami przyjmowania zakładów, sprawowania nadzoru nad grami losowymi, zakładami wzajemnymi lub grami na automatach, bezpośredniego prowadzenia gier lub zakładów, o których mowa w art. 2 ustawy o grach losowych wydaje osobom spełniającym kryteria opisane w ustawie minister właściwy do spraw finansów publicznych na podstawie egzaminu złożonego przed komisją egzaminacyjną. Przepis art. 20 ust. 2 ustawy o grach losowych przewiduje jednak, że minister właściwy do spraw finansów publicznych może uznać za ważne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej świadectwa wydane przez właściwą władzę innego państwa bądź przez wyspecjalizowaną organizację prowadzącą szkolenie w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach. Powołując się na zapis art. 20 ust. 2 o grach losowych skarżąca złożyła wniosek o uznawanie za ważne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej świadectw wydawanych przez Spółkę, prowadzącą szkolenia w zakresie zakładów wzajemnych, a tym samym o uznanie Spółki za wyspecjalizowaną organizacje, o której mowa w art. 20 ust. 2 ustawy. W uzasadnieniu wniosku, Skarżący wyjaśnił, że prowadząc działalność w zakresie zakładów wzajemnych od [...] lat posiada duże doświadczenie w szkoleniu w tym zakresie z uwagi na fakt systematycznego prowadzenia takiego szkolenia w celu przygotowania do egzaminów i właściwego prowadzenia działalności. Wniosek dotyczył przede wszystkim zakładów wzajemnych - bukmacherskich. Według Ministra Finansów obecnie na rynku gier losowych nie występuje podmiot specjalizujący się w szkoleniach z zakresu zakładów wzajemnych. Wszystkie podmioty prowadzące działalność w tym zakresie są zobowiązane uzyskać świadectwo zawodowe dla pracowników, zajmujących stanowiska określone w § 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 1997 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych. W piśmie zawarto również stwierdzenie, że brak jest podstaw do uznania wnioskodawcy spółki T. S.A. (wniosek z [...] sierpnia 2000r.) za jednostkę, o której mowa w art. 20 ust 2 ustawy o grach losowych, gdyż spółka przedmiotową działalność podjęła dopiero w oparciu o decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2000 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2002 roku, uznanym następnie przez Ministra Finansów za decyzję administracyjną uznającą postępowanie w sprawie (co nie wynika z treści pisma) za bezprzedmiotowe. Ponadto Minister Finansów poinformowało Spółkę, że na podstawie powoływanego przepisu "Minister Finansów uznaje za ważne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej świadectwa wydane przez jednoosobową spółkę Skarbu Państwa T.S. Sp. z o.o., realizującą monopol Państwa w zakresie gier liczbowych. Minister Finansów stwierdził, że "powyższe rozwiązanie prawne nie ma zastosowania do innych podmiotów, których pracownicy zgodnie z przepisem § 7 ust 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 października 2000 r., w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach, składają egzamin przed komisją egzaminacyjną powołaną przez Ministra Finansów i uzyskują świadectwo zawodowe ". Zgodnie z odpowiedzią Ministra Finansów - nie ma przesłanek do przekazywania uprawnień w tym zakresie jednostkom wymienionym w art. 20 ust. 2 ustawy o grach losowych, m.in. ze względu na fakt, że wnioski o wyznaczenie terminu egzaminu kwalifikacyjnego i wydanie świadectwa zawodowego dla wskazanych w nich osób rozpatrywane są na bieżąco. Skarżący wystąpił pismem z dnia [...] stycznia 2003 roku o wydanie decyzji w sprawie, wnosząc o podanie decyzji prawnej rozstrzygnięcia prawnego, zgodnie z którym Minister Finansów uznał Spółkę "T.S." za wyspecjalizowaną jednostkę, opisaną art. 20 ust. 2 ustawy, natomiast takie rozwiązanie prawne nie może mieć zastosowania do innych podmiotów. Ostatecznie, Minister Finansów uznając, że art. 20 ust. 2 nie uprawnia Ministra Finansów do wydawania decyzji podmiotom w zakresie wnoszonym przez Spółkę - nie znalazł podstawy prawnej do rozpoznania tej sprawy w drodze postępowania administracyjnego i merytorycznego jej rozstrzygnięcia i stwierdził o bezprzedmiotowości postępowania w trybie art. 105 kpa. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Minister Finansów, uzasadniając swoje decyzje, a więc pismo z dnia [...] grudnia 2002r. będące decyzją pierwszoinstancyjną a następnie zaskarżoną decyzję podaje różne przesłanki odmowy stwarzając w rezultacie tak dalece niekonsekwentne kryteria uznaniowości decyzji, że nie jest możliwe ocenienie prawidłowości przeprowadzonego postępowania i zaskarżonej decyzji. Należy zauważyć, iż wbrew twierdzeniom Ministra Finansów skarżąca nie występowała o przekazanie ustawowych kompetencji Ministra na rzecz skarżącej a jedynie powołując się na zapis art. 20 ust.2 złożyła wniosek o uznawanie za ważne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej świadectw wydawanych przez Spółkę, prowadzącą szkolenia w zakresie zakładów wzajemnych, a tym samym o uznanie Spółki za wyspecjalizowaną organizacje, o której mowa w art. 20 ust. 2 ustawy o grach losowych. Faktem jest, że wniosek ten został przez skarżącą opisany zbyt szeroko i mógł budzić wątpliwości co do jego zakresu niemniej jednak w trakcie postępowania administracyjnego możliwe było ustalenie zakresu wystąpienia skarżącej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pismo skarżącej z dnia [...] stycznia 2003r. precyzuje wniosek w sposób nie budzący wątpliwości. Z tego pisma wynika, iż skarżąca oczekuje uznania jej za podmiot, o którym mowa w art. 20 ust. 2 ustawy o grach losowych a więc za wyspecjalizowaną organizację prowadzącą szkolenie w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach. W tym zakresie skarżąca nie oczekiwała otrzymania rozstrzygnięcia przekraczającego uprawnienia określone przez Ministra Finansów dla spółki "T.S.". Jak wynika z uzasadnienia decyzji z dnia [...] grudnia 2002 roku, Minister Finansów na podstawie powoływanego przepisu uznaje za ważne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej świadectwa wydane przez jednoosobową spółkę Skarbu Państwa T.S. Sp. z o.o., realizującą monopol Państwa w zakresie gier liczbowych. Przy takiej informacji strona skarżąca miała prawo przypuszczać, iż Minister Finansów uznał jednoosobową spółkę Skarbu Państwa T.S. Sp. z o.o. za wyspecjalizowaną organizację prowadzącą szkolenie w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach, i w związku z tym miała prawo oczekiwać merytorycznego rozstrzygnięcia swojego wniosku. Wskazany przepis, o ile zdaniem Ministra Finansów ogranicza możliwości organu do uznawania świadectw wydawanych tylko przez jeden podmiot wymaga szczegółowego uzasadnienia i wykazania z jakich powodów Minister Finansów odmawia skarżącej uznania świadectwa wydanego przez nią za świadectwo wydane przez wyspecjalizowaną organizację prowadzącą szkolenie w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach. Badając ponownie sprawę Minister Finansów przeprowadzi postępowanie administracyjne i rozstrzygnie sprawę merytorycznie pozytywnie lub negatywnie dla strony niemniej jednak w sposób umożliwiający przeprowadzanie kontroli sądowej prawidłowości postępowania i rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, iż zmiana przez Ministra Finansów argumentacji w takcie postępowania od wskazywania, że na rynku gier losowych nie występuje podmiot specjalizujący się w szkoleniach z zakresu zakładów wzajemnych poprzez sugestię, że skarżąca dopiero podjęła prowadzenia przedmiotowej działalność tj. wprowadzenia kryterium czasowego przy analizie wniosku skarżącej do uznania postępowania za bezprzedmiotowe prowadzi do braku faktycznej możliwości oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania i zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej sprzeczności oraz fakt, że uzasadnienia obu decyzji nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. a wadliwość ta uniemożliwia w istocie zbadanie przez Sąd, zgodności wyrażonego w decyzji stanowiska z prawem należy uznać, że Minister Finansow nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 77 i 107 § 3 kpa, które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145§ 1 pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 o ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.