II SA 1531/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia s. del. NSA Stanisław Gronowski Sędziowie WSA Magdalena Bosakirska Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Aleksandra Macewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2004r. sprawy ze skargi M. na dwie decyzje Urzędu Patentowego RP z dnia ... stycznia 2000 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o uznanie za wygasłe prawa z rejestracji znaku towarowego oraz w przedmiocie wygaszenia prawa z rejestracji 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części nieuznającej za wygasłe prawa do znaku towarowego O... objętego decyzją Urzędu Patentowego z dnia ... XI 1992 r. nr ... dla olejów silnikowych 2. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 3. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz M. kwotę 1200,00zł /jeden tysiąc dwieście zł/ tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 1992r. Urząd Patentowy RP dokonał rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego O. na rzecz firmy E. z pierwszeństwem od [...] lutego 1991r. dla towarów w klasie 3, 4 i 5 . Towary te to zgodnie ze zgłoszeniem w klasie 4:oleje silnikowe, przekładniowe, hydrauliczne, tokarskie, smary, płyny hamulcowe, płyny do chłodnic, w klasie 3 : płyny do spryskiwania szyb i kosmetyki samochodowe oraz w klasie 5 : płyny dezynfekcyjne Wnioskiem z dnia [...] marca 1997r. firma O. ze S. wystąpiła o uznanie za wygasłe prawa z rejestracji znaku O. ze względu na nie używanie i podała, że znak ten został przeciwstawiony jej znakowi, który zgłosiła do rejestracji w klasie 4 za numerem [...]. Urząd Patentowy RP zwrócił się do uprawnionych ze znaku o wykazanie jego używania w okresie 3 lat przed złożeniem wniosku o wygaszenie, to jest przed dniem [...] marca 1997r. Uprawnieni wyjaśnili, że zajmują się mieszaniem olejów silnikowych, które sprzedają w beczkach co najmniej 200 litrowych i z wyjątkiem ofert, które przedkładane są w trakcie negocjacji z klientem, nie jest używana nazwa O. Uprawnieni dołączyli także ofertę z datą styczeń 1997r. , w której pierwszą pozycję stanowią trzy oleje silnikowe O. Urząd Patentowy zwrócił się też do M. o wykazanie interesu prawnego co do towarów z klasy 3 i 5, co do których firma ta nie składała wniosku o rejestrację znaku podobnego do znaku O. Wnioskodawca wyjaśnił, że zamierza używać znaku podobnego także dla towarów klasy 3 i 5, gdyż prowadzi szeroki serwis dla samochodów, obejmujący również kosmetykę samochodową. Urząd Patentowy RP wydał w dniu [...] stycznia 2000r. dwie decyzje o nr [...]. Decyzją pierwszą powołując się na art.25 p.3 w związku z art.28 i art.26 ustawy z dnia 31 stycznia 1985r. o znakach towarowych /Dz.U. nr 5 z 1985r. poz.17 z późn zmianami/ uznał za wygasłe z dniem [...] marca 1997r. prawo z rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego O. w części dotyczącej towarów: oleje przekładniowe, hydrauliczne, smary, płyny hamulcowe, płyny do chłodnic, do spryskiwania szyb, tokarskie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że nie wygasił praw do znaku towarowego O. dla olejów silnikowych, ponieważ dla tych towarów znak jest używany. Nie wyjaśnił dlaczego uwzględnił żądanie wnioskodawcy co do płynów do spryskiwania szyb tj. towarów w klasie 3 . Decyzją drugą powołując art. 104 KPA i art.30 ustawy z dnia 31 stycznia 1985r. o znakach towarowych odmówił wszczęcia postępowania o uznanie za wygasłe prawa do znaku towarowego O. dla płynów dezynfekcyjnych i kosmetyków samochodowych tj. towarów w klasie 3 i 5. W uzasadnieniu Urząd wyjaśnił, że zgodnie z art.30 ustawy o znakach towarowych o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do znaku towarowego może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny. Wnioskodawca, który nie zgłosił znaku podobnego dla towarów w klasie 3 i 5, nie ma interesu prawnego, koniecznego do takiego wystąpienia, sam zaś zamiar używania znaku podobnego, nie wystarczy dla uzasadnienia interesu prawnego. Z tego względu Urząd odmówił wszczęcia postępowania. Uprawniony nie skarżył żadnej z decyzji. Od obu powyższych decyzji wniósł w terminie odwołania do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP wnioskodawca tj. M. Skarżący zaskarżył decyzję wygaszającą częściowo prawa ze znaku towarowego O. , wnosił o jej uchylenie w całości i wywodził, że błędne jest nie objęcie wygaszeniem prawa do używania znaku towarowego O. dla olejów silnikowych. Urząd nie przeprowadził bowiem żadnego postępowania dowodowego, czy znak jest rzeczywiście dla olejów silnikowych używany i oparł się wyłącznie na oświadczeniu uprawnionego i nadesłanym przez niego druku oferty, co narusza zasady prawidłowego postępowania dowodowego. W odwołaniu od drugiej decyzji, odmawiającej wszczęcia postępowania z uwagi na brak interesu prawnego, co do wygaszenia znaku towarowego dla towarów z klasy 3 i 5 skarżący wnosił o jej uchylenie i wywodził, że z uwagi na konstytucyjną zasadę wolności działalności gospodarczej, potwierdzoną ustawą o działalności gospodarczej każdy podmiot ma wolny dostęp do rynku na równych prawach. Dla swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej konieczny jest swobodny dostęp do instytucji ustanowionych przez prawo, m.in. do instytucji uznania za wygasłe praw do nieużywanego znaku towarowego. Celem tej instytucji jest zapewnienie uczestnikom gry rynkowej równego dostępu do oznaczeń. Skarżący podkreślał też, że litery OK są częścią jego nazwy handlowej i również ten fakt uzasadnia jego interes prawny do żądania wygaszenia znaku towarowego podobnego, z użyciem tych liter, zarejestrowanego na rzecz innego podmiotu. W odpowiedzi na skargi Urząd Patentowy RP nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia. Na mocy art.257 w zw. z 255 i 318 ust.2 ustawy a dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej /Dz.U. nr 49 z 2001 r. poz.508 z późn. zmianami/ rozpoznanie odwołania zostało przekazane zgodnie z właściwością do Naczelnego Sądu Administracyjnego . Z mocy art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 153 p.1271/ sprawa podlega obecnie rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny. Na rozprawie Sąd połączył obie sprawy do wspólnego rozpoznania. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie wszczęcia postępowania oraz uchylenia decyzji o wygaszeniu znaku w części nie obejmującej olejów silnikowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna co do obu decyzji. Decyzja nie obejmująca wygaszeniem prawa do znaku towarowego O. dla olejów silnikowych wydana została bez przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego. Art.28 ust.4 ustawy o znakach towarowych obciążył dowodem używania znaku uprawnionego. W sprawie niniejszej Urząd Patentowy oparł się jednak wyłącznie na jego oświadczeniu oraz druku oferty dotyczącej m.in. oleju silnikowego. Zdaniem Sądu tak przeprowadzone postępowanie dowodowe jest niewystarczające i narusza zasady ustanowione art.77 KPA , tym bardziej, że strona skarżąca nie miała możliwości wypowiedzieć się w kwestii tego dowodu wbrew zasadom art.10 KPA i z naruszeniem art.80 KPA. W rzeczywistości sam druk oferty dowodzi tylko tego, że została ona wydrukowana, nie dowodzi natomiast, że była komukolwiek przedstawiana, używana w obrocie handlowym i w jakiej dacie. Doktryna stoi na stanowisku, że nie każda z form używania znaku towarowego wymieniona w art. 13 prawa o znakach towarowych jest wystarczająca do przyjęcia, iż znak jest używany w rozumieniu art.28 ust. 4 ustawy o znakach towarowych. Używanie znaku, które uniemożliwia jego wygaszenie musi polegać na rzeczywistym nakładaniu oznaczenia na towary, samoistna reklama towarów ze znakiem lub korespondencja handlowa nie są objęte pojęciem obowiązkowego używania znaku. W sprawie niniejszej nie zostało należycie wyjaśnione czy przy użyciu przedstawionej oferty była w ogóle prowadzona jakaś reklama lub negocjacje handlowe, kiedy i z kim. Tak więc oparcie decyzji w sprawie niniejszej na oświadczeniu uprawnionego i druku oferty jest niewystarczające i nie dowodzi ani używania znaku ani też czasu w jakim był używany, a czas ten ma znaczenie decydujące w sprawie o wygaszenie . Wobec faktu, że skarżący ograniczył swoje żądanie do uchylenia decyzji w części dotyczącej nieobjęcia wygaszeniem prawa do znaku O. dla olejów silnikowych, Sąd uchylił decyzję tylko w tej części. Decyzja o odmowie wszczęcia postępowania co do wygaszenia prawa do znaku towarowego O. dla towarów z klasy 3 tj. kosmetyków samochodowych i towarów w klasie 5 tj. płynów dezynfekujących nie znajduje podstawy prawnej w uregulowaniach KPA. Kodeks zasadniczo nie przewiduje odmowy wszczęcia postępowania, stanowiąc w art.61 KPA, że postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. NSA wyjaśnił, że w sprawach wszczynanych na wniosek, organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania, mimo oceny, że żądanie strony jest bezzasadne z przyczyn formalnych lub merytorycznych /por. np. wyrok z dnia 18 stycznia 1989r. III SA 903/88, GP 2/1989 s.8/ zaś złożenie wniosku stanowi moment wszczęcia postępowania /por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 1992r. V SA 178/92, ONSA 1/1993 p.20/. W sprawie niniejszej Urząd Patentowy w istocie wszczął postępowanie, przeprowadził postępowanie dowodowe w kwestii interesu prawnego wnioskodawcy do wystąpienia z żądaniem wygaszenia prawa do znaku towarowego, uznał że wnioskodawca nie wykazał swego interesu prawnego i wydał decyzję o odmowie wszczęcia postępowania. Jak wynika z uzasadnienia decyzji ma ona charakter merytoryczny, gdyż organ wywiódł dlaczego nie uznał istnienia interesu prawnego wnioskodawcy. Rozstrzygnięcia merytoryczne zgodnie z art.104 §2 KPA muszą jednak zawierać rozstrzygnięcie co do istoty sprawy tj. konkretne stanowisko organu wobec żądania strony i nie mogą przybierać formy odmowy zajęcia jakiegokolwiek stanowiska, gdyż forma taka nie jest przewidziana w KPA. Odmowa wszczęcia postępowania stanowi decyzję wydaną bez podstawy prawnej w rozumieniu art.156 § 1p.2 KPA co powoduje jej nieważność. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 p.1 lit.c oraz 145 § 1 p.2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w sentencji.