II SA 1535/03

Dnia 3 sierpnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia WSA Anna Robotowska Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Arkadiusz Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2002 r. 2. uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz skarżącego S. J. kwotę 115,20 zł (sto piętnaście 20/100 złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Protokołem zatrzymania i kontroli z dnia [...] listopada 2001 r. sporządzonym w W. Generalna Dyrekcja Dróg Publicznych Rejon Dróg Krajowych w W. dokonała pomiaru nacisków osi pojazdu SCANIA nr rej. [...] (wraz z naczepą Nr rej [...]) należącego do S. J., zwanego dalej "skarżącym". Ustalono przekroczenie nacisków: na osi drugiej o 15,36 kN, na osi trzeciej o 2,96 kN, na osi czwartej o 2,48 kN i na osi piątej o 3,92 kN. Ostateczną decyzją Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] utrzymano w mocy wcześniejszą decyzję tego organu z dnia [...] maja 2002 r., nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie 2.880 zł z tytułu przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Jako podstawę naliczenia kary pieniężnej powołano art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U.z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.). Natomiast zastosowana stawka kary pieniężnej wynika z tabeli Lp.5 ust. 1 lit. c, stanowiącej załącznik do ustawy o drogach publicznych. Stawki kar pieniężnych zawarte w tej tabeli zostały wprowadzone w życie przepisem art. 99 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zarzuca w szczególności naruszenie art. 13 ust. 2a i 2 b ustawy o drogach publicznych. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o oddalenie skargi. Wprawdzie, co przyznał, zastosowano stawki kar pienięż- nych które obowiązywały od dnia 1 stycznia 2002 r., jednakże ustawa o transporcie krajowym, nowelizująca w omawianym zakresie ustawę o drogach publicznych, nie zawierała przepisu przejściowego, nakazującego do postępowań wszczętych przed dniem 1 stycznia 2001 r. stosowanie dotychczasowych przepisów, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51, poz. 607). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie: * ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwana u.s.a., * ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwana p.s.a., * ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zwana p.w.u.p. Jednocześnie uchylona została ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), która obowiązywała w dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie. W świetle art. 97 § 1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na pod- stawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma więc miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z ogólną zasadą lex retro non agit, która ma umocowanie w treści art. 2 Konstytucji RP, organ administracji publicznej (a także i sąd) stosuje w sprawach wiążących się z nakładaniem na podmiot obowiązków i innych świadczeń, w tym kar pieniężnych, przepisy ustawy obowiązującej w dacie zajścia zdarzenia, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. Ta zasada została naruszona w obu decyzjach. Wobec skarżącego zastosowano bowiem karę pieniężną wyliczoną według przepisów, które nie obowiązywały w dacie popełnienia czynu zarzucanego skarżącemu, a więc z dnia [...] listopada 2001 r., lecz w oparciu o przepisy wprowadzone w życie później, z dniem 1 stycznia 2002 r. Wyjaśnień Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, co do możliwości zastosowania kar pieniężnych później wprowadzonych w życie niż data stwierdzonego przejazdu pojazdem nie-normatywnym bez zezwolenia, Sąd nie podzielił. Odejście bowiem od zakazu lex retro non agit, wynikającym z art. 2 Konstytucji RP, musi być jasno wypowiedziane w samej ustawie. Nie może być to rezultat wnioskowania czy domniemania istnienia takiej zasady. Ponadto można dodać, iż przepis art. 104 ust. 2 cytowanej ustawy o transporcie drogowym, nowelizującym z dniem 1 stycznia 2002 r. ustawę o drogach publicznych (w tym m.in. w zakresie omawianych kar pieniężnych), w świetle którego do postępowań administracyjnych wszczętych, a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się jej przepisy ma bowiem charakter normy procesowej, a nie materialnoprawnej. Zatem, powołany wyżej przepis nie może stanowić podstawy do oceny, którą ustawę należy zastosować do stanów faktycznych zaszłych w czasie obowiązywania poprzedniej ustawy. Również, brak byłoby podstaw do zastosowania wobec skarżącego przepisów wspomnianego rozporządzenia w sprawie opłat drogowych. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 grudnia 2002 r., P 6/02 wydanym po rozpoznaniu pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego o zbadanie zgodności m. in. § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. o opłatach drogowych z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP orzekł bowiem, że § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 tego rozporządzenia jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W tym stanie uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Zgodnie z art. 152 p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.s.a.