II SA 1587/02
WyrokWSA w Warszawie2004-02-04
Skład orzekający: Andrzej Kuba, Maria Jagielska, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ewidencja gruntów ma charakter techniczno-deklaratoryjny i czy rozbieżności między nią a stanem prawnym wynikającym z ksiąg wieczystych mogą być korygowane w postępowaniu ewidencyjnym, czy też wymagają postępowania przed sądem powszechnym?Ratio decidendi
Ewidencja gruntów ma charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny i nie może kreować ani korygować stanów prawnych wynikających z tytułów własności wpisanych w księgach wieczystych. Wszelkie rozbieżności między zapisami w księdze wieczystej a stanem faktycznym lub prawnym mogą być likwidowane jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Postępowanie ewidencyjne nie jest właściwe do rozstrzygania sporów o własność nieruchomości.Stan faktyczny
H. J. wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty zatwierdzającą projekt modernizacji ewidencji gruntów. Skarżąca kwestionowała przebieg granic i powierzchnię działek, domagając się odtworzenia mapy ewidencyjnej zgodnie z aktem własności ziemi. Organy administracji uznały, że ewidencja gruntów ma charakter techniczno-deklaratoryjny, a rozbieżności dotyczące tytułów własności powinny być rozstrzygane przed sądem powszechnym. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę H. J.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. Andrzej Kuba (spr.), Sędziowie WSA Maria Jagielska, Asesor WSA Andrzej Wieczorek, Protokolant Aleksandra Borowiec, po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2004 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia Nr [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2002r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania H. J. od decyzji Starosty [...] z dnia [...].10.2001r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu modernizacji ewidencji gruntów wsi [...] gm [...] w zakresie działek nr, nr [...],[...] i [...] stanowiących własność H. J. postanowił utrzymać w mocy powyższą decyzję.
W latach 1999 – 2001 została dokonana modernizacja ewidencji gruntów wsi [...], gm. [...].
Celem tych prac było ujednolicenie zakresu informacyjnego ewidencji gruntów i budynków i utworzenie komputerowej bazy danych. Pozyskanie danych do utworzenia bazy wyjściowej nastąpiło między innymi poprzez wykorzystanie istniejących opracowań geodezyjno – kartograficznych oraz określenie stanów prawnych wynikających z ksiąg wieczystych, zbiorów dokumentów, aktów notarialnych, aktów własności ziemi, prawomocnych wyroków sądowych i ostatecznych decyzji administracyjnych.
Od decyzji Starosty [...] z dnia [...].10.2001r. nr [...] zatwierdzającej projekt modernizacji gruntów wsi [...] w zakresie działek nr, nr [...],[...] i [...] odwołał się Pan J. M. pełnomocnik Pani H. J. właścicielki nieruchomości, wnosząc zastrzeżenia (wynika to z wcześniejszej korespondencji i ustnego wyjaśnienia) co do przebiegu granic przedmiotowej nieruchomości.
W trakcie postępowania odwoławczego ustalono, że prace dot. uregulowania własności gospodarstw rolnych we wsi [...] na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z dnia [...].10.1971r. rozpoczęto w roku 1973.
Pani H. J. otrzymała AWZ nr [...] z dnia [...].III.1976r. na działkę nr [...] i [...].
Klauzulę ostateczności nadano w dniu [...].04.1976r. Pani H. J. stała się więc na podstawie w/w AWZ właścicielką działki nr [...] i działki nr [...] w granicach ich użytkowania.
Z akt sprawy nie wynika jakoby p. H. J. była właścicielką działki nr [...] o pow. 0,45 ha, ponieważ AWZ na tą nieruchomość otrzymali Państwo W. i B. J. (rodzice Pani J.), którą aktem notarialnym w dniu [...].V.1976r. sprzedali Panu H. G.
Podnoszony w relacji Starosty [...] zawartej w piśmie z dnia [...].11.2001r. fakt, że w aktach sprawy znajduje, się AWZ z dnia [...].06.1976 r. Nr [...] obejmujący działkę nr [...] położoną w [...] stwierdzający prawo własności do nieruchomości na rzecz Pani H. J., pozostaje bez związku z rozpatrywaną sprawą. Odwołanie dotyczy bowiem ściśle wskazanych nieruchomości i nie obejmuje działki nr [...]. W/w dokument został w niewyjaśnionych okolicznościach przekreślony. Nie ma także żadnych dowodów, że został doręczony stronie, a więc wywarł skutki prawne.
Ewentualne nieprawidłowości dotyczące aktów własności ziemi nie mogą być usuwane w trybie postępowania administracyjnego.
W dniu [...]. V. 1976 r. Pani H. J. aktem notarialnym Rep. [...] Nr [...] sprzedała P. i B. małż. S. niezabudowaną nieruchomość oznaczoną nr [...] o pow. 12 arów.
W roku 1981 na wniosek Pani H. J. działka nr [...] uległa podziałowi. Wydzielono działki nr [...] o pow. 1,07 ha, nr [...] o pow. 0,11 ha, nr [...] o pow. 0,10 ha i nr [...] o pow. 0,09 ha. Działka nr [...] w roku 1992 uległa dalszemu podziałowi na działkę nr [...] o pow. 0,0582 ha i działkę nr [...] o pow. 0,0561 ha. Pani H. J. działkę nr [...] aktem notarialnym Rep. [...] nr [...] w dniu [...].07.1992 r. sprzedała W. i M. małż. B., a działkę nr [...] aktem notarialnym Rep. [...] nr [...] w dniu [...].10.1992 r. sprzedała L. i J. małż. B.
Analiza dokumentów wykazała, że różnica powierzchni poszczególnych działek powstałych w wyniku kolejnych podziałów nie wynika ze zmiany granic działki nr [...] określonej w Akcie Własności Ziemi ujawnionym przez właścicielkę w KW nr [...], lecz z nowych dokładniejszych pomiarów oraz błędnie określonej powierzchni działki
Zapis w ewidencji gruntów stanowi odzwierciedlenie stanu prawnego uwidoczniony w księdze wieczystej.
W każdym przypadku, gdy nieruchomość ma urządzoną księgę wieczystą likwidacja ewentualnych rozbieżności między zapisami w księdze wieczystej a stanem faktycznym może być dokonana w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Takie podejście do likwidacji rozbieżności wynika przede wszystkim z faktu, że ewidencja gruntów ma wyłącznie charakter techniczno - deklaratoryjny i przez dokonywanie zmian w tej ewidencji nie można kreować lub korygować stanów prawnych wynikających z tytułów własności wpisanych w księgach wieczystych.
Takie stanowisko wynika z ukształtowanego orzecznictwa NSA.
Celem ewidencji jest m.in. stworzenie jednolitego dla kraju i systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach i budynkach, ich właścicielach oraz osobach fizycznych lub prawnych, władających tymi gruntami i budynkami.
W świetle przedstawionych uwarunkowań prawnych i faktycznych brak jest podstaw do dokonania jakichkolwiek zmian w operacie ewidencji gruntów zarówno w części opisowej jak i kartograficznej.
Powyższą ostateczną decyzję Wojewody [...] zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. J., wnosząc o jej uchylenie w całości i odtworzenie mapy ewidencyjnej zgodnie z aktem własności ziemi z dnia [...].03.1976r. Nr [...] z dnia [...] marca 1976r. oraz o zasądzenie od Wojewody [...] kosztów postępowania.
Skargę swoją uzasadniła tym, że była właścicielką nieruchomości we wsi [...] gm. [...] o pow. 1,95 ha oznaczonych nr nr [...],[...] zgodnie z w/w aktem własności ziemi.
Brak jest w uzasadnieniu decyzji oceny zebranego materiału dowodowego i ustaleń faktycznych. Jednocześnie brak mapy ewidencyjnej w/w nieruchomości utrudnia stosowanie prawidłowych procedur administracyjnych.
Skarżąca kwestionowała powierzchnię i granicę działek powstałych w wyniku kolejnych podziałów działek, działki nr [...] określonej w akcie własności ziemi.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i stwierdzając, że ewidencja gruntów ma wyłącznie charakter techniczno – deklaratoryjny i poprzez dokonywanie zmian w tej ewidencji nie można kreować lub korygować stanów prawnych wynikających z tytułów własności.
Analiza dokumentów wykazała, że różnice w powierzchni poszczególnych działek powstałych w wyniku kolejnych podziałów wykonanych na zlecenie skarżącej nie wynika ze zmiany przebiegu granic podlegającej podziałowi działki nr [...] określonej w akcie własności ziemi uprawnionej przez właścicielkę w KW nr [...] lecz z nowych dokładniejszych pomiarów działki. Zapis w ewidencji gruntów w odniesieniu do spornych działek stanowi odzwierciedlenie stanu prawnego uwidocznionego w księdze wieczystej. Z akt sprawy nie wynikało aby H. J. była właścicielką działki nr [...] o pow. 0,45 ha ponieważ w AWZ na tą nieruchomość otrzymali W. i B. J. (rodzice skarżącej), którą aktem notarialnym sprzedali H. G.
Wymieniona działka nie była przedmiotem postępowania odwoławczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustrojów sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127) który stanowi, że sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga nie mogła być uwzględniona, gdyż nie stwierdzono naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ani innego naruszenia przepisów postępowania które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Skarżąca w swoich kolejnych pismach procesowych i na rozprawie sprecyzowała swoje zarzuty skargi wnosząc o ustalenie że jest właścicielem nieruchomości oznaczonych dawniej nr [...], a obecnie nr [...],[...],[...] o pow. 0,45 ha.
Należy na wstępie stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji dotyczyły zatwierdzenia projektu modernizacji ewidencji gruntów wsi [...] gm. [...] w zakresie działek oznaczonych nr nr [...],[...],[...] stanowiących własność H. J.
Inne nieruchomości o których skarżąca podnosi w skardze i swoich pismach oraz wyjaśnieniach na rozprawie nie były przedmiotem zaskarżonych decyzji i odnośnie ich brak jest rozstrzygnięcia w decyzjach. Dlatego też nie można zarzucić organowi że dokonał nieprawidłowej zmiany w ewidencji gruntów w zakresie działek nie objętych niniejszym postępowaniem, a w szczególności działki nr [...] o pow. 0,45 ha, która została uwłaszczona na rodziców skarżącej, a co do których ona zgłasza roszczenia z tytułu wydanego jej rzekomo innego aktu własności ziemi.
Spór o własność tej nieruchomości nie mógł być rozstrzygnięty w postępowaniu ewidencyjnym i organ ewidencji gruntów nie mógł się tym zajmować.
Wyjaśnienia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w tym zakresie nie świadczą, że przedmiotem zaskarżonej decyzji mogło być orzekanie o wartości poszczególnych albo własności ziemi a zwłaszcza do działki nr [...] o pow. 0,45 ha. Dlatego też należało wyeliminować z dalszych rozważań Sądu kwestie dotyczące tytułów własności do działki nr [...] o pow. 0,45 ha.
Skarżąca nie może w postępowaniu ewidencyjnym domagać się zmiany zapisów ewidencyjnych z tego tylko powodu że kwestionuje podstawę tego wpisu w postaci aktu własności ziemi wydanego jej rodzicom i legitymuje się ewentualnie innym aktem własności ziemi konkurencyjnym do aktu rodziców.
Jeżeli natomiast chodzi o działki nr nr [...],[...],[...] to powstały one w wyniku podziału dawnej działki nr [...] stanowiącej własność H. J. i stan ewidencji gruntów zatwierdzony przedmiotową decyzją odzwierciedla jedynie stan prawny nieruchomości wynikający z podziałów dawnej działki na wniosek H. J. oraz aktów prawnych dokonywanych przez skarżącą opisanych szczegółowo w zaskarżonej decyzji.
Natomiast różnica powierzchni poszczególnych działek powstałych w wyniku kolejnych podziałów nie wynika ze zmiany granic działki nr [...] określonej w akcie własności ziemi ujawnionym w księdze wieczystej KW nr [...] lecz w nowych dokładniejszych pomiarów oraz błędnie określonej powierzchni działki.
Zapis w ewidencji gruntów stanowi odzwierciedlenie stanu prawnego uwidocznionego w księdze wieczystej.
W każdym przypadku, gdy nieruchomość ma urzędową księgę wieczystą likwidacja ewentualnych rozbieżności między zapisami w księdze wieczystej, a stanem faktycznym lub prawnym może być dokonana jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym.
W świetle przedstawionych ustaleń Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy orzekające przepisu prawa materialnego, a w szczególności art. 20 ust. 1 i 2, art. 22 ust. 1 i art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (jednolity tekst Dz. U. z 2000r. nr 10, poz. 1086 z późn. zm.) ani przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż w zakresie przedmiotowych działek nr [...],[...] i [...] sprawa została należycie wyjaśniona. Natomiast inne nieruchomości nie były przedmiotem tego postępowania administracyjnego i względem nich nie podjęto żadnych rozstrzygnięć w postępowaniu ewidencyjnym w niniejszej sprawie.
Jeżeli skarżąca domagała się dokonania zmian w ewidencji gruntów odnośnie innych nieruchomości niż objęte niniejszym postępowaniem ewidencyjnym, to powinna zgłosić w tym zakresie stosowny wniosek do organu prowadzącego ewidencję gruntów i wszcząć odrębne postępowanie administracyjne w tym zakresie, które powinno zakończyć się stosowną decyzją administracyjną.
Nie można jednak wnosić odwołania i skargi do Sądu od nieistniejących rozstrzygnięć i domagać się załatwienia w jednym postępowaniu ewidencyjnym innych spraw dotyczących innego przedmiotu gdzie jest rozstrzygnięcie sporu dotyczącego własności nieruchomości oznaczonej nr [...] o pow. 0,45 ha.
Z tych wszystkich powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego ją oddalił na zasadzie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło