II SA 1706/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Asesor WSA Joanna Kube (spr.), Protokolant Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] lutego 2003 r. [...] T. W.- ur. 1950 r. w dniu [...] grudnia 2002r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia w trybie wyjątku po zmarłym mężu (druk ZUS Rp-15). Podniosła, że od 1985 r. leczy się psychiatryczne i wskazała, na opinię lekarską, według której ma przewlekłe zaburzenia nerwicowe. Od 21 czerwca 1986 r. do dnia 31 marca 1998r. tj. do ukończenia przez dziecko 18 lat otrzymywała rentę rodzinną. T. W. nie pracuje od 21 sierpnia 2000 r. Utrzymuje się z pomocy świadczonej przez opiekę społeczną. W dniu 30 października 2000r. orzeczono wobec T. W. częściową niezdolność do pracy, która powstała po dniu 21 marca 2000r. na okres do 31 października 2001 r. W dniu [...] lutego 2003 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) decyzją Nr [...] na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) odmówił przyznania Pani T. W. świadczenia w drodze wyjątku. Uzasadniając wskazał, że stosownie do tego przepisu, ubezpieczonym oraz pozostałym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Organ wydający decyzję stwierdził, że z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że Pani T. W. nie ma orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy, co byłoby potwierdzone orzeczeniem lekarza orzecznika. Ponadto nie osiągnęła wieku emerytalnego - wynoszącego dla kobiety 60 lat. W dniu 19 lutego 2003r. wnioskodawczyni skierowała do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), pismo wnioskujące ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym powtórnie zwróciła uwagę na trudną sytuację zdrowotną i finansową. Poinformowała, że przebywała 6 miesięcy na rencie dla poratowania zdrowia. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2003r. uznając, że T. W. nie może być przyznana renta, ponieważ nie zachodzi niemożność podjęcia pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Jest ona osobą zdolną do pracy oraz nie osiągnęła wieku emerytalnego. Wskazano, że sytuacja materialna także jest brana pod uwagę przy rozpatrywaniu uprawnień do renty przewidzianej w art. 83 powołanej ustawy, ale nie stanowi ona jedynego kryterium przyznania tego świadczenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 kwietnia 2003r. skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wskazała, że ma obecnie 53 lata i jest zarejestrowana jako bezrobotna bez zasiłku i jest bez żadnych środków do życia. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Jako argument wskazał, że na potrzeby przyznawania świadczeń przewidzianych w trybie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, całkowita niezdolność do pracy oraz data jej powstania jest orzekana przez lekarza orzecznika ZUS. Wynika to z przepisu art. 14 powołanej ustawy, zaś w sprawie brak jest orzeczenia o braku całkowitej niezdolności do pracy, a ponadto skarżąca nie osiągnęła wymaganego wieku emerytalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zasługuje na uwzględnienie ze względu na fakt nienależytego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Przyczyną odmowy przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku było niespełnienie jednej z czterech przesłanek z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych tj. warunku wieku uniemożliwiającego podjęcie zatrudnienia lub całkowitej niezdolności do pracy. Uzasadnienie zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej sprowadza się do wyeksponowania argumentu, że z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że nie została wobec wnioskującej orzeczona całkowita niezdolność do pracy, która poparta byłaby orzeczeniem lekarza orzecznika. W tym kontekście zwrócić należy uwagę na fakt, że znajdujący się w aktach rentowych druk ZUS Rp-7 przedstawiający stan sprawy do rozpatrzenia w trybie wyjątkowym zawiera w części I punkcie 8 zatytułowanym "inwalidztwo osoby zainteresowanej" oprócz informacji o częściowej niezdolności do pracy (w okresie od 21 marca 2000r. do 31 października 2001r.) także stwierdzenie, że obecnie nie orzekano o niezdolności do pracy, ponieważ nie ma to wpływu na rentę rodzinną. Skoro więc organ wydający decyzję nie dysponował w dacie wydania decyzji ostatecznej (jak również decyzji poprzedzającej) aktualnym orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS to przyjęta ocena, iż skarżąca jest osobą zdolną do pracy nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy i tym samym oznacza, że organ naruszył w sprawie zasady procedury administracyjnej określone przepisami art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym celowe jest uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej na podstawie art. 145 § 1pkt 1lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).