II SA 1712/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA - Zdzisław Romanowski Sędziowie WSA - Maria Jagielska - Dorota Wdowiak (spr.) Protokolant - Aleksandra Macewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w [...] na decyzję Ministra Środowiska w [...] z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu Decyzją z dnia [...] listopada 2001 roku [...] Minister Środowiska na podstawie art. 84 i 86 ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku Prawo geologiczne i górnicze /Dz. U. Nr 27, poz. 96 ze zm./ i § 2 ust.l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 1994 roku w sprawie opłat za działalność prowadzoną na podstawie przepisów Prawa górniczego i geologicznego /Dz. U. Nr 92, poz. 430 ze zm./, ustalił dla K. S.A. z siedzibą w L. podstawową opłatę eksploatacyjną za III kwartał 2001 roku ,za wydobycie ze złoża [...] kopaliny rudy miedzi i obniżył ją o 20 %. Ostateczną wysokość opłaty nakazał przekazać w określonych kwotach na rachunki Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz gmin: [...],[...] i [...] W uzasadnieniu decyzji Minister Środowiska podał, że podstawą wyliczenia opłaty eksploatacyjnej była informacja nadesłana przez stronę o ilości wydobytej kopaliny-rudy miedzi. Do wyliczenia przyjęta została stawka 3% za tonę kopaliny rudy miedzi stosownie do § 1 ust 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 23 sierpnia 1994 roku. Na podstawie art. 84 ust. 6 pkt 1-3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku Minister Środowiska obniżył opłatę. Jako przyczyny wskazał: zagrożenie tąpaniami, zagrożenia wodne, skomplikowana tektonika, lokowanie w wyrobiskach skały płonnej. Skargę na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2001 roku złożył Prokurator Okręgowy w [...] zarzucając decyzji: 1) obrazę art. 84 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku Prawo geologiczne i górnicze oraz § 1 ust. 1 i § 2 ust.2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 1994 roku w sprawie opłat za działalność prowadzoną na podstawie przepisów prawa geologicznego i górniczego polegającą na nieprawidłowej wykładni tych przepisów, z których wprost wynika, że podstawą obliczenia opłaty eksploatacyjnej jest ilość kopaliny wzbogaconej lub uszlachetnionej podczas gdy organ, wbrew przepisowi, ustalił wysokość opłaty zamiast od miedzi, koncentratu miedzi, ustalił od rudy miedzi, 2) obrazę art. 84 ust. 1 i 3 ustawy polegającą na błędnym przyjęciu, że srebro nie podlega opłacie eksploatacyjnej podczas gdy z przepisu tego wynika, że opłatom podlega także surowiec mineralny wydobyty w procesach wzbogacania lub uszlachetniania kopaliny. W rudach miedzi występują znaczne ilości srebra. Jest ono ważniejszym pierwiastkiem towarzyszącym rudom miedzi, 3) obrazę art. 84 ust. 6 pkt 3 ustawy polegającą na błędnym przyjęciu, że zachodzą opisane w cytowanym przepisie okoliczności uzasadniające obniżenie wysokości opłaty eksploatacyjnej podczas gdy warunki geologiczne i górnicze eksploatowanych złóż od początku procesu ich wydobywania są takie same, 4) obrazę art. 7, 77 § 1, 80 kpa polegającą na niewyjaśnieniu wszystkich, istotnych okoliczności sprawy a mianowicie niewzięciu pod uwagę dokumentu w postaci raportu K. S.A., z którego wynika, że sprzedaje ona surowce w postaci miedzi, koncentratu miedziowego, srebra i złota, 5) obrazę art. 107 § 1 i 3 kpa polegającą na braku uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji. Wskazując na powyższe zrzuty Prokurator Okręgowy w [...] wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. Minister Środowiska wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, że stosownie do zatwierdzonych dokumentacji geologicznych złóż i udzielonych koncesji na eksploatację, kopaliną wydobywaną przez K. S.A. jest ruda miedzi. Pierwiastki współwystępujące w złożu miedzi nie są innym złożem. Są one rozproszone w rudzie miedzi i mogą z niej zostać wyodrębnione dopiero po kilkuetapowej przeróbce. Żaden z nich, w tym srebro, nie jest kopaliną występującą w złożu. Obniżka opłaty jest zgodna z kryteriami obniżek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia prawa materialnego a mianowicie art. 84 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku Prawo geologiczne i górnicze polegający na wymierzeniu opłaty eksploatacyjnej od rudy miedzi zamiast od koncentratu miedziowego jest trafny. Art. 84 ust. 1 i 3 Prawa geologicznego i górniczego /w brzmieniu obowiązującym w roku 2001/ stanowił: 1. Przedsiębiorca wydobywający kopalinę oraz przedsiębiorca wydobywający surowiec mineralny z odpadów po robotach górniczych lub procesach wzbogacania kopalin uiszcza opłatę eksploatacyjną, 2. Opłatę eksploatacyjną wymierza się w zależności od ilości wydobytej kopaliny albo surowca mineralnego. Jeżeli wydobyta kopalina przed wprowadzeniem jej do obrotu rynkowego wymaga poddania przeróbce, opłatę wymierza się od ilości surowca uszlachetnionego lub wzbogaconego. W art. 84 ust. 1 i 3 Prawa geologicznego i górniczego określone zatem zostały przesłanki ustawowe, które determinują w konkretnym wypadku wymiar należnej od przedsiębiorcy górniczego opłaty eksploatacyjnej. Stawki tych opłat oraz tryb ich wymierzania i pobierania zostały określone, wydanym na podstawie art. 86 ust. 3 Prawa geologicznego i górniczego, rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 1994 roku w sprawie opłat za działalność prowadzoną na podstawie przepisów Prawa geologicznego i górniczego /Dz.U Nr 92, poz. 430 ze zm./. Analiza art. 84 ust. 1 i 3 ustawy pozwala na przyjęcie, że podstawą obliczenia opłaty eksploatacyjnej z tytułu wydobycia rudy miedzi nie jest ilość wydobytej ze złoża kopaliny rudy miedzi lecz ilość surowca uszlachetnionego lub wzbogaconego, osiągniętego w wyniku poddania przeróbce wydobytej kopaliny. Tak bowiem stanowi ust.3 zd. 2 art. 84. Poza sporem jest, że ruda miedzi, w postaci urobku kopaliny wydobytej ze złoża nie jest przedmiotem obrotu rynkowego. Przed jej wprowadzeniem do obrotu rynkowego "wymaga poddania przeróbce" i dopiero w postaci tzw koncentratu miedziowego nadaje się do wprowadzenia do obrotu. Powyższa interpretacja jest zgodna z poglądem prawnym wyrażonym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 stycznia 2002 roku III RN 190/00 OSNP 202/11/55. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2002 roku II S.A. 712/02 Pr.Gosp. 2002/9/51. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela poglądy wyrażone przez Sąd Najwyższy jak i Naczelny Sad Administracyjny. Zważywszy na powyższe przedstawiony zarzut należało uznać za zasadny. K. S.A. w sposób sprzeczny z art. 84 ust. 1 i 3 ustawy ustalił opłatę eksploatacyjną od wydobytej rudy miedzi zamiast od koncentratu miedzi. Za nietrafny sąd uznał zarzut naruszenia art. 84 ust. 1 i 3 ustawy polegający na przyjęciu, że srebro nie podlega opłacie eksploatacyjnej. Pierwiastek w postaci srebra współwystępuje w złożu miedzi. Nie jest innym złożem. Zostaje on wyodrębniony po przeprowadzeniu kilkuetapowej przeróbki. Srebro jest składnikiem rudy miedzi a nie kopaliną. Jest rezultatem procesu przemysłowego, określonych decyzji gospodarczych przedsiębiorcy. Z braku prawnych możliwości bezpośredniego ustalania opłaty eksploatacyjnej od srebra jako surowca mineralnego współwystępującego w rudzie miedzi, za prawidłowe uznać należy, zdaniem sądu, przeliczanie go na koncentrat miedzi według stosowanej formuły NSR, powszechnie wykorzystywanej na rynkach światowych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zawartość srebra podwyższa wartość koncentratu rudy miedzi kształtującą wysokość opłaty eksploatacyjnej. Tam gdzie przepis prawa nie określa sposobu obliczania wartości przedmiotu obrotu rynkowego, pozostaje możliwość korzystania z odpowiednich kategorii i wzorów ekonomicznych jako bardziej naturalnych i obiektywnych narzędzi służących badaniu koniunktury. Za trafny należało uznać zarzut naruszenia art. 107 § 1i 3 kpa, polegający na braku uzasadnienia decyzji w części dotyczącej zakresu obniżenia opłaty eksploatacyjnej. Minister Środowiska ograniczył się tylko do wskazania przesłanek obniżenia opłaty podanych w art. 84 ust. 6 ustawy bez ich uzasadnienia. Nie ma racjonalnego powiązania tych przesłanek z wysokością obniżenia opłaty. Nie ma też jakiegokolwiek nawiązania do opinii zarządów gmin, które w sposób szeroki uzasadniają swoje negatywne stanowisko. Obniżenie opłaty eksploatacyjnej ma charakter uznaniowy. Tym bardziej należy starannie rozważyć każdą z przesłanek, dokonać ich analizy. Obniżenie opłaty eksploatacyjnej nawet o 20 % oznacza jej obniżenie nawet o kilka milionów w kwartale od jednego złoża. Rozpoznając ponownie sprawę Minister Środowiska uwzględni powyższe ustalenia i wyda decyzję mocą której dokona wobec przedsiębiorcy górniczego wymiaru opłaty eksploatacyjnej przy zastosowaniu właściwej stawki tej opłaty /§ 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 1994 roku w sprawie opłat/. Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 ust. 1) a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec naruszenia prawa materialnego a mianowicie art. 84 ust. 1 i 3 ustawy a w rezultacie także przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Podstawą stwierdzenia, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu stanowił art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku.