II SA 1717/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz, Sędziowie NSA del. Zdzisław Romanowski (spr.), Asesor WSA Andrzej Czarnecki, Protokolant Kinga Płociak, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2004 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę W podaniu z [...] czerwca 1997r. skierowanym do Urzędu Patentowego RP (zwanego dalej UP), W. K. – jako prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...], wniósł o zarejestrowanie znaku towarowego słowno – graficznego MANSION & HOUSE. Znak został zgłoszony dla towarów i usług dotyczących rynku nieruchomości. J. W. powołując się na art. 8 pkt 2 ustawy z 31 stycznia 1985r. o znakach towarowych (Dz. U. nr 5, poz. 17 ze zm., zwanej dalej u.z.t.), [...] grudnia 1997r. zgłosił do UP sprzeciw wobec wnioskowanej przez W. K. rejestracji w/w znaku. Zgodnie z tym przepisem niedopuszczalna jest rejestracja znaku, który narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Na tle tego przepisu J. W. podniósł w szczególności, że od połowy 1993r. uczestniczy z W. K. w spółce cywilnej pod nazwą [...]. Przedmiotem działalności spółki jest m.in. pośrednictwo przy kupnie – sprzedaży, zamianie i wynajmie lokali i nieruchomości oraz wiążące się z tym usługi remontowo – budowlane. Według sprzeciwiającego się w/w znak towarowy MANSION & HOUSE został zgłoszony przez W. K. dla towarów i usług pokrywających się rodzajowo z przedmiotem działalności w/w spółki. Sprzeciwiający się uważa zatem, że w następstwie w/w podania (zgłoszenia rejestracji) doszło do naruszenia praw osobistych i majątkowych – jego oraz spółki [...]. W okolicznościach sprawy należałoby mu przyznać status podmiotu współuprawnionego z rejestracji znaku. Prawa do nazwy [...] przysługują spółce, a "w zasadzie obu jej wspólnikom". Zawłaszczenie tego oznaczenia jako znaku towarowego MANSION & HOUSE przez jednego ze wspólników jest naruszeniem prawa do tej nazwy oraz skorzystaniem z jej renomy. UP wezwał W. K. do zajęcia stanowiska wobec tego sprzeciwu. W piśmie z [...] lipca 2000r. W. K. – zgłaszający znak do rejestracji, wniósł o oddalenie w/w sprzeciwu. Podniósł w szczególności, że w/w spółka uległa rozwiązaniu z dniem [...] lipca 1997r., zaś J. W. nie posiada żadnych praw do nazwy [...]. Zgłaszającemu przysługuje prawo do tej nazwy, gdyż wcześniej rozpoczął jej używanie, działając z innym wspólnikiem. J. W. przystąpił do spółki już istniejącej i działającej pod tą nazwą. Urząd Patentowy RP decyzją z [...] sierpnia 2000r. na podstawie art. 44 i 54 u.z.t., dokonał rejestracji w/w znaku towarowego z pierwszeństwem od dnia zgłoszenia tj. [...] czerwca 1997r. i wpisał go do rejestru znaków towarowych pod numerem [...], wydając też świadectwo ochronne na ten znak – MANSION & HOUSE słowno – graficzny. J. W. odwołał się od powyższej decyzji rejestracyjnej do Komisji Odwoławczej przy UP. W uzasadnieniu wskazał w szczególności na "uprawnienie strony w niniejszym postępowaniu, bowiem w dacie zgłoszenia przedmiotowego znaku prowadził działalność gospodarczą wspólnie z uprawnionym z zaskarżonej decyzji pod nazwą [...]. Zarejestrowany znak "spełniał w dacie zgłoszenia negatywną przesłankę rejestracyjną przewidzianą w art. 8 pkt 1 (...)" u.z.t., bowiem zgłoszenie go do rejestracji było sprzeczne z prawem i z zasadami współżycia społecznego. Odwołanie zostało rozpatrzone w Izbie Odwoławczej UP. Decyzją z [...] kwietnia 2002r. na podstawie art. 245 i art. 318 ust. 3 w zw. z art. 252 ustawy z 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001r. nr 49, poz. 508) oraz art. 138 kpa organ ten umorzył postępowanie odwoławcze. Według organu,wnoszący odwołanie J. W. nie jest stroną w postępowaniu o rejestrację znaku towarowego. Decyzję o rejestracji otrzymał uprawniony, tj. W. K. i tylko on miał prawo złożenia odwołania. W/w ustawa o znakach towarowych (u.z.t.) wyraźnie rozróżnia pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym, którą jest zgłaszający od pojęcia osoby trzeciej, której prawa mogły być naruszone przez rejestrację. Na mocy art. 43 ust. 2 ustawy osoby te powiadamiane były przez UP o ewentualnym naruszeniu ich praw. Mogły też sprzeciwić się rejestracji. W tej sprawie sprzeciw J. W. był przedmiotem oceny przez UP. Mimo tych uprawnień sprzeciwiający się rejestracji nie jest stroną. Mógł on natomiast skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 29 ustawy o znakach towarowych (obecnie art. 164 w/w ustawy Prawo własności przemysłowej), tj. wystąpić z wnioskiem o unieważnienie udzielonego prawa. J. W. zaskarżył powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzucił tej decyzji naruszenie prawa przez nieuznanie za stronę postępowania "podmiotu, którego praw osobistych i majątkowych dotyczy postępowanie". Wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji i w/w decyzji UP z [...] sierpnia 2000r. o rejestracji znaku towarowego MANSION & HOUSE. Według skarżącego, posiada on w sprawie legitymację strony. Jest to legitymacja "wypełniająca przesłanki określone w art. 28 kpa (...)". Zatem w/w sprzeciw "z niezrozumiałych powodów nie został uwzględniony (...)" w postępowaniu rejestracyjnym. Podkreślił, że w dacie zgłoszenia znaku do rejestracji ([...] czerwca 1997r.) spółka [...] istniała nadal. [...]. Kwestionowanym w sprawie działaniem W. K. naruszył prawa osobiste i majątkowe skarżącego jako wspólnika w spółce, doprowadzając jednocześnie do nieprawidłowego ukształtowania strony podmiotowej zgłoszenia. [...]. Pierwszeństwo stosowania tej nazwy w obrocie przysługuje bowiem spółce powstałej w 1993r. "a w zasadzie jej wspólnikom na zasadach współwłasności łącznej w ramach tej spółki". Okoliczności te "traktowane są powszechnie, jako stanowiące o braku zdolności rejestracyjnej". Wg skarżącego status strony w postępowaniu mają nie tylko zgłaszający, ale również osoby trzecie, których prawa rejestracja może naruszać. Ich legitymacja wynika z art. 28 kpa. W odpowiedzi na skargę UP – Izba Odwoławcza, wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko, akcentując, że odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej posługiwało się argumentacją, która mogłaby być podstawą wniosku o unieważnienie udzielonego prawa z rejestracji. Skarga powtarza tę argumentację. Decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego została wydana ze względu na stwierdzenie, że wnoszący odwołanie nie był zgłaszającym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie: – ustawa z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwana u. s. a., – ustawa z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. 153, poz. 1270), zwana p. s. a., – ustawa z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zwana p. w. u. p. Powyższe regulacje prawne statuują dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne. W świetle art. 97 §1 p. w. u. p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie p. s. a. Zgodnie z art. 1 §1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga na decyzję UP Izby Odwoławczej, umarzającą postępowanie odwoławcze zainicjowane przez J. W. w sprawie zakończonej w/w decyzją z [...] sierpnia 2000r., dokonującą rejestracji zgłoszonego przez W. K. znaku towarowego MANSION & HOUSE. Do czasu wejścia w życie w/w ustawy z 30 czerwca 2000r. – Prawo własności przemysłowej (zwanej dalej p.w.p.) odwołania w tych sprawach rozpoznawane były w Komisji Odwoławczej przy UP – zgodnie z art. 50 u.z.t. W związku z wejściem w życie p.w.p. (z dniem 22 sierpnia 2001r.), sprawa przedmiotowego odwołania zawisła w Izbie Odwoławczej UP – stosownie do art. 318 ust. 3 p.w.p., który to organ zaskarżoną w tej sprawie decyzją z [...] kwietnia 2002r. umorzył postępowanie odwoławcze. Decyzja ta wyznacza zakres postępowania i granice kontroli Sądu w niniejszej sprawie. Oznacza to, że Sąd nie może wypowiadać się w kwestiach nieobjętych zaskarżoną decyzją, gdyż związany jest granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt (tu decyzja UP z [...] kwietnia 2002r.). Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja, analizowana w myśl powyższego pod kątem zgodności z prawem (legalności), nie narusza prawa. Organ wydający decyzję wyjaśnił motywy rozstrzygnięcia. Przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca i nie ma potrzeby jej powtarzania. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu nieprawidłowości, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Ustosunkowując się do stanowiska skargi można tylko dodać, że p.w.p. w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, że zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed 22 sierpnia 2001r. (data wejścia w życie p.w.p.) ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Wobec tego przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej znaku towarowego MANSION & HOUSE zarejestrowanego [...] sierpnia 2000r., jak również do oceny postępowania administracyjnego w tym zakresie, są przepisy u.z.t. W świetle art. 10 u.z.t. prawo z rejestracji znaku towarowego powstaje na podstawie decyzji UP o rejestracji. Jest to decyzja konstytutywna ze skutkiem ex nunc. Z kolei art. 37 u.z.t. ustanawia zasadę, że do postępowania przed UP w sprawach znaków towarowych stosuje się tę ustawę i przepisy wykonawcze. W kwestiach nieregulowanych znajdują zastosowanie w ramach tego postępowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Stroną w postępowaniu w sprawie rejestracji znaków towarowych, chociaż przepisy u.z.t. nie regulują tej kwestii expressis verbis, jest wyłącznie zgłaszający ten znak do UP w celu rejestracji. Inne osoby, określone jako osoby trzecie, nie mają statusu strony w postępowaniu rejestrowym. Uprawnione są jedynie z mocy art. 43 ust. 1, 2, 3 u.z.t. do wypowiedzenia się w kwestii rejestracji. Przepis ten stanowi bowiem, że w toku postępowania UP bada, czy zgłoszony znak odpowiada ustawowym warunkom rejestracji oraz czy nie narusza praw osób trzecich (ust. 1). Jeżeli zgłoszony znak nie odpowiada ustawowym warunkom rejestracji lub narusza prawa osób trzecich, UP powiadamia o tym zgłaszającego i osoby, których prawa mogłyby być naruszone, i wzywa je do wypowiedzenia się w terminie 3 m-cy (ust. 2). Następnie UP powiadamia zgłaszającego o stanowisku osób trzecich i wzywa go do wypowiedzenia się w terminie 3 m-cy (ust. 3). Jednak uprawnienia osób trzecich i odpowiadające im obowiązki UP, wynikające z cytowanych przepisów art. 43 u.z.t., nie przyznają im statusu strony w postępowaniu rejestrowym. W rezultacie odwołanie – na podstawie art. 38 u.z.t. – od decyzji podjętej przez UP w sprawie rejestracji znaku towarowego może złożyć jedynie zgłaszający. Przepisy u.z.t., jak również przepisy k.p.a. nie przewidują analogicznie do kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) instytucji interwenienta głównego lub ubocznego. Do określenia pojęcia strony, jako podmiotu postępowania w sprawie rejestracji znaku towarowego, nie znajduje zatem zastosowania art. 28 k.p.a., wg którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (por. w tym zakresie R. Skubisz – Prawo znaków towarowych Komentarz, Wyd. Prawnicze W-wa 1997r., str. 232 i nast.). Jeżeli zarejestrowany znak towarowy nie spełnia ustawowych warunków rejestracji (por. art. 4, 6-9 i 32 u.z.t.), to osoba zainteresowana może wystąpić do UP działającego w trybie spornym, z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego (art. 29 i 30 u.z.t.). Wówczas osoba ta korzysta w postępowaniu o unieważnienie z prawa strony. Stosownie bowiem do art. 30 u.z.t. z wnioskiem o uznanie prawa z rejestracji znaku towarowego za wygasłe, jak również z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego, może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny. W istocie skarżący w znaczącym zakresie powołał w skardze (a wcześniej w odwołaniu od decyzji rejestracyjnej UP) argumentację charakterystyczną dla ubiegania się o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego. W szczególności zarzucił decyzji rejestracyjnej naruszenie jego praw osobistych i majątkowych. Jest to zarzut, który może wyczerpywać przesłankę unieważnienia prawa z rejestracji, o której mowa w art. 8 pkt 2 u.z.t. Zgodnie z tym przepisem niedopuszczalna jest rejestracja znaku, który narusza prawa osobiste lub majątkowe. Jednak zarzut ten (podobnie jak zarzut sprzeczności zgłoszonego do rejestracji znaku z prawem lub zasadami współżycia społecznego – art. 8 pkt 1 u.z.t.) mógłby być podniesiony wyłącznie we wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego z powodu niespełnienia ustawowych warunków rejestracji (art. 29 u.z.t.). UP powołany został do rozpatrzenia takiej sprawy w trybie postępowania spornego, zaś występujący z takim wnioskiem, jeżeli wykaże interes prawny w unieważnieniu prawa z rejestracji znaku, legitymuje się w tym postępowaniu przymiotem strony ze wszystkimi konsekwencjami procesowymi z tego wynikającymi. Sprawa dotycząca zarejestrowania znaku towarowego objęta jest natomiast zwykłym postępowaniem administracyjnym, w którym stroną – jak już zaznaczono wyżej – jest wyłącznie zgłaszający znak do rejestracji. W konsekwencji tylko zgłaszający może odwołać się od decyzji wydanej w przedmiocie rejestracji znaku towarowego. Wzmiankowane wyżej, wynikające z art. 43 u.z.t. uprawnienie osób trzecich do wypowiedzenia się w tym postępowaniu (w tym do zgłoszenia sprzeciwu wobec wnioskowanej rejestracji), nie przydaje im przymiotu strony tego postępowania. Nie mogą one w związku z tym zaskarżyć wydanej w tym postępowaniu decyzji rejestracyjnej w administracyjnym toku instancji, gdyż prawo wniesienia odwołania (odpowiednio – wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) służy tylko stronie. Wypowiedź (sprzeciw) osoby trzeciej w postępowaniu administracyjnym, w którym badana jest zdolność rejestracyjna znaku (ustawowe warunki rejestracji) oraz czy zgłoszony znak nie narusza praw osób trzecich, jest jednym z dowodów w sprawie rejestracji znaku ocenianych samodzielnie przez UP przed wydaniem decyzji merytorycznej o rejestracji bądź odmowie rejestracji znaku. Zgłoszenie takiego dowodu nie ma wpływu na zakres podmiotowy postępowania rejestracyjnego. Ewentualne interesy osób trzecich, które mogą być naruszone przez rejestrację znaku towarowego, zabezpieczone zostały w u.z.t. możliwością wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego (por. art. 30 ust. 1 w zw. z art. 29 u.z.t.). Odpowiednikiem art. 30 ust. 1 u.z.t. jest art. 164 obecnie obowiązującej ustawy p.w.p. Stanowi on, że prawo ochronne na znak towarowy może być unieważnione w całości lub części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do uzyskania tego prawa. Osoba taka nie jest natomiast legitymowana do wniesienia odwołania od decyzji rejestracyjnej, co uzasadnia stwierdzenie przez organ odwoławczy w drodze postanowienia niedopuszczalności odwołania (z przyczyn podmiotowych) w trybie art. 134 k.p.a. Jednak w okolicznościach tej sprawy należało zaakceptować decyzję organu umarzającą postępowanie odwoławcze z powodu wniesienia odwołania przez osobę, która nie jest stroną w sprawie (wypełnia to przesłankę bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego). W razie bowiem, gdy odwołanie wnosi osoba, która twierdzi, że decyzja zaskarżona dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku (a do tego de facto sprowadza się argumentacja odwołania, stanowiącego kontynuację stanowiska skarżącego wyrażonego w w/w wcześniej zgłoszonym sprzeciwie), organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać jej odwołanie. Jeżeli w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, że nie ma ona w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to wydaje wówczas decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 §1 pkt 3 k.p.a. (por. w tym zakresie również uchwałę NSA z 5 lipca 1999r., OPS16/98-ONSA1999/4/119). Na marginesie powyższych wywodów, jednak z nimi w związku, należy odnotować, iż nie zasługiwał na uwzględnienie zgłoszony przez skarżącego w piśmie z [...] lutego 2004r. wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu zakończenia sprawy przed sądem powszechnym o ustalenie rozwiązania w/w spółki [...], gdyż wynik tej sprawy nie ma istotnego znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.