II SA 1752/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia s. WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie s. WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Asesor WSA Andrzej Czarnecki Protokolant Grażyna Nauka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2004 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2003r., Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przekazania własności nieruchomości rolnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r.; Naczelnik Gminy D. na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 roku o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140 z późn. zm.) na wniosek J. i G. małżonków N., decyzją z dnia [...] października 1980 roku, Nr [...] przejął na rzecz Państwa nieodpłatnie gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, położone w K. stanowiące własność G. i J. małżonków N. z wyjątkiem inwentarza żywego i martwego w zamian za świadczenie emerytalne na rzecz przekazujących. Z przekazanego gospodarstwa wyłączono budynki znajdujące się na działce nr [...], stanowiącej obszar gruntu niezbędnego do korzystania z tych budynków, dla których założona została księga wieczysta KW [...], prowadzona przez Sąd Rejonowy w S.. W oparciu o w/w decyzję małżonkom N. przyznana została do bezpłatnego użytkowania działka gruntu rolnego o powierzchni [...] ha. Z rejestru pomiarowo - klasyfikacyjnego z 1981 roku wynika, że po przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego małżonków N. została wydzielona na gruncie droga o powierzchni [...] ha, oznaczona nr [...], należąca do dawnej działki siedliskowej, oznaczonej nr [...], niezbędna do korzystania z dojazdu do działki siedliskowej małżonków N. oraz do działki gruntu oznaczonej obecnym nr [...], stanowiącej własność małżonków T., w wyniku czego w użytkowaniu małżonków N. pozostały dwie działki nr [...] o powierzchni [...] ha (pod budynkami) i nr [...] o powierzchni [...] ha (w dożywotnim użytkowaniu). W wyniku prowadzonej w 1984 roku aktualizacji ewidencji gruntów obrębu K., droga oznaczona nr [...] została włączona do działki siedliskowej nr [...] i po połączeniu obie te działki uzyskały nr [...]. Decyzją z dnia [...] grudnia 1991 roku Nr [...] Wójt Gminy D. na podstawie m. in. art. 118 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 7, poz. z 26 stycznia 1991 roku) orzekł o nieodpłatnym zwrocie na własność G. i J. małżonków N. działki siedliskowej położonej we wsi K. o powierzchni [...]ha i numerze ewidencyjnym [...] i działki będącej w ich dożywotnim użytkowaniu o powierzchni [...] ha i numerze ewidencyjnym [...]. Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] sierpnia 1998 roku, nr [...] zostały dokonane z urzędu zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu K. polegające na wyodrębnieniu z działki nr [...] dwóch działek o nr [...] i nr [...] w granicach stanu poprzedniego przed aktualizacją ewidencji gruntów. Od tej decyzji odwołał się W. G. spadkobierca G. N. i decyzją Nr [...] decyzja z [...] sierpnia 1998 roku została uchylona i umorzono postępowanie pierwszej instancji z uwagi na fakt, iż dokonana zmiana w ewidencji była przedwczesna, albowiem działka nr [...] o powierzchni [...] ha stanowi współwłasność spadkobierców J.N. i W.G., zaś postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] grudnia 1991 roku nie zostało jeszcze zakończone. Owo postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] grudnia 1991 roku zostało wszczęte z urzędu i w I instancji Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 1998 roku, nr [...] stwierdził z urzędu nieważność decyzji Wójta Gminy w D. z dnia [...] grudnia 1991 roku w części dotyczącej przyznania na własność małżonkom N. działki siedliskowej o powierzchni [...] ha. Na skutek złożonego odwołania przez W. G., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2000 roku, Nr [...] decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 1998 roku utrzymał w mocy. Organ II Instancji podtrzymał stanowisko organu I instancji, iż Wójt Gminy D. dopuścił się naruszenia prawa zwracając małżonkom N. działkę siedliskową nr [...], podczas gdy budynki znajdujące się na niej stanowiły własność tylko G. N.. Następnie pismem z dnia [...] maja 2000 roku Starosta Powiatowy w P. powiadomił W.G. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu na jego rzecz działki siedliskowej oznaczonej nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w K. gmina D. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 roku o zmianie ustawy O ubezpieczeniu społecznymi rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. Nr 10, poz. 53). Po przeprowadzonym postępowaniu Starosta Powiatowy w P. decyzją z dnia [...] listopada 2001 roku, nr [...] na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 roku d zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz.U. Nr 10, poz. 53), art. 104 kpa i art. 94 ustawy z dnia 13 października 1998 roku -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późn. Zm.) przyznał nieodpłatnie na własność W. G. działkę gruntu Skarbu Państwa oznaczoną w rejestrze ewidencji gruntów numerem [...] o powierzchni [...] ha, położoną w obrębie K. gmina D., zabudowaną budynkami będącymi jego własnością. W uzasadnieniu tej decyzji Starosta podał, iż W.G. jest spadkobiercą dawnej właścicielki budynków G. N., po której prawa spadkowe zostały stwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] grudnia 1996 roku w sprawie sygn. akt [...]. Dla budynków, które były wyłączone z przekazania gospodarstwa rolnego urządzona została księga wieczysta KW [...]. Powierzchnię niezbędną do korzystania z budynków stanowi działka nr [...] (dawniej działka nr [...]). Działka nr [...] (dawniej działka nr [...]) stanowiąca drogę dojazdową nie wchodzi w skład powierzchni niezbędnej do korzystania z zabudowań i nie może być przedmiotem nieodpłatnego przyznania własności. Na skutek odwołania złożonego przez W. G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] lutego 2002 roku nr [...] zaskarżoną decyzję Starosty Powiatu P. z dnia [...] listopada 2001 roku uchyliło w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podało, iż brak jest w sentencji zaskarżonej decyzji orzeczenia o odmowie przyznania nieodpłatnie na własność Panu W. G. działki gruntu oznaczonej nr [...] mimo, że taka sentencja zdaje się wynikać z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Z tych to przyczyn zaskarżone decyzje nie mogą się ostać. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta P. wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2003 roku [...], którą w oparciu o art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz.U. Nr 10, poz. 53), art. 104 kpa i art. 94 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) przyznał nieodpłatnie na własność Panu W.G. działkę Skarbu Państwa oznaczoną w rejestrze ewidencji gruntów numerem [...] o powierzchni [...] ha, położoną w obrębie K., gmina D., zabudowaną budynkami będącymi jego własnością, natomiast odmówił przyznania mu nieodpłatnie działki nr [...] położonej w K., gmina D., stanowiącej drogę dojazdową do pól rolników. Uzasadnienie tej decyzji powtarza argumenty zawarte w uzasadnieniu pierwszej decyzji z dnia [...] listopada 2001 roku. W odwołaniu od decyzji z dnia [...] stycznia 2003 roku W. G. podniósł, iż działka nr [...] nie stanowi drogi dojazdowej do pól rolników, tylko jednego rolnika tj. D.T., właściciela działki nr [...]. Wspomniany rolnik posiada nieskrępowany dojazd do swojej działki nr [...] od strony drogi do wsi D.. Istnienie drogi dojazdowej w myśl organu I instancji służy tylko powiększeniu wygody właściciela działki nr [...], przy jednoczesnym ograniczeniu prawa własności W.G.. Odwołujący powołał się na znajdujący się w aktach sprawy protokół graniczny z dnia [...] lipca 1998 roku, sporządzony przez geodetę L.M., w którym W.G. oraz właściciel działki nr [...] E.C. oświadczyli, że droga dojazdowa do działki nr [...] należącej do D.T. w latach od 1981 roku do 1997 roku była użytkowana przy działce nr [...]. Tej okoliczności organ I instancji nie wziął pod uwagę. Niezależnie od powyższego Starosta Powiatu P. nie wziął pod uwagę twierdzeń strony odnośnie niezgodnego z prawem ustanowienia drogi dojazdowej poprzez wyznaczenie jej na mapie w postaci działki nr [...] (obecnie nr [...]), co narusza § 12 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Stosownie do tego przepisu należy zachować odległość zabudowy od granicy działki co najmniej: 1) dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi - 4 m., 2) dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą bez otworów - 3 m.. W niniejszym przypadku przedmiotowa droga przebiega przy samym budynku. Odległość bowiem końca drogi od budynku wynosi [...] m. Usytuowanie w opisany wyżej sposób drogi dojazdowej należy uznać za rażące naruszenie przepisów prawa i wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia prawidłowego postępowania wyjaśniającego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpoznaniu odwołania W.G. decyzją z [...] marca 2003 roku, nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Powiatu P. z dnia [...] stycznia 2003 roku. W uzasadnieniu tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało pogląd organu I instancji, iż w postępowaniu o nieodpłatne przyznanie własności działki siedliskowej pod budynkami orzeka się w oparciu o aktualny stan ewidencyjny i przedmiotem tego postępowania nie może być zmiana ewidencyjna co do zmiany przeznaczenia gruntu oznaczonego nr [...]. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2003 roku W.G. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych I członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. Nr 10, poz. 53), art. 77 § 1 kpa, 136 kpa, art. 6 i 7 kpa oraz naruszenie interesu prawnego skarżącego związanego z prawem własności przysługującym skarżącemu w stosunku do budynków znajdujących się na działce gruntu oznaczonej w rejestrze ewidencji gruntów numerem [...], położonej we wsi K. gmina D.. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumenty powołane w odwołaniu od decyzji organu I instancji, które nie zostały jego zdaniem należycie rozpatrzone przez Starostę Powiatu P. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. i do których nie ustosunkował się organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga W.G. o tyle zasługuje na uwzględnienie, iż organy administracyjne obu instancji nie wyjaśniły sprawy należycie, przez co naruszone zostały przepisy art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa. Istotą rozstrzygnięcia Starosty P., zawartego w jego decyzji z dnia [...] stycznia 2003 roku było to, iż W.G. przyznaje się nieodpłatnie działkę gruntu Skarbu Państwa oznaczoną nr [...], albowiem jest ona niezbędna do korzystania z zabudowań na niej się znajdujących, natomiast odmawia się przyznania działki nr [...], gdyż stanowi drogę dojazdową do pól rolników. Innymi słowy organ I instancji oparł się na aktualnym stanie ewidencyjnym i uznał, że przedmiotem niniejszego postępowania nie może być zmiana ewidencyjna. To stanowisko zostało powtórzone w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2003 roku, którą utrzymana została w mocy zaskarżona decyzja Starosty P. z dnia [...] stycznia 2003 roku. Organy administracyjne powołując się na stan ewidencyjny nie wyjaśniły na jakiej podstawie doszło ponownie do podziału działki nr [...] na dwie działki [...] i [...]. Z akt wynika, że decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] sierpnia 1998 roku zostały dokonane z urzędu zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu K. polegające na wyodrębnieniu z działki nr [...] dwóch działek nr [...] i nr [...], jednakże decyzja ta została decyzją organu II instancji z dnia [...] sierpnia 1998 roku uchylona jako przedwczesna i postępowanie w sprawie zostało umorzone. Nie wiadomo więc na jakiej podstawie zostały wprowadzone po zakończeniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] grudnia 1991 roku zmiany w ewidencji gruntów, które sprowadzają się do wydzielenia z dawnej działki siedliskowej działki oznaczonej jako droga, jaki charakter ma ta droga i kto jest jej zarządcą zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., Nr 71, poz. 838). Okoliczności powyższe winny być w dalszym toku postępowania wyjaśnione, albowiem mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zaś skarżący podnosi, iż działka nr [...] stanowi dojazd tylko do działki nr [...] a nie do pól innych rolników, poza tym, że wytyczenie w terenie drogi narusza przepisy z zakresu budowlanego dotyczące usytuowania zabudowań. Powyższe uchybienie skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji stosownie do art. 145 § 1 pkt lc) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).